Nieuws/Financieel

‘Dalende productiviteit drukt statistisch onvermogen uit’

Het is een van de raadsels van de moderne economie: waarom is de arbeidsproductiviteit in de afgelopen jaren scherp gedaald? Kwestie van verkeerd meten, vermoedt obligatiestrateeg Rick Rieder van BlackRock.

Doordat in de meeste ontwikkelde economieën door vergrijzing de beroepsbevolking slinkt, is productiviteit – de verhouding tussen de inspanningen en resultaten – de belangrijkste factor voor lange termijngroei. Dat op de werkvloer sprake is van een grotere efficiency tegen lagere kosten dankzij nieuwe, veelal gratis technologie is niet afdoende terug te vinden in de huidige manier van meten, zegt Rieder.

Verschillende studies laten zien dat de productiviteit op het werk jaar na jaar daalt. Maar in een nieuwe whitepaper, getiteld Productivity Slowdown Puzzle: Structural, Cyclical or Erroneous, zetten de economen van BlackRock vraagtekens bij die aanname. Het productiviteitscijfer drukt statistische onmacht uit, vermoedt Rieder. Hij haalt de woorden aan van de Amerikaanse Nobelprijswinnaar Robert Solow: “Overal zie je de computer terug in de maatschappij, behalve in de productiviteitsstatistieken.”

Efficiënter werken tegen lagere kosten

Technologie verandert de wereld op ongekende wijze. Europeanen en Amerikanen omarmen in hoog tempo nieuwe technologieën zoals smartphones en gebruiken allerlei innovaties, die de productiviteit verhogen. Bijvoorbeeld apps om het werk beter te organiseren. Technologie zoals cloud computing en robotica zorgt ook ervoor dat bedrijven minder kosten maken om hun verdienmodel in de lucht te houden, en minder voorraden aanhouden. Ongeveer 20% van de uitgedrukt in beurswaarde grootste 1.500 Amerikaanse bedrijven beheert geen voorraden, tegen 5% in 1980 volgens Morgan Stanley.

Statistici proberen wel rekening te houden met de voordelen van technologische innovatie door de mate waarin een prijs van een product of dienst over een bepaalde periode is veranderd in hun berekeningen mee te nemen. Maar volgens Rieder valt er het nodige te verbeteren aan deze rekenmethoden, en laat productiviteitsgroei mogelijk een heel ander cijfer zien als kwaliteitsverbeteringen en neerwaartse prijsdruk door innovatie beter worden gewogen. In dat geval is de Amerikaanse economie met gemiddeld 0,7% harder gegroeid op jaarbasis in de afgelopen vijf jaar, zo schatte Goldman Sachs vorig jaar in.

Statistische misperceptie

Als het teruglopen van de productiviteit statistische misperceptie is dan worden waarschijnlijk zowel de reële als potentiele economische groei te laag ingeschat. Het betekent volgens Rieder ook dat de Federal Reserve mogelijk te laat is begonnen met het normaliseren van de rente en wordt de centrale bank mogelijk ergens in het komende jaar gedwongen tot meer kwantitatieve verruiming. “Er zijn tekenen dat de economie gas terugneemt; een hogere productie kan deze trend waarschijnlijk niet keren.”

Op de korte termijn verwacht Rieder geen monetaire koerswijziging noch denkt hij dat de statistici snel overstappen op andere meetmethodieken voor arbeidsproductiviteit. “Maar de mythe van een dalende productiviteit moet niet voor zoete koek worden aangenomen.”