Financieel/Geld
3450688
Geld

Werknemer: trek aan bel of langste eind

Column: Wijziging van de pensioenregeling

Als een werkgever de pensioenregeling wil wijzigen, komt daar veel bij kijken. Maar alles moet met instemming van de werknemers, die er goed aan doen om snel in actie te komen en niet achterover te hangen.

Pensioen is nu eenmaal vaak een dure arbeidsvoorwaarde. Althans, zo wordt dat door veel werkgevers ervaren. Daar waar een verplicht gesteld bedrijfstakpensioenfonds of beroepspensioenfonds (of ondernemingspensioenfonds) geldt, heeft een werkgever weinig keuze. Daar echter waar geen verplichtingen uit een cao of verplichte pensioenregeling gelden, wordt vaak in de loop der tijd toch door de werkgever de financiële last gevoeld van de niet verplichte pensioenregeling.

Wijziging of stopzetten

Pensioen is natuurlijk ook een arbeidsvoorwaarde welke niet naar believen van de werkgever zomaar gewijzigd of stopgezet kan worden. Dat kan alleen met de instemming van de werknemer(s) en bij een grotere organisatie zal ook de ondernemingsraad (or) daar mee in moeten stemmen.

De instemming van de or vervangt overigens niet de instemming van de werknemer. Die moet nog steeds individueel verkregen worden!

Als een werkgever een wijzigingsbeding heeft opgenomen in de arbeidsovereenkomst is wijzigen soms gemakkelijker, maar dan nog moet aan voorwaarden worden voldaan. Tot zover allemaal bekende kost. We weten immers allemaal wel dat de werkgever niet zomaar de arbeidsvoorwaarden mag wijzigen.

Einde verzekeringsovereenkomst

Maar soms zijn de omstandigheden ineens zodanig, dat een wijziging wordt doorgevoerd zonder dat werkgever en/of werknemer daar (veel) grip op hebben. Zo komt het regelmatig voor, dat voor meerdere ondernemingen in een groep van ondernemingen het pensioen voor de werknemers heeft ondergebracht in een verzekering bij een verzekeraar.

Veelal zal de verzekeringsovereenkomst dan gesloten zijn met één van de ondernemingen uit de groep en neemt de rest van de ondernemingen daarin deel. Maar wat als de onderneming-verzekeringscontractant ophoudt te bestaan ? Dat is zeer wel mogelijk. Denk aan een staken van de onderneming, activa-overdracht, liquidatie, etc. Gevolg is dat de verzekeringsovereenkomst tot een einde komt en de reeds opgebouwde aanspraken premievrij worden gemaakt. Ook voor de overige ondernemingen uit de groep.

Hogere kosten

Veelal wenst een verzekeraar immers de verzekeringsovereenkomst niet met een van de andere ondernemingen in dezelfde vorm voort te zetten. Een verhoging van de kosten voor het pensioen is dan vaak aan de orde. Het verzekeringsproduct bestaat niet meer of alleen in gewijzigde, duurdere vorm. Per saldo impliceert dit vaak dus een wijziging van de pensioentoezegging. Een wijziging waar de werknemers mee in moeten stemmen.

Maar als de werkgever de pensioenregeling vervolgens niet voortzet, omdat er bijvoorbeeld geen betaalbare verzekeringsovereenkomst valt te sluiten, is dat eveneens een wijziging van de pensioenregeling. De vraag is dan echter wel of de werkgever deze wijziging heeft veroorzaakt en of deze in volle omvang voor rekening en risico van de werkgever dient te komen.

Daarnaast kan in overleg met de werknemers tot een staking van de pensioenregeling worden gekomen. Maar ook kan de werkgever de pensioenregeling staken. De werkgever kan zich op onvoorziene omstandigheden beroepen. De redelijkheid en billijkheid en de omstandigheden van het geval spelen hierin meestal een doorslaggevende rol.

Verjaring en rechtsverwerking

Daarnaast is van belang hoe en op welke wijze de werknemers aanspraak hebben gemaakt op voortzetting van (enige) pensioentoezegging. Als de werknemers niet aan de bel trekken en daardoor feitelijk accepteren dat de pensioentoezegging niet verder wordt voortgezet, trekken ze aan het kortste eind en kan geen aanspraak meer gemaakt worden op een pensioenregeling. Het is daarom zaak om op tijd te reageren en niet stil te blijven zitten. Verjaring en rechtsverwerking zijn dan elementen waar niet gemakkelijk om heen gegaan kan worden.

Mw. mr. Henny van den Hurk (1966) is mede-oprichtster en partner van Gommer & Partners Pensioen Advocaten in Tilburg. Gommer & Partners houdt zich bezig met alle facetten van het pensioenrecht voor alle professionele partijen in de markt.