Nieuws/Financieel
3368937
Financieel

Column: Rutte III moet economie aanjagen

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg.

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg.

In de meeste landen van de wereld zien we dat de economische groei aan het vertragen is. Ook in Nederland zijn de groeiramingen bijgesteld van 2,5% naar 1,5%.

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg.

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg.

Internationale denktanks en economische analisten waarschuwen de afgelopen maanden dat ze steeds meer signalen zien die zelfs wijzen op een komende economische recessie.

Ze verwachten dat deze in eerste instantie in 2020 in de VS zal toeslaan en daarna ook Europa zal treffen.

Het probleem met deze voorspellingen is dat vanwege de snelheid van economische en geopolitieke ontwikkelingen en onzekerheden die daarmee gepaard er sprake is van onvoorspelbaarheid.

Eerder werd door analisten al voor 2018 een recessie aangekondigd, maar voor Europa en Nederland wordt door de meeste experts, onder wie de president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, voorlopig geen recessie verwacht.

"Tijd voor aanjagen economie"

Niettemin doen overheden en ondernemingen er verstandig aan zorg te dragen voor voldoende financiële buffers en wordt het tijd voor het aanjagen van de economie.

Deze week maakt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bekend dat het kabinet Rutte III een solide buffer heeft opgebouwd. De Nederlandse overheid beschikte aan het einde van vorig jaar over een begrotingsoverschot van ruim 11 miljard euro (1,5 % van het bruto binnenlands product ), één van de hoogste ooit in ons land.

Tegenover dit mooie beeld staat een bar slechte score op het terrein van de lastendruk. De jaarlijkse optelsom van belastingen en premies die door burgers en bedrijven wordt betaald, is opgelopen tot 38,4% (uitgedrukt in een percentage van het bbp).

Deze zogenoemde collectieve lastendruk is de hoogste in ruim twintig jaar en is vooral het gevolg van extra btw, winstbelasting, belastingen op energie en auto’s en de loon- en inkomstenbelasting.

"Belasting voor burger moet omlaag"

Eerder schreven we al dat deze explosieve lastendruk slecht gaat uitpakken voor onze toekomstige economische groei en dat voor de burgers de belastingen verlaagd moeten worden.

Volgens de Haagse financiële spelregels wordt het overschot aangewend voor het verlagen van de staatsschuld die daardoor daalt tot 405 miljard euro (52,4% bbp).

Deze relatief lage schuld maakt het voor het kabinet mogelijk om bij een economische crisis tegenvallers op te vangen. In deze krant werd er in een artikel van Jorn Jonker en Martin Visser terecht op gewezen dat de begroting van de Nederlandse overheid zeer gevoelig is voor een economische neergang, waardoor het huidige overschot snel kan omslaan in een tekort.

Uit de reactie van de oppositiepartijen in de Tweede Kamer blijkt dat ze daarvoor geen oog hebben. Deze partijen kwamen al bij presentatie van de CBS-cijfers met voorstellen om dit geld zo snel mogelijk uit te geven, vooral voor een grotere overheid (extra ambtenaren en hogere salarissen).

Dat is onverstandig. Nederland krijgt te maken met een lagere groei en minder inkomsten voor de schatkist. Recente cijfers laten bovendien zien dat Rutte III nu al een kabinet is dat de publieke sector fors laat groeien: in 2017 met ongeveer €5 miljard en in 2018 met circa €13 miljard (o.m. extra zorguitgaven en hogere ambtenarensalarissen).

"Dit jaar al beginnen met aanjagen"

Op zich doet Rutte III er verstandig aan met het overschot een buffer op te bouwen om een economische neergang op te kunnen opvangen, bijvoorbeeld als gevolg van de Brexit. Maar aan de andere kampt Nederland nog met een ander probleem.

Volgens het nieuwste Centraal Economisch Plan (CEP) van het CPB zal onze economie vanaf 2021 slechter gaan draaien. De potentiële groei zakt terug naar slechts 1,2% en het advies is dan ook dat we mede met nieuwe productieve overheidsinvesteringen onze groei moeten aanjagen.

Om een aantal redenen dienen we daarmee dit jaar al te beginnen. We hebben voldoende ruimte binnen het overschot en Rutte III kan daarnaast gebruik maken van de unieke situatie dat het kabinet voor deze investeringen vele miljarden kan lenen tegen een extreem lage rente en de uitleners zelfs geld toe geven.

Op dit moment is er sprake van een zogenoemde negatieve reële rente waardoor het aflossen van de staatsschuld de overheid dus geld kost.

"Voorkomen dat CO2-taks banen kost"

Om de klimaatdoelstellingen te halen, zullen de komende decennia alle vervuilende productie- en bedrijfsprocessen duurzaam moeten worden.

De beste methode is jaarlijks vele miljarden gaan investeren in de nieuwste technologieën (kunstmatige intelligentie, het internet of things, robotica, 3D-printen enz.) en onderzoek op dit terrein.

Het kabinet en het bedrijfsleven zijn inmiddels gestart met verkenningen over de opzet van de aangekondigde CO2-heffing, waarbij het risico moet worden voorkomen dat deze taks tot banenverlies leidt.

Daarnaast zal Rutte III met een klimaatbeleid moeten komen dat kan rekenen op een breed draagvlak onder de burgers. Omdat de adviezen van de klimaattafels dit nu al ondermijnd hebben, moet Rutte III een andere koers inslaan, waarbij afstand wordt genomen van het idee dat we de aardbol kunnen redden met lastenverzwaringen.

"Start met klimaattechfonds van €5 miljard"

Het kabinet moet kiezen voor een publieke en private samenwerking met het bedrijfsleven, waarbij al dit jaar gestart wordt met een klimaattechfonds van bijvoorbeeld €5 miljard.

Met dit bedrag dat aangewend wordt voor het stimuleren van klimaatinvesteringen, het bevorderen van slimme start-ups op het vlak van energie transitie en onderzoek.

Met deze aanpak kan snel veel klimaatwinst worden geboekt, maar ook andere voordelen worden gerealiseerd.

Het gaat om goed renderende investeringen die leiden tot het aanjagen van een duurzame groei en een sterkere economie, extra werk en een klimaatbeleid dat veel burgers zal aanspreken.

Meer financieel nieuws via je mail? Schrijf je hier in voor onze nieuwsbrief.