Nieuws/Financieel
3501828
Financieel

Column: Politiek wil scoren bij middenklasse

Voormalig bewindslieden Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Voormalig bewindslieden Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Steeds meer politieke partijen willen zich richten op de grootste kiezersgroep in ons land: de middenklasse. VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff heeft in zijn recente discussiestuk een slimme voorsprong genomen door met nadruk voor deze kiezersgroep te kiezen. Hij moet echter nog wel duidelijk maken met welke concrete maatregelen de VVD komt om de positie van de middenklasse te versterken. Wij doen alvast enkele suggesties.

Voormalig bewindslieden Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Voormalig bewindslieden Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

’Liberalisme, dat werkt voor mensen’ zo luidt de titel van het discussiestuk dat Dijkhoff heeft geschreven. Het verscheen deze week en is volgens de inleiding bedoeld om binnen de VVD dieper na te denken en te discussiëren over belangrijke beleidsthema’s voor de toekomst van Nederland die het meest effectief zijn om een liberaal Nederland te behouden en te versterken.

Vanuit onze vroegere politieke functies weten we dat een fractievoorzitter van een regeringsfractie met een dergelijke stuk grote risico’s loopt op commotie van vele kanten, binnen de eigen partij, de coalitie en vuur trekt bij de oppositie. Klaas verdient dan ook een compliment daarvoor niet weg te lopen. Tegelijk zien we dat hij vanwege deze risico’s in zijn stuk volop rekening houdt met het huidige regeerakkoord. Dat is begrijpelijk maar het betekent ook dat het nog geen echte concrete maatregelen oplevert. Volgens het stuk komen die later, mede op basis van discussie.

Om de discussie op gang te brengen stelt Dijkhoff voor vooral te kiezen voor de middenklasse van Nederland. Daarnaast wil hij vasthouden aan het huidige politieke spectrum, waarin de VVD de positie inneemt als een liberale rechtse volkspartij. Vooruitlopend op de uitkomst van de discussie toont Dijkhoff zich voorstander van een klimaatbeleid, waarbij nieuwe technologie een hoofdrol speelt en suggereert hij ook dat multinationals meer belasting moeten betalen. Wij delen deze opvatting, maar hebben recent geschreven dat nationale maatregelen niet werken. De enige methode om deze bedrijven aan te pakken is de invoering van een Europese winstbelasting met een minimumtarief.

Maatschappelijk en economisch belang

In een eerdere column hebben wij geconstateerd dat de middenklasse niet of weinig heeft geprofiteerd van de voordelen van globalisering en digitalisering. De afgelopen dertig jaar is hun inkomen nauwelijks gestegen of zelfs gedaald. De lagere middenklasse kan niet meer goed rondkomen en door automatisering neemt hun baanzekerheid af. Door de revoluties in robot- en machine-learning-technologie zal dit alleen maar erger worden.

In de meeste westerse landen is een welvarende middenklasse van groot maatschappelijk en economisch belang. Dat geldt ook voor Nederland. Het middensegment in ons land bestaat uit middelbaar opgeleide personen met een mbo-, havo- of vwo-diploma. Ze zijn veelal werkzaam in routinematige dienstenberoepen (administratief, verkoop, zorg). Daarnaast werken ze ook als kleine werkgever, zelfstandige, boer en op het terrein van hooggeschoolde handarbeid. Niet alleen de VVD lonkt naar deze grote kiezersgroep maar ook het CDA en de PvdA die vroeger goed scoorde bij de lagere middenklasse. Thierry Baudet heeft recent duidelijk gemaakt dat deze klasse voor zijn partij een belangrijke kiezersgroep is.

Politiek Den Haag heeft de afgelopen decennia onvoldoende aandacht geschonken aan de middenklasse. Bovendien is het zogenoemde herverdelingsbeleid van de verschillende kabinetten ten koste gegaan van hun financiële positie. Bij dit beleid ligt de nadruk op ondersteunende inkomensmaatregelen voor lagere inkomensgroepen. Middenklasse gezinnen komen veelal niet in aanmerking voor deze (fiscale) inkomenstoeslagen, waardoor ze financieel vaak slechter af zijn deze groepen.

