Nieuws/Financieel
2922291
Financieel

Boekentips

Nederlandse ondernemers falen steeds beter

Kamerleden onder vuur van verzamelde RSV-werknemers in 1983 bij de teloorgang van de Nederlandse scheepsbouwer.

Kamerleden onder vuur van verzamelde RSV-werknemers in 1983 bij de teloorgang van de Nederlandse scheepsbouwer.

Mismanagement is in Nederlandse bedrijven onuitroeibaar, de teloorgang van de Hema, de euro, bitcoins en het verval van Westerse economieën. Een greep uit recent verschenen financieel- economische boeken.

Kamerleden onder vuur van verzamelde RSV-werknemers in 1983 bij de teloorgang van de Nederlandse scheepsbouwer.

Kamerleden onder vuur van verzamelde RSV-werknemers in 1983 bij de teloorgang van de Nederlandse scheepsbouwer.

Ruud Bouwman, voorheen crisismanager bij PriceWaterhouse en nu zelfstandig bedrijvenredder, schreef in 2014 ‘Ondernemingen in zwaar weer’. Een brede zoektocht naar problemen bij Nederlandse grootmachten. Ondernemers leren echter weinig van de bekende fouten. ‘Mismanagment is onuitroeibaar’, is zijn wrange conclusie.

In ’Op de schouders van grote en kleine reuzen’ (uitgeverij Spectrum, €19,99) gaat hij met gevoel voor historisch detail terug naar ondernemers die vanaf de zeventiende eeuw het beeld van Nederland als nijvere producent en exporteur bepaalden. Het is het verhaal van vallen en opstaan, leren werken met opportunistische overheden, de verdiensten maar ook depressies die kapitalisme voortbrachten en keihard uitvindersleed: hoe Gerard Philips doorlopend gloeilampen moest stukslaan om uiteindelijk een wereldsucces te ontwerpen. Want wat in het laboratorium lukte, ging erbuiten telkens mis. Bouwman citeert honderden doorzetters als hij schrijft: ’Steeds geprobeerd. Steeds gefaald. Geeft niet. Faal steeds beter.”

Hema gewild bij klanten, maar vaak speelbal investeerders.

Hema gewild bij klanten, maar vaak speelbal investeerders.

Hema heeft daarin een eigen track record opgebouwd. Journalist Stefan Vermeulen beschrijft in ’HEMA, de onwaarschijnlijke ontsnapping van een nationaal icoon’ (Prometheus, €19,99) de geschiedenis vanaf 1962, de flirt met een Arabische investeerder, de afgeketste overname door Ahold en de talloze koerswijzigingen van het warenhuis. Met de verkoop aan investeerder Marcel Boekhoorn als voorlopig slotakkoord. Vermeulen probeert met veel historie de verrassende wendingen in de bestuurskamer te duiden. Vermeulen laat het boek vaak ronken, zoekt persoonlijke details van de interne hoofdrolspelers en mensen achter de investeerders als Lion Capital. Ondanks alle kritiek bleef de Hema financieel interessant.

Italië te zwak

Gaat Italië het redden? En de euro? Ashoka Mody geeft als voormalig IMF-assistant director en betrokkene bij de eerdere redding van Ierland, een blik van binnenuit. In 2015 adviseerde hij Duitsland uit de euromunt te stappen. Nederland zou snel moeten volgen. In ‘Eurotragedy: A Drama in Nine Acts’ (Oxford University Press, €25,50) geeft de hoogleraar aan Princeton een onderbouwde waarschuwing. Bij een volgende crisis valt Italië in een gat. Dan is het voor landen als Nederland financieel nauwelijks mogelijk om een brede crisis af te houden. Want Italië danst vrolijk op broos herstel van de vorige crisis, toont Mody. Dat had Nederland na de ingreep van 2010 kunnen narekenen. De scheuren dichten en pleisteren wordt de toekomst, blijkt uit zijn 650 pagina’s tellende boek ‘Door staal gedreven’ (uitgeverij Thoth, €34,95) is het volgende jubileumboek over de Hoogovensfabriek, die in 1999 fuseerde met Corus (British Steel).

Monsters nemen bij Tata Steel.

Monsters nemen bij Tata Steel.

Later nam Tata Steel het fusiebedrijf over. Het leest als interessante Hollandse uitloper van de biografie over Lakshmi Mittal, topman van ArcelorMittal, ‘Cold Steel’. Hij slaat zijn slag in economisch slechte tijden in Europa en laat staalbedrijven die overal omvallen fuseren. Het jubileumboek toont hoe Tata bij IJmuiden daarin overleeft, blijft concurreren met prijsvechters in Azië en tegelijkertijd bezig is als grootste uitstoter van CO2 het complex drastisch te moderniseren.

