Nieuws/Financieel
3403184
Financieel

Column: Rutte III moet zich wapenen tegen recessie

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg.

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg.

Op veel aandelenbeurzen is het nog feest en in Nederland teren we nog op de economische groeiraming van 2,5% van de Miljoenennota 2019 die recent is verlaagd tot 1,5%.

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg.

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg.

Deze verlaging komt niet uit de lucht vallen. Internationale denktanks waarschuwden vorig jaar al dat landen rekening moeten houden met een lagere groei van de wereldeconomie en de gevolgen daarvan voor hun economieën.

De inzakkende groei heeft te maken met een mix van oorzaken, zoals de opmars van protectionisme in de wereld, handelsconflicten, de hoog opgelopen schulden bij overheden, burgers en bedrijven, een lagere arbeidsproductiviteit en de vergrijzing van de bevolking in veel landen.

De mooie tijden dat veel landen konden scoren met groeicijfers tussen 2%-3% of zelfs 4% zijn voorbij.

Het nieuwe normaal

Deze week publiceerde deze krant een onthullend interview met de directeur van het Centraal Planbureau (CPB), Laura van Geest, onder de sprekende kop ‘Het nieuwe normaal’. Volgens Van Geest moeten Nederlanders een andere, minder roze bril op gaan zetten.

Wij moeten er aan gaan wennen dat onze economie niet meer zo fors groeit als voorheen. Een groei van slechts 1% tot 1,5% wordt volgens de CPB-directeur het nieuwe normaal voor ons vergrijzende land. Deze plus zal naar verwachting de economische standaard worden.

Deze boodschap betekent voor de Haagse politiek een koude douche. Alle politieke beloften aan kiezers die gebaseerd zijn een op een fors groeiende economie komen op de tocht te staan.

Door de lagere groei krijgt de schatkist te maken met lagere belastinginkomsten die ten opzichte van de mooie economische jaren kunnen oplopen tot een verlies van meer dan 4 miljard euro per jaar.

Ook de creatie van banen zal afzwakken. Daar komt nog bij dat er internationaal sprake zal zijn van lage rentes waardoor vooral onze pensioenfondsen getroffen worden met als mogelijk gevolg minder pensioen of hogere premies.

Voor Rutte III en volgende kabinetten zal het nieuwe normaal leiden tot een aanzienlijke bijstelling van het beleid waarbij de uitgaven van de overheid moeten worden aangepast aan de lagere inkomsten.

Daardoor bestaat het risico dat we de komende jaren te maken krijgen met bezuinigingsrondes die in het verleden tot veel politieke en maatschappelijke ophef hebben geleid.

Effecten

De aanpassing van het overheidsbeleid aan de nieuwe werkelijkheid zal voor veel lopende dossiers gevolgen hebben. Een aantal spraakmakende daarvan stippen we hier aan. De kans is groot dat de belofte van extra koopkracht voor burgers de komende jaren niet of slechts in mindere mate gerealiseerd kan worden.

Omdat ook het bedrijfsleven last gaat krijgen van een lagere economische groei, is de kans dat de veel gehoorde oproepen voor hogere loonstijgingen effect zullen sorteren nog kleiner geworden.

Het nieuwe normaal maakt het voor politiek Den Haag ook veel lastiger om de maatschappelijke onvrede over huishoudens die moeilijk rond kunnen komen aan te pakken. En dat geldt ook voor de toenemende ongelijkheid in ons land. Daarnaast zullen er binnen het zorgdossier pijnlijke beslissingen nodig zijn om de nog steeds stijgende kosten af te remmen.

Ander klimaatbeleid

De nieuwe realiteit raakt ook het klimaatbeleid en dit betekent dat de ruimte om met belastingverhogingen en andere lastenverzwaringen burgers en bedrijven te prikkelen tot minder uitstoot van CO2, een stuk minder is geworden.

In eerdere columns kwamen wij al tot de conclusie dat je met belastingverhogingen onze aardbol niet kan redden. In de huidige wereld van 4.0 die gekenmerkt wordt door digitalisering en nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, het Internet of Things, 3D-printtechnologie enz. moet bij een modern klimaatbeleid de nadruk liggen op de inzet van innovatieve green tech en onderzoek op dit vlak en niet op hogere lasten.

Internationale studies geven aan dat met nieuwe technologie en innovaties op dit terrein de wereldwijde energie gerelateerde uitstoot wereldwijd met ruim 60% kan worden verminderd in het jaar 2050. Nederland zou koploper op het terrein van green tech moeten worden.

Het gaat hier om goed renderende investeringen die zichzelf terugverdienen en waarvoor geen geld uit de schatkist nodig is. Het kabinet kan ze (voor)financieren met staatsleningen waarvan het rentepercentage op dit moment rond nul ligt.

Goede zet Wopke Hoekstra

Hoewel de meeste analisten en denktanks nog geen recessie verwachten, is onze minister van Financiën, Wopke Hoekstra, zo verstandig om daarop toch voorbereid te zijn. Deze week stuurde Hoekstra een brief naar de Tweede Kamer waarin hij aankondigde dat ambtelijke werkgroepen het komende jaar een analyse gaan maken van relevante maatschappelijke ontwikkelingen binnen belangrijke onderwerpen en daar kansen en knelpunten inventariseren. Daarbij moeten ook opties voor oplossingen worden aangedragen.

Op het economische vlak gaat het onder meer om het verbeteren van de arbeidsproductiviteit, het versterken van de arbeidsmarkt en maatregelen waarmee Nederland zich kan wapenen tegen een neergaande conjunctuur en een recessie. De onderzoeken starten deze zomer en worden begin volgend jaar afgerond en zonder kabinetsreactie of ambtelijk advies aan de Tweede Kamer aangeboden.

Luister de DFT-podcast, deze week over de Koopkrachtdag:

Abonneer je op de wekelijkse podcast van De Financiële Telegraaf! Luister mee via Spotify of iTunes.