Ruw gezegd wordt een deel van de middenklasse momenteel geconfronteerd met een relatief hoge belasting- en premiedruk, een netto besteedbaar inkomen dat weinig ruimte biedt en een toenemende onzekerheid over werk en inkomen.

Maatregelen

Door de hierboven vermelde ontwikkelingen neemt de onvrede in de Nederlandse middenklasse toe. Opinie-onderzoeken laten ook zien dat kiezers uit deze klasse voorstander zijn van een strenger asiel- en immigratiebeleid en tegenstander zijn van de klimaatvoorstellen die door de zogenoemde klimaattafels van Ed Nijpels aan het kabinet zijn voorgesteld. Evenals een ruime meerderheid van de Nederlands kiezers vinden ze dat de belasting- en premiedruk in ons land te hoog is en dat multinationals meer belasting moeten betalen. Voor politieke partijen die kiezers in de middenklasse willen werven, liggen hier aanknopingspunten voor een pakket maatregelen.

Suggesties daarvoor zijn: een verlaging in de loon- en inkomstenbelasting gericht op de middenklasse en een herziening van inkomensafhankelijke regelingen in het voordeel van de middenklasse. Daarnaast kan arbeidszekerheid worden bevorderd door in het beleid meer nadruk te leggen op vaste arbeidscontracten. Door meer te investeren in onderwijs en bij- en omscholing kan de middenklasse in aanmerking komen voor betere banen. In het huidige stelsel van studiefinanciering moet een einde worden gemaakt aan de hoogoplopende studieschulden waarmee vooral studenten uit middenklasgezinnen te maken krijgen.

Klimaatbeleid

Wereldwijd is de aanpak van de opwarming van de aarde de belangrijkste opgave voor de toekomst. In het wereldklimaatakkoord van Parijs zijn daarvoor doelstellingen afgesproken. De deelnemende landen bepalen zelf met welke maatregelen ze deze gaan realiseren. Het kabinet Rutte III zal waarschijnlijk begin juni een klimaatpakket presenteren, waarbij ook duidelijk wordt welke voorstellen van de klimaattafels, zullen overleven. In een eerdere column hebben wij opgemerkt dat deze voorstellen worden gekenmerkt door een ongekende bureaucratie en lastenverzwaringen die vooral burgers raken. De tafels maken bovendien onvoldoende gebruik van nieuwe technologieën en richten zich vooral op maatregelen binnen ons eigen land, terwijl de uitstoot van CO2 geen grenzen kent. Recent kreeg Rutte III vanuit Brussel de boodschap dat de klimaatdoelstellingen ook gerealiseerd mogen worden met klimaatprojecten in het buitenland. Voor de opwekking van duurzame energie, waar Nederland de doelstelling niet dreigt te halen, is dit een prima oplossing.

Het staat vast dat we de aardbol niet kunnen redden met een waslijst aan belastingverhogingen, milieuheffingen en bureaucratische voorschriften. Steeds meer landen leggen daarom de nadruk op het bevorderen van de nieuwste technogieen en onderzoek en ontwikkeling op dit vlak. Daarmee kan de energie-transitie wordt versneld en productie- en bedrijfsprocessen energie-arm worden. Met innovatieve tech kunnen ook de rendementen van duurzame energie fors worden verhoogd.

Technologie

In zijn discussiestuk maakt Dijkhoff min of meer duidelijk dat hij weinig op heeft met de voorstellen van de klimaattafels en vooral kiest voor technologische oplossingen. Deze keuze onderschrijven wij, maar dan moet je als overheid wel regelingen treffen om deze tech te bevorderen. Afwachten is geen optie. Dijkhoff zal hoe dan een keuze moeten maken: een vorm van een CO2-heffing, wettelijke voorschriften om deze tech af te dwingen of een combinatie.