Nieuws/Financieel
445281
Financieel

Fusies onafwendbaar om geen behandelingen te verliezen

Krimp ziekenhuisland

Amsterdam - In de laatste jaren neemt het aantal ziekenhuizen snel af. Hoewel de ergste fusiedrift voorbij lijkt, zal er voor 2020 nog wel een tiental zelfstandige ziekenhuizen verdwijnen.

Dat voorspelt Anna van Poucke, voorzitter gezondheidszorg bij KPMG Plexus.

„Bij de 10 ziekenhuizen die nog gaan verdwijnen zitten enkele V&D’s van de toekomst.”

Hiermee verwijst Van Poucke naar het failliete warenhuis dat van alles wat aanbood, maar nergens in excelleerde. Als kwaliteit inzichtelijk wordt, is de vraag of burgers nog wel komen. De ziekenhuizen hoeven niet failliet te gaan, maar laten zich overnemen of wagen zich aan een fusie.

Hap

Na een daling van 116 naar 89 tussen 2009 en 2015 zou dit een nieuwe hap uit het ziekenhuizenlandschap zijn. Volgens Van Poucke kan het aantal locaties voor ziekenhuiszorg wel op peil blijven, maar worden kleine vaker onderdeel van grote.

„De ziekenhuizen die in de toekomst verdwijnen merken nu al dat een deel van de behandelingen bij hen verdwijnt”, zegt Van Poucke. „Doordat verzekeraars selectiever worden in het contracteren van complexe behandelingen in ziekenhuizen en door verplaatsing naar de eerstelijns zorg (huisartsen en kleine medische klinieken nemen eenvoudige behandeling en chronische zorg over, red.).”

Een voorbeeld is een thuiszorgorganisatie in Rotterdam die chemokuren bij patiënten thuis aanbiedt met het Erasmus MC. Die vermindering van behandelingen in het ziekenhuis, zorgt dat een deel van het ziekenhuis continu leegstaat, bij sommige ziekenhuizen is 30 tot 50% van de bedden onbezet.

Groot en gezond

Van Poucke: „In de technologie die noodzakelijk is voor complexe behandelingen moet vaak zo veel geïnvesteerd worden om de behandelingen te kunnen blijven aanbieden. Dat is alleen goed mogelijk na een overname door een groot en gezond ziekenhuis.”

Een volgende fusie die zorgt voor minder zelfstandige ziekenhuizen, zou is die van academische ziekenhuizen AMC en VUmc in Amsterdam kunnen zijn. Op kortere termijn wil de alliantie oncologie en neurologie in het VUmc concentreren en de hart- en vaatziekten en traumabehandelingen in het AMC.

Een communicatiedirecteur van het VUmc liet eerder deze week weten dat de alliantie waarschijnlijk dit jaar nog toestemming gaat vragen aan concurrentiewaakhond Autoriteit Consument & Markt (ACM). Het zal een volgende stap in het fusieproces zijn.

Meer fusies

Er zitten nog enkele ziekenhuisfusies in de pijplijn. Dat geldt ook voor het St. Antonius ziekenhuis en Zuwe Hofpoort (de fusie is rond, de samensmelting volgt) en het Slingeland ziekenhuis en het Koningin Beatrix ziekenhuis.

Markttoezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM) beoordeelt bij een fusievoornemen of er wel voldoende concurrentie overblijft. Na bijna dertig keer toestemming hield de ACM in juli 2015 voor het eerst een fusie tegen. Het Albert Schweitzerziekenhuis in Dordrecht en de Rivas zorggroep in Gorinchem zouden na een fusie minder keuze overlaten voor patiënten in de regio. Ook verzekeraars gaven een negatief advies.

In een reactie op zorgen over de fusies van ziekenhuizen zegt de ACM te herkennen dat de druk bij onderhandelingen toeneemt. Op vragen of er te weinig ziekenhuizen zijn antwoordt een zegsman „we houden machtsposities van ziekenhuizen in de gaten”.

Hogere tarieven

Een aantal fusies werden eerst alleen bestuurlijk doorgevoerd. Locaties bleven vaak hetzelfde en qua aanbod van zorg veranderde er ook weinig. Van Poucke: „De toezichthouder accepteert enkel een bestuurlijke fusie niet snel. Voor de patiënten heeft een fusie van besturen amper meerwaarde in kwaliteit van zorg, terwijl er minder concurrentie is na de fusie en de combinatie meer onderhandelingsmacht heeft in strijd met verzekeraars. Dat laatste zorgt wellicht voor hogere tarieven.”

Van Poucke had de laatste jaren ook haar zorgen over de fusiegolf. „Toch zijn fusies soms wel nodig. Kleine, financieel zwakke ziekenhuizen gaan anders naar verloop van tijd failliet. Dan hebben we ook minder keuzevrijheid en zelfs nog een ziekenhuislocatie minder.” Ze merkt op dat in plaats van fusie ook joint ventures of andere samenwerkingen overwogen mogen worden.