Nieuws/Financieel
3268069
Financieel

Boekentips

Jouw privégegevens zijn miljarden waard

Bedrijven lenen galant je profijtelijke persoonsgegevens om ze te verkopen. Waarover je vervolgens weinig te vertellen hebt, schrijft Shoshana Zuboff in een momenteel gewild boek. Daar komt een einde aan: consumenten zien dat hun data miljarden waard zijn. Dat en meer financieel-economische boekentips.

Woensdag meldde Facebook-oprichter Mark Zuckerberg in zijn blog een ommezwaai in het concern dat de toon zet in sociale media. Het heeft zelf 2,3 miljard volgers heeft, zijn dochters WhatsApp 1,5 miljard en Instagram ruim 1 miljard. Na de onophoudelijke kritiek op privacyschendingen, schrijft Zuckerberg dat hij op privacy-gerichte netwerken gaat opbouwen.

Facebook, Instagram en Whatsapp gaan toch nauwer samenwerken, maar beter beveiligd. De crux: wie vanuit WhatsApp dan een bericht naar Facebook Messenger stuurt, gebruikt versleutelde codes. Die zou Facebook niet te zien krijgen, alleen de zender en de benaderde.

Dergelijke data over plaats, gelinkte telefoonnummers en click-voorkeuren waren echter de basis van zijn verdienmodel. Bedrijven kregen de data en werken met consumentenervaringen, voorkeuren en nieuw toegevoegde gegevens: binnen milliseconden krijg je alternatieven voorgeschoteld.

Scepsis vocht na de mededeling direct met analisten die stelden dat Facebook, wachtend op miljardenboetes en blokkades van toezichthouders, niet anders meer kan.

Zuboff wordt nu in de techwereld gelauwerd voor het 700 pagina’s dikke ’The Age of Surveillance Capital’ (uitgeverij Profile Books, €32,99), precies over dit probleem.

Zeggenschap kwijt

Privacybeperkingen voor gebruikers van sociale media zijn een kluwen van coderegels geworden, die ook Google en Facebook nauwelijks zelf nog strak kunnen sturen, onderbouwt Zuboff uitputtend.

Bij aantoonbare misbruik van privégegevens, verwijzen ze naar de kilometers lange gebruiksvoorwaarden die ooit zijn aangeklikt. Juridisch waterdicht. De menselijke maat is verdwenen.

Dieper kijkend in de denk- en opleidingswereld van de oprichters ziet Zuboff andere tech-goeroes die ervan overtuigd zijn dat de meeste mensen de kennis missen om een vrije wil te kunnen onderhouden.

De aanvankelijk ideologisch gedreven start-ups, opgetuigd om mensen te verbinden of helpen zoeken zoals Google, werden commerciële conglomeraten die advertenties nodig hadden om aandeelhouders tevreden te stellen. Data verkopen is daarvoor noodzakelijk en gepresenteerd als doodnormaal, terwijl de consument vrijwel iedere effectieve zeggenschap heeft verloren.

Toezichthouders wapenen zich nu met boetes, consumentenorganisaties werken aan collectieve claims: data van consumenten zijn miljarden waard, beschrijft Zuboff uitputtend.

’Angst kan mensen motiveren’

Zubof strijdt momenteel met David Wallace-Wells om de plaats van meest gewilde boek in zekere kringen. Zijn ’The Unihabitable Earth’ (Tim Duggan Books, $27) gaat viraal. De titel suggereert de volgende verhitte waarschuwing voor klimaatrampen door opwarming van de aarde. Maar Wallace-Wells kijkt dieper: grote voorraden grondstoffen en water verdwijnen, delen zullen onleefbaar worden doordat teveel mensen te weinig relevante brandstof en proteïnerijk voedsel vinden.

Zijn artikel over deze problemen twee jaar geleden in New York Magazine raakte een tere snaar: hij is optimistisch. Mensen ervaren al dat air-conditioning niet overal afdoende is, dat zes kilometer in een mijn afdalen om grondstoffen te vinden een onhoudbare voortgang in productie is. „Angst kan mensen motiveren”, beschrijft hij de wetenschappers, economen en bedrijven die als voorhoede in actie zijn gekomen.

Onschendbaarheid

’Moneyland. Een zoektocht naar het verborgen geld van de superrijken en multinationals’ (Thomas Rap, €24,99) van historicus en journalist Oliver Bullough is een ronkend overzicht van hoe de zeer vermogenden met belastingvlucht, een boom aan verhullende offshore bv’s, meerdere paspoorten en een legertje ondersteuners verdwijnen waar hun verdiensten systematisch naar waar die het geringst belast worden.

Daarin speelt Nederland met zijn financiële dienstverleners een rol, maar een relatief kleine, betoogt hij. Bullough pamfleteert met erg veel details hoe ’de rijken’ de landen opzoeken die met wetgeving het beste gezind zijn - en hen daarbij soms helpen met soms diplomatieke onschendbaarheid, in ruil voor hun lokale uitgaven.

De Brit, voorstander van kapitalisme en ondernemerschap, noemt het wel onacceptabel dat zij systematisch geld kunnen wegtrekken uit het collectieve systeem waarvan uiteindelijk de wegen worden betaald waarop ook de Rolls Royce rijdt.

Spookcijfers

Fakenews en opgepompte pr-rapporten, gegoochel met resultaten en data liggen dicht bij elkaar. In ’Spookcijfers’ (Business Contact, €21,90) prikken Tom Nierop en Nart Wielaard door de meest gebruikte, zoals: hoeveel de schatkist aan geld misloopt doordat internationale bedrijven sluiproutes gebruiken. Dat helpt bij het lezen van Bullough.

Het probleem, aldus Nierop en Wielaard, is dat eenmaal geaccepteerd, dergelijke feiten gaan leiden tot rotsvaste overtuigingen, vaak ook weer met elkaar in verband gebracht.

Hun lessen: terug naar de bron, zoek naar verifieerbare gegevens, die ook representatief zijn en wees sceptisch over verwijzingen naar wetenschappelijk onderzoek omdat daaruit niet deskundig is geshopt.

Nierop en Wielaart zien Spookcijfers als handvat om politieke, wetenschappelijke of andere berichtgeving goed te interpreteren. Geen wetenschappelijk werk, maar door de toon en tientallen voorbeelden heel bruikbaar.

Meer financieel nieuws via je mail? Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief!