Financieel/Stan Huygens Journaal
3537334
Stan Huygens Journaal

Sammy ’kijk omhoog’ bestaat écht

Schooltoneel in jaren 1948-'51 op Huygens Lyceum in Voorburg met Hardie Kats (Sammy in Shafy's latere lied) (rechts, met pijp) en Ramses Shaffy (midden, alleen ogen onder doek zichtbaar).

Schooltoneel in jaren 1948-'51 op Huygens Lyceum in Voorburg met Hardie Kats (Sammy in Shafy's latere lied) (rechts, met pijp) en Ramses Shaffy (midden, alleen ogen onder doek zichtbaar).

’Hoog Sammy, kijk omhoog Sammy’. Bijna iedereen kent het lied van Ramses Shaffy over een jongen die bedrukt, angstig en voorovergebogen door de stad loopt. Het lijkt erop dat hij écht bestaat, dat hij 86 jaar is en dat hij woont in de VS. Het lied blijkt aan te sluiten bij de vele herdenkingen van de Tweede Wereldoorlog die vandaag in ons hele land plaatsvinden.

Schooltoneel in jaren 1948-'51 op Huygens Lyceum in Voorburg met Hardie Kats (Sammy in Shafy's latere lied) (rechts, met pijp) en Ramses Shaffy (midden, alleen ogen onder doek zichtbaar).

Schooltoneel in jaren 1948-'51 op Huygens Lyceum in Voorburg met Hardie Kats (Sammy in Shafy's latere lied) (rechts, met pijp) en Ramses Shaffy (midden, alleen ogen onder doek zichtbaar).

Het duurt even voordat de telefoon wordt aangenomen. Dan zegt een stem: ,,Kats.” Het is Hardie Kats, een gepensioneerde Nasa-onderzoeker, thuis in Houston. ,,Sammy, dat ben ik”, zegt hij in keurig Nederlands.

Er werd weleens gedacht dat het nummer gaat over Ivo Samkalden, die ooit burgemeester van Amsterdam was. Maar alle bekende theorieën over Sammy kunnen volgens Kats de prullenbak in. Het zou dus ook niet gaan, zoals Liesbeth List eens suggereerde, over John Rosinga, die betrokken was bij de groep Shaffy Chantant.

Bernard Kats, naar eigen zeggen de Sammy uit het lied van Ramses Shaffy. De zanger zei eens dat het lied gaat over ’een vermengsel van al mijn vrienden’. Maar Kats zou hij anders hebben verteld.

Bernard Kats, naar eigen zeggen de Sammy uit het lied van Ramses Shaffy. De zanger zei eens dat het lied gaat over ’een vermengsel van al mijn vrienden’. Maar Kats zou hij anders hebben verteld.

,,Mijn vrouw, die inmiddels is overleden, zei ook altijd: ’Je moet rechtop lopen’”, lacht Kats. Maar dat is niet zijn argument om aan te tonen dat hij degene is uit het vertederende lied. ,,Ik heb het van Didi zélf”, zegt hij over Ramses die in zijn schooltijd nog Didi Snellen heette. ,,Toen ik het nummer voor het eerst hoorde, was ik me nergens van bewust. Ook niet op het Huygens Lyceum in Voorburg, waar we samen op school zaten in de jaren na de oorlog. Totdat ik hem tegenkwam op een schoolreünie in 1968. Toen heeft hij het mij verteld.” Het nummer was twee jaar daarvoor opgenomen.

Kats was in ’68 voor de reünie even terug in Nederland vanuit Canada, waar hij inmiddels woonde en van waar hij op doorreis was naar Israël. Hij komt uit een Joods gezin en in de Tweede Wereldoorlog zat hij in ons land ondergedoken op drie verschillende plekken. Na de Bevrijding bleek dat hij 75 familieleden had verloren. ,,Het lag in mijn schooltijd als een zware lading op mijn rug”, kijk Kats terug. ,,Sammy, dat is het imago van een Joodse jongen. Na de oorlog was ik een ’rebel without a cause’. Hij had mij in het lied niet beter kunnen treffen.”

Als scholieren speelden Hardie en Didi meer dan eens samen in de jaarlijkse toneeluitvoering: ,,Hij was een natuurlijke artiest”, zegt Kats over de in 2009 overleden Ramses Shaffy. Die woonde toen bij zijn pleegouders Herman en Roos Snellen in Leiden, waar zij Didi hadden opgevangen nadat hij op 6-jarige leeftijd door zijn moeder in Frankrijk op de trein naar Nederland was gezet.

Ramses Shaffy (in 1994).

Ramses Shaffy (in 1994).

Leidenaar Peter van der Geer kwam Kats op het spoor door het boek dat hij over Ramses Shaffy aan het schrijven is. Inmiddels werkt hij ook aan een monument voor Sammy (Hoogsammy.nl), dat in Leiden een plaats moet krijgen.

Wat Ramses in de jaren’60 niet kon vermoeden is dat ’Sammy’ bij de Nasa werd opgeleid tot astronaut. Hij heeft dus later in zijn leven heel veel omhoog gekeken, al is een ruimtemissie er nooit van gekomen.