37336
Nieuws

Column DierenZaken:

Risicomanagement door vissen en zwanen

De rente staat historisch laag, de beurs toont zich wat grillig – geen makkelijke tijden voor mensen die erover nadenken hoe ze het meest uit hun financiële reserve kunnen halen.

Onze gevederde en geschubde vrienden uit het dierenrijk lezen uiteraard helemaal geen financiële katernen en maken in veel gevallen geen bewuste keuzes qua investering. Met een evolutie van miljoenen jaren achter de rug, hebben zich desondanks de meest succesvolle strategieën doorgezet.

Optimaal

Vissen bijvoorbeeld staan voor het dilemma wanneer ze waarin investeren voor optimale winst. Ze groeien heel hun leven lang. Aan het begin sneller dan later in hun leven, maar ze stoppen er nooit mee. Zodra vrouwelijke vissen beginnen met kuit produceren, houden ze minder energie over om in de groei van hun lichaam te stoppen. Kleinere visvrouwen produceren echter minder kuit dan grotere.

De levensvraag voor de vis is dus: al op jongere leeftijd en dus kleiner beginnen met de productie van eieren? Of nog wat jaartjes afwachten, blijven groeien en daarna elk jaar meer kuit produceren? De timing is cruciaal. Want begin je vroeg met voortplanten, dan is de kuitopbrengst over het hele leven misschien suboptimaal omdat je elk jaar minder eitjes produceert.

Visnet

Wacht je, maar beland je tijdens je groei in de maag van een roofvis of in een visnet, dan heb je helemaal geen kuit geproduceerd en heb je ook geen voordeel uit je grotere lichaam gehaald. Vissen denken uiteraard niet na over dit dilemma. Waarschijnlijk kunnen ze uit stoffen in het water opmaken hoe groot de druk van vijanden is en hoeveel (grote) soortgenoten er zijn.

Hoe meer risico in het geval van meer rovers en hoe meer grote soortgenoten verdwijnen door bevissing, hoe eerder al kleine, jonge vissenvrouwtjes beginnen met voortplanten. Hoe ’veiliger’ ze dus spelen: ze zijn tevreden met een kleinere opbrengst aan eieren, als die opbrengst maar snel is gerealiseerd.

Zwarte zwanen

Bij zwarte zwanen bevinden zich in één op de drie legsels eieren die niet bevrucht zijn door de eigen partner. Hoewel zwanen als voorbeeldig trouw gelden, komen slippertjes dus wel vaak voor. Puur zakelijk bekeken, spreiden zwanen zo gewoon hun risico. Het vrouwtje ’shopt’ de beste genen uit de buurt bij elkaar met als doel genetisch gevarieerd kroost.

Het zwanenmannetje heeft door hem bevruchte eieren in meerdere nesten liggen. Dus als een vos één nest leeg rooft, is het voortplantingsseizoen voor hem nog niet totaal verloren. Ook krooneenden wedden niet op één paard, maar blijven elkaar daarbij wel trouw. Het vrouwtje krooneend legt gewoon een deel van haar legsel bij soortgenoten of zelfs andere eendensoorten in het nest.

Vreemdeling

Omdat krooneenden zich tijdens het broeden nauwelijks territoriaal gedragen, lukt dat vrij gemakkelijk. Blijkbaar accepteert iedereen de eieren van de vreemdeling. De oorzaak is vermoedelijk dat zo iedereen zijn kansen op succesvolle broed verhoogt. Dit systeem kan uiteraard alleen functioneren, zolang de gunfactor overeind blijft en niet te vaak ’bedrogen’ wordt.

Vals spelen zou bijvoorbeeld kunnen doordat mevrouw krooneend al haar eieren in andermans nest deponeert en daarna zelf helemaal niet broedt. Of dat ze haar eigen eieren wel degelijk elders plaatst, maar eieren van anderen uit haar eigen nest verwijdert. Als er te veel profiteurs zijn die zelf niet investeren en anderen geen succesje gunnen, stort zo’n bijzonder voortplantingssysteem snel in elkaar. En dan zou net als bij de meeste vogelsoorten alles weer meer volgens het motto ’ieder voor zich’ voltrekken.

Zoöloge Constanze Mager, als hoofd Educatie verbonden aan het Safari Meeting Centre van Burgers’ Zoo in Arnhem, ontvouwt in een exclusieve serie columns voor DFT.nl de financiële geheimen van het dierenrijk.

Klik hier om een interview te lezen met Constanze Mager.

Vorige columns

Neushoornvogel: Specialiseren om te overleven

Olifanten gaan dwars door het glazen plafond

Stokstaartjes, meesters in taakverdeling

De machtige vrouw van de chimpansee

Een functioneringsgesprek met een pinguïn

Leeuwen en kluten en reorganisaties