Belgische buitenkansen

Nederlandse beleggers zoeken het vaker over de grens. Serge Mampaey, Belgisch specialist in financiële markten bij De Tijd en voormalig medewerker bij JPMorgan, schets in het zojuist verschenen ‘Sla munt uit de beurs’ het beursgenoteerde aandelenlandschap bij de zuiderburen. Dat is divers en blijkt vol te zitten met bedrijven van Nederlandse oorsprong, Nederlandse activiteiten of Nederlandse onderdelen. De Tijd-journalist Mampaey ontleedt ze bondig. Mampaey beoordeelt hun boeken met veel historische kennis volgens normen van bijvoorbeeld koerswinstverhouding en dividendrendement.

Ook enkele interessante herdrukken beleggingsboeken. Patrick Beijersbergens ‘Beleggen kun je zelf’ (uitgeverij Atlas Contact, €14,99), een bewerking voor 2019 met tips en de uitgebreide portefeuille van de belegger, blijft handig. Daarnaast is er ’De conservatieve belegger’ van Pim van Vliet en Jan de Koning. Zij hekelen de oude wijsheid dat aandelen met een hoog risico het meeste rendement opleveren. Je kunt beter investeren in de conservatievere aandelen (uitgeverij Atlas Contact), de auteurs geven tips van een beleggingswijze die snel aan terrein wint.

Bitcoin-drama

Bitcoins daarentegen niet. De hype lijkt er even af, ook aanverwante cryptomunten hebben meestal geen stabiele groei. Internetondernemer Gert-Jan Lasterie beschrijft in ‘Bitcoin en andere cryptovaluta’ (UnieboekSpectrum, €15,99) waarom de munten hun belang zullen blijven behouden. Ze zijn de uitloper van een technologiegolf draaiend op de blockchain, het online logboek waarop de transacties tussen koper en verkoper zonder tussenkomst van banken worden vastgelegd.

Lasterie gaat niet vooruit, maar juist terug. Hij probeert in begrijpelijke taal de werking van de munten, de portemonnees maar ook de nare kanten van crypto’s, de beurzen en de zeer speculatieve ico-crowdfundings te duiden. Goed te lezen naast het boek van journalist Mark Koster, ‘Hoe word ik Bitcoin-miljonair?

Chinese slokop

Waarom behoren Europese bedrijven al tien jaar niet tot de top met snelste groeiers? De titel suggereert anders, maar in ’De nieuwe zijderoutes’ (Spectrum, €24,99), de door de Duitse historicus Von Richthofen gemunte verwijzing naar de 150 jaar oude Chinese handelsroutes, legt historicus Peter Frankopan de oorzaken op tafel. In 2015 publiceerde hij ‘De Zijderoutes’. Kranten meldden afgelopen jaren hooguit enkele succes uit Azië.

De nieuwe Zijderoute naar Europa lijkt niet te stuiten in economische groei voor China.

De nieuwe Zijderoute naar Europa lijkt niet te stuiten in economische groei voor China.

Frankopan laat met boeiende verhalen en data zien hoe het machtscentrum al twintig jaar verschuift. China domineert in de Zuid-Chinese Zee, legt claims op gebieden reikend tot Afrika, terwijl het Westen verdeeld blijft. China en Azië negeren kan het Westen niet meer, er snel op inspelen wel, concludeert Frankopan toch nog optimistisch. Ook China kan niet in zijn eentje alles produceren.

Ingreep in bonussen

Onderzoeker en voormalig Financial Times-journalist Deborah Hargreaves voegt met haar boek munitie toe aan in het debat over topbeloningen zoals bij ING. ’Are chief executies overpaid?’ (Uitgeverij Polity, €10) toont dat pogingen om bedrijven zichzelf te laten reguleren zijn mislukt. De groeiende topbeloningen maakt dat bestuurders aan geloofwaardigheid verliezen als zij niet presteren. Dat werd voor Hargreaves zichtbaar bij Brexit: het publiek ziet topbestuurders niet langer als gezaghebbend en leiders in maatschappelijke discussies, maar eerder als een caravan voortrekkende managers die zijn los gezongen van de rest van de maatschappij. Hargreaves komt met praktische voorstellen. Zoals de regel een beperking van de bonus door te voeren als 25% van de aandeelhouders dit gerechtvaardigd acht, en niet bij driekwart van de stemmen.

Voormalig voorzitter van de Fed Alan Greenspan.

Voormalig voorzitter van de Fed Alan Greenspan.

Alan Greenspan, de inmiddels 92-jarige econoom en voormalige topman van de Federal Reserve (1987-2006) is terug. Met het keren van de markten en negen jaar bull run op de financiële markten verscheen ‘Capitalism in America: A History’ (Penguin Press, $34,95), geschreven met Adrian Woolridge, voornamelijk een gedetailleerde terugblik in macro-economie en bedrijfsgeschiedenissen van de VS. Tegelijkertijd doet hij het voorstel om sociale voorzieningen betaald door de overheid sterk terug te brengen om de overheidsschuld te drukken. Daaronder het Amerikaanse programma Medicare. Maar marktvorsers zullen vooral zijn tweede plan wegen: verhoging van het eigen bedrijfsvermogen afgezet tegen uitstaande leningen van 25 naar 30%.

Uber-trokken

Jeroen van Bergeijk ging undercover bij taxi-bedrijf Uber. ‘Uberleven’ (€17,99) zit vol kleurige details over de taxiwereld - Van Bergeijk liet zich omscholen tot chauffeur - waarin hij van binnenuit kon zien hoe een techbedrijf als Uber door de groeipijnen heen is gegaan en nu 75 miljoen klanten telt. Chauffeurs werken met een app die ritten geeft en hen keihard beoordeelt.

Uber doorgelicht: een op en top Amerikaans bedrijf dat verantwoordelijkheden veel bij chauffeurs legt.

Uber doorgelicht: een op en top Amerikaans bedrijf dat verantwoordelijkheden veel bij chauffeurs legt.

Hij bevestigt eerdere verhalen dat een klein deel goed verdient, maar een groot deel moet sappelen. Uber blijft in alles een Amerikaans bedrijf dat veel verantwoordelijkheden bij de chauffeurs legt. Na talloze ritbeschrijvingen is de harde conclusie van Van Bergeijk dat eigen verantwoordelijkheid een grens heeft als het om veiligheid gaat: de overheid zou de multinational in Nederland in toom moeten houden.

Over voormalig Philips-directeur Jan Zwartendijk, werkzaam in Litouwen tijdens de Tweede Wereldoorlog als plaatsvervangend consul, schreef Jan Brokken na vier jaar onderzoek ‘De Rechtvaardigen’ (Atlas Contact, €22,99). De Philips-man redde in 1940 duizenden Joden van vervolging door nazi-Duitsland. Zwartendijk redde hen door visa uit te schrijven naar andere landen, velen kregen als eindbestemming Curacao. Na de oorlog werd hij door het ministerie van Buitenlandse Zaken bestraft omdat hij zich niet aan interne regels had gehouden, waardoor hij nooit voor een Nederlandse onderscheiding in aanmerking kwam. Op 17 oktober bood minister Blok (Buitenlandse Zaken) alsnog excuses aan de nabestaanden aan.

Charmante megafraudeur

Feestbeest Jho Low (38) wordt gezocht voor een van de grootste fraudes ter wereld. Low arriveerde na zijn college-jaren zonder baan of ervaring in het Midden-Oosten. Daar overtuigde hij investeerders geld te steken in het Maleisische staatsfonds, waarvoor hij dankzij zijn contact met de Maleisische premier op de achtergrond adviseur werd, terwijl hij een Amerikaanse ambassadeur tot vriend maakte, én regelde dat zakenbank Goldman Sachs er miljoenen in stak.

Gedupeerde beleggers eisen maatregelen tegen voortvluchtige Low.

Gedupeerde beleggers eisen maatregelen tegen voortvluchtige Low.

’Hij is bijzonder, een verbazingwekkende netwerker en optimist. Hij doet dingen die niemand anders voor elkaar krijgt. Maar hij is een fraudeur’, zo vatte Tom Wright zijn nieuwste boek ’Billion Dollar Whale. The Man Who Fouled Wall Street, Hollywood and The World’ (uitgeverij Hachette, $28) samen.

Met Bradley Hope toont Wright, die celebrities als Paris Hilton en Leonardo di Capro tot zijn vrienden maakten, langs de modernste regulering voor bedrijfsfinanciering kon glippen met zijn Ponzi-fraude: de ene belegger werd afbetaalde met de inleg van nieuwe slachtoffers.

Drijfzand

Bethany McLean kaartte in 2001 vroeg de malafide boekhouding van energiebedrijf Enron. De bedrijfsnaam werd synoniem voor de fraude die tienduizenden beleggers dupeerde. Haar onderzoek leidde tot een boek en de film ’The Smartest Guys in the Room’. Ook tijdens de kredietcrisis ontpopte McLean zich als zelfstandige geest met een kritisch oog voor banken en toezichthouders.

Fracking voor schalie drukt prijzen aan pomp, maar sector is financieel zwak, stelt auteur.

Fracking voor schalie drukt prijzen aan pomp, maar sector is financieel zwak, stelt auteur.

De markt keek dus uit naar haar ’Saudi America. The Truth About Fracking and How It's Changing the World’(Columbia Global Reports, $15,99). President Trump verwacht veel van deze schaliesector om de benzineprijzen te drukken. De financiering van deze hele sector berust op financieel drijfzand, stelt McLean. Met de torenhoge schulden, is winst maken nauwelijks mogelijk bij bodemprijzen. Hoewel het boek een goed inzicht in de tegenhanger van oliekartel OPEC geeft, blijken de wilde ’frackers’ dankzij telkens nieuwe kostenbeperkingen de veertien producenten toch goed van zich af te houden.