Nieuws/Financieel
3058960
Financieel

BLOG

Wat doet minister van geluk op elitefeestje van Davos?

Iedereen is somber, want de groeiraming is verlaagd. Met 0,2 procentpunt! Wat zegt dat nou eigenlijk? „Welzijn is echt iets anders dan de groei van het bruto binnenlands product.”

Op het World Economic Forum in Davos komt de zakelijke en politieke elite bijeen. Maar dat betekent niet dat hier alleen mainstream-geluiden te horen zijn. ’Davos’ wordt misschien gezien als het feestje van de globalisering, van de vrijhandel, van de marktwerking. Maar het kan hier ook schuren.

Vorig jaar was Kate Raworth hier. Zij kijkt in haar boek Donuteconomie heel anders tegen de economie aan. In een interview dat ik vorig jaar met haar had, zei ze onder meer: „Economen zetten de markt in het centrum van de economie. Dat is pure ideologie.”

Kritische geesten

Ook dit jaar zijn er kritische geesten. Rutger Bregman, in Nederland bekend van De Correspondent en internationaal vooral bekend van zijn boek over het basisinkomen Utopia for Realists, is spreker in enkele discussiesessies.

En ook Mariana Mazzucato is dit jaar in Davos. Deze hoogleraar innovatie-economie aan de Universiteit van Sussex scoorde in decemboer in de DFT-boekenlijst. Veel economen noemde haar boek De waarde van alles. Over haar confronterende boek zei hoogleraar Esther-Mirjam Sent voor de DFT-boekenrubriek: „Ze pleit voor het vervangen van het huidige parasitaire systeem door een type kapitalisme waarin iedereen meetelt.”

Tiende van procentpunt

Vanmorgen trad Mazzucato ook aan in een panelgesprek over de beperkte waarde van ons bruto binnenlands product (bbp). Analisten, beleggers, kredietbeoordelaars, politici en media zijn sterk gericht op dit cijfertje. De procentuele groei van het bbp is dé maatstaf voor alles, zo lijkt het.

Maandag begon het World Economic Forum nog met de nieuwste ramingen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). IMF-chef Christine Lagarde was somber. Ze had de raming voor de wereldeconomie verlaagt met 0,2 procentpunt voor dit jaar en met 0,1 procentpunt voor 2020.

Trouwen met schoonmaker

Maar wat zegt dat nou helemaal? Ter relativering, stelde Mazzucato: „Als iemand met zijn schoonmaker trouwt, gaat het bbp omlaag.” Werk waar eerst voor werd betaald, is dan onbetaald. En dus krimpt de economie.

„Het bbp is een fantastische uitvinding”, zei Erik Brynjolfsson, MIT-prof en vooral bekend van zijn werk over robotisering. „Daardoor kregen we een veel beter idee van hoe de economie het doet. Maar het is wel slechts het meten van productie.”

Bijdrage Wikipedia

Net als de illustratie van de schoonmaker die trouwt van Mazzucato, kwam ook Brynjolfsson met een mooi voorbeeld. „Als de Encyclopaedia Britannica wordt vervangen door Wikipedia gaan de kosten omlaag maar de kennis juist omhoog. Veel gratis digitale diensten verhogen ons welzijn, maar dragen nul bij aan het bbp. Het bbp meten is iets anders dan welzijn meten.”

De Oeso, de club van rijke industrielanden, maakt zich al langer hard voor het meten van andere zaken dan slechts bbp. „Wij laten het bbp niet los, maar we hebben de ambitie om verder te gaan dan louter bbp”, aldus Oeso-baas Angel Gurría.

Hij verwijst naar de maatschappelijke onrust in tal van landen. Die uit zich in de keuze voor de Brexit, maar ook in verkiezingsuitslagen die het vormen van een regering moeilijk maakt. Gurría noemt onder meer Duitsland en Nederland waar het maanden duurde om een coalitie te smeden.

Ontevreden

„Wat zegt dit alles ons?”, aldus Oeso-chef Gurría. „Honderdenmiljoenen mensen zijn niet tevreden over hun leven. Daarom zoekt de Oeso naar beter beleid dat tot betere levens kan leiden. Daarvoor hebben we nieuwe manieren van meten nodig, nieuwe parameters.”

Eenvoudig is dat niet. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) heeft op verzoek van de Tweede Kamer vorig jaar een poging gedaan. Maar de keerzijde is dat dit leidt tot een lappendeken aan cijfers, op het gebied van milieu, gezondheid, scholing.

Minister van geluk

Toch proberen sommige regeringen het al anders aan te pakken. Als voorbeelden zitten in het panel de premier van Nieuw-Zeeland en een minister van de Verenigde Arabische Emiraten. Die laatste heeft wel de mooiste titel die je hier in Davos kunt horen: ’minister van geluk en welbevinden’.

„Ik ben toch niet in de politiek gegaan om het bbp zoveel mogelijk te laten stijgen?”, zegt premier Jacinda Ardern van Nieuw-Zeeland (die morgen overigens een 1-op-1-gesprek met premier Mark Rutte heeft).

„Onze bbbp-groei is 3%, de werkloosheid is 3%, we hebben een begrotingsoverschot. Dan lijkt het heel goed te gaan”, vervolgt Ardern. „Maar we hebben ook een ontzettend groot aantal daklozen. Daarom proberen we ons beleid te veranderen en veel meer te kijken naar welzijn van mensen. En daar is niks vaags aan.”

Volg @martinvisser live: