2955138
Financieel

Middenklasse in de knel bij economische voorspoed

Ook al draait de economie prima, 2018 lijkt vooral het jaar te worden waarin burgers zich afvroegen waarom ze daar toch zo weinig van merken. Want ook al neemt de wereldwijde welvaart toe, de middeninkomens merken daar maar weinig van.

„De wereld als geheel is rijker geworden. De laatste twintig tot dertig jaar is de helft van de wereldbevolking erop vooruit gegaan”, zegt Neil Dwane, hoofd strategie bij vermogensbeheerder AllianzGI. „Maar de middenklasse merkt daar weinig van.”

Wereldwijd gezien worden we nog steeds rijker. Credit Suisse becijferde dat de wereldwijde welvaart van halverwege 2017 tot halverwege 2018 toenam met $14.000 miljard tot $317.000 miljard, een stijging van 4,6%.

Zeker in opkomende landen zoals India en China gaat de gemiddelde welvaart omhoog, maar in Europa en de VS zijn het vooral de rijksten die profiteren van de welvaartsstijging.

Dat middeninkomens achterblijven, is volgens Dwane doordat banen van arbeiders zijn verplaatst naar lagelonenlanden of vervangen door robots. „Daardoor is de industrie in de VS en Europa uitgehold. En daar komt de laatste jaren steeds meer robotisering bij. Zelfs bij de McDonalds bestel je je hamburger bij een automaat.”

Volgens Dwane is dit vooral een probleem in het Westen, en nog weinig in opkomende landen. „In China herinneren veel mensen zich dat hun ouders arme boeren waren. Die zien de maatschappij nog vooruitgaan.”

Maar ook China kan zich op termijn niet aan deze ontwikkeling onttrekken, zegt Nannette Hechler-Fayd’herbe, hoofd investeringsstrategie bij Credit Suisse. „China was de laatste twintig jaar de fabriek van de wereld, maar verandert nu in hoog tempo naar een economie die de consument van de wereld kan worden. Dat betekent dat de overheid ook moet gaan zorgen dat er genoeg banen blijven voor de eigen bevolking en dat de koopkracht van consumenten versterkt wordt.” China First dus.

De Zwitserse bank noemde ’de boze maatschappij’ in 2016 als een van de belangrijkste trends van de komende jaren. Toen vond een aantal politieke omwentelingen plaats, zoals het Brexit-referendum en de verkiezing van president Trump. Volgens Hechler-Fayd’herbe komen die voort uit een gevoel van onveiligheid en een middenklasse die nauwelijks profiteert van de economische groei.

Want ook Hechler-Fayd’herbe ziet de middenklasse onder druk staan in Westerse landen. „In de jaren 70 behoorde 70% van de Amerikaanse huishoudens tot de middenklasse. Nu is dat gedaald tot 50%. Dat betekent dat de andere 50% of extreem rijk is, of extreem arm”, zegt de strateeg.

In sommige landen werd dat effect nog eens versterkt door de financiële crisis. Denktank Oeso becijferde in een rapport eerder dit jaar dat ongelijkheid in onder meer de VS en het Verenigd Koninkrijk sindsdien is gestegen, vooral doordat het aantal huiseigenaren in die landen is gedaald.

Volgens Dwane is het noodzakelijk dat de stijging van ongelijkheid wordt aangepakt. Bijvoorbeeld door betere scholing, zodat mensen weerbaarder zijn als banen door technologie verdwijnen. „Zorg dat je mee kunt blijven doen.”