Nieuws/Financieel
2950076
Financieel

Column: Economische prognoses met onzekerheden omgeven

De economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

De economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

De afgelopen weken zijn er wereldwijd talloze voorspellingen en toekomststudies verschenen over 2019 en de daarop volgende jaren. Een aantal van deze ‘verwachtingen’ hebben wij hieronder op een rijtje gezet. Ze zijn met veel onzekerheden omgeven, zoals mogelijke effecten van handelsconflicten, geopolitieke kwesties, Brexit, de opkomst van protectie en oplopende renten. Bij deze voorspellingen valt vooral op dat de doemscenario’s voor een mogelijke recessie in de VS en Europa naar de achtergrond zijn verdwenen.

De economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

De economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

We beginnen met recente inzichten over de economische groei. Voor de wereldeconomie (BBP-groei) wordt uitgegaan van de volgende groeicijfers: 3,7% in 2018, 2,5% in 2019 en 1,5% in 2020. Voor de EU zien we ook een neergang: 2,1%, 1,9% en 1,8%. Voor Nederland zijn de verwachtingen voor 2018 2,6%, voor 2019 2,2% en 2020 1,7%. Maar bij een zogenoemde harde Brexit zullen de groeicijfers voor de EU en ook Nederland ten minste 1%-punt lager uitkomen. Volgens de meeste beursgoeroes zal 2019 geen goed beursjaar worden; maar de ervaring leert dat beurzen onvoorspelbaar zijn.

Lagere groei

Veel landen krijgen te maken met lagere groeicijfers. Zo zwakt in de VS de groei af van 2,9% in 2018 naar 2, 6 % in 2019 en 1,9% in 2020. China blijft het met 6,2% in 2019 en 5,9% in 2020 goed doen. Door vergrijzing, protectie en onzekerheden zal bij de meeste landen de groei in de komende jaren 1-1,5% punt lager liggen dan in 2018. Voor deze landen geldt als aanbeveling om de groei aan te jagen met investeringen in digitalisering en nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, het Internet of Things, robottechnologie. Ook klimaatinvesteringen kunnen een bijdrage leveren.

De opmars van China

China zal de komende vijf jaar de VS als machtigste economie van de wereld van de troon stoten. De afgelopen jaren hebben de Chinezen honderden miljarden uitgetrokken om te investeren in nieuwe technologieën, als kunstmatige intelligentie, slimme robots, blockchain, het Internet of Things, maar ook duurzame energie (wind, zon). De Chinese machthebbers hebben recent aangekondigd dat ze dit beleid versneld zullen voortzetten. Daarbij wordt ook geprobeerd om innovatieve techbedrijven in de EU en de VS over te nemen.

Revolutie

Wereldwijd zien we dat de economie revolutionair verandert. Iedereen krijgt te maken met digitalisering, nieuwe technologieën en klimaatmaatregelen. Deze leiden tot een economie, aangeduid als 4.0. , waarin digitaliseringsprocessen, robots en kunstmatige intelligentie een hoofdrol spelen. De huidige economie 3.0, die van oudsher is gebaseerd is op de fysieke wereld, zal door 4.0 worden opgeslokt. Dit leidt tot maatschappelijke en economische veranderingen die plussen en minnen met zich meebrengen. Zo zien we nu al dat kapitaalbezitters de winnaars worden, de ongelijkheid op verschillende terreinen toeneemt en de kloof tussen arm en rijk groter wordt.

In het internationale bedrijfsleven wordt 4.0 gedomineerd door de Amerikaanse internet- en techgiganten, zoals Apple, Google, Facebook, Amazon, Microsoft en door de Chinese reuzen Alibaba en Tencent. Het zijn vooral digitale platforms. Ze verdienen hun geld als digitale doorgeefkanalen en zijn de koplopers bij de opkomst van de zogenoemde 4.0-platformeconomie. Het ‘bedrijfskapitaal’ van deze platforms bestaat vooral uit informatie, digitale commerciële netwerken en big data. Hun rijkdom is ongekend en ze lopen voorop bij kunstmatige intelligentie. Internetplatforms nemen op allerlei gebieden toe, zoals in de financiële wereld, bij verkeer en vervoer, maar ook op de arbeidsmarkt.

Van de 100 grootste digitale platforms in de wereld komen er 70 uit de VS, 25 uit China en 5 uit Europa. De verwachting is dat veel Europese bedrijven, waaronder in Nederland, door deze platforms uit de markt worden gedrukt. De praktijk leert dat ze een geweldige invloed kunnen uitoefenen op de economieën van landen en ook dat ze de sociale wetgeving ondermijnen. Alleen met Europese regelgeving kan deze macht worden ingetoomd.

Groei populistische partijen

In de meeste Europese landen zal de kiezersaanhang van de gevestigde traditionele politieke partijen blijven dalen. Op links en rechts krijgen ze te maken met een verdere opmars van populistische partijen, die vooral op rechts sterk groeien. De kans is groot dat deze partijen bij de Europese verkiezingen samen ten minste een kwart van de kiezers achter zich krijgen. Ze scoren vooral met anti-migratie, lagere belastingen, nationale belangen en spelen in op de onvrede bij veel mensen die boos zijn over het feit dat ze onvoldoende van de welvaart profiteren. We zien ook dat een anti-klimaatbeleid bij deze partijen een thema wordt. Het aantal kiezers dat genoeg krijgt van de alarmerende klimaatdoemscenario’s en de oplopende lastendruk door klimaatmaatregelen neemt toe.

Klimaatbeleid

De recente internationale klimaattop in Polen heeft duidelijk gemaakt dat landen onvoldoende extra maatregelen willen nemen om de doelstellingen van het wereldklimaatakkoord van Parijs te halen. Bovendien willen steeds meer landen vanwege de internationale concurrentie hun bedrijfsleven geen extra klimaatlasten opleggen. Het bekendste voorbeeld is de VS. Eerder hebben wij gepleit voor een klimaatbeleid 4.0 waarbij de nadruk wordt gelegd op investeringen in groene innovatieve tech en R&D op dit terrein. Daarmee kan de CO2 fors worden teruggedrongen en de rendementen van duurzame energie sterk toenemen. Omdat steeds meer bedrijven, mede uit gezond eigen belang, deze tech nu al gaan inzetten, zien wij een trend ontstaan waarbij het klimaatvoortouw bij maatschappelijk verantwoordelijke bedrijven komt te liggen.

Internationale concurrentiekracht

Dit wordt voor veel landen en bedrijven een belangrijke kerndoelstelling in de 4.0-wereld. Landen met een sterke internationale concurrentiekracht zijn beter in staat hun economie te laten groeien, extra banen te scheppen en de welvaart van hun burgers te verbeteren. Deze kracht wordt gemeten aan de hand van een groot aantal factoren, zoals economische groei, arbeidsproductiviteit, belastingdruk, innovaties, loonkostenontwikkeling, onderwijspeil enz.

Nederland

Als klein land met een open economie dat voor banen en welvaart sterk afhankelijk is van de Europese en wereldeconomie is het verstandig kennis te nemen van trends en ontwikkelingen op de wereldmarkt en daarmee rekening te houden. Eerder schreven we al dat ons land de nadruk moet leggen op digitalisering, nieuwe technologieën en klimaatinvesteringen. Ze dragen bovendien bij aan onze concurrentiekracht die volgens recente cijfers aan het afnemen is.