Nieuws/Financieel

Olieprijs trekt grondstoffen naar diep ravijn

AMSTERDAM - Beleggingen in grondstoffen raken uitgemergeld. De olieprijs mocht vrijdag opveren, het zwarte goud heeft in zijn tomeloze val sinds maart 2011 talloze grondstoffen naar de afgrond gesleurd. Het leed is nog niet voorbij. Waar gaat het precies mis en waarom vluchten beleggers uit grondstoffen?

Mijnbouwbedrijven voor metalen schrappen sinds vorig jaar tienduizenden banen. Daarin worden ze slechts afgetroefd door de schalie-bedrijven met soortgelijke ontslaggolven. Alle lucht die nog in de bedrijven zat gaat eruit: een op de drie Amerikaanse olie- en gasbedrijven gaat bij de huidige prijzen - het laagste niveau in twaalf jaar - in 2017 richting zijn faillissement, berekende Wolfe Research.

Ter vergelijking: voor de prijs van een pak melk heb je als consument in de Verenigde Staten nu twee Amerikaanse gallons (3,8 liter) met ruwe olie.

Duizenden ontslagen

De neergang in grondstofprijzen duurt al sinds de zomer van 2008. Beleggers die nu klagen over verliezen op de beurs hadden er goed aan gedaan de scherp voor eigen boek handelende zakenbanken op Wall Street te volgen. Sinds vorig jaar bouwden JPMorgan en Morgan Stanley de handel in grondstoffen af.

Hun handelaren in partijen ijzererts, olie, staal en steenkool werden met honderden tegelijk ontslagen. Van New York tot Sjanghai, Dubai, Moskou en Londen vlogen ze eruit omdat de grondstoffen in de jaren erna te weinig zouden gaan opleveren.

Veel zakenbanken hadden zelf opslagloodsen voor aluminium, koper en staal, maar hen werd vanwege de enorme risico's verboden die aan te houden.

Exorbitante groei

Waar begon de daling? China boekte met zijn economie vanaf 2000 exorbitante groeicijfers, soms 17% per jaar. Die groei zat in wegen, infrastructuur, fabrieken en miljoenen woningen. De tweede economie ter wereld werd daarop naast schrokop van ijzererts, koper en kolen ook producent. Mijnbouwers tot walsers in Australië, de VS, Zuid-Afrika en Chili staken zich voor miljarden in de schulden. De vijfjarenplannen van China leken zekerheid te bieden dat de inkopen nog jaren zou aanhouden.

,,Ruim twee jaar geleden kwam de kink in de kabel", aldus onafhankelijk grondstoffenhandelaar Gijs van Dam. ,,De groei van China zakte in, vorig jaar werden de signalen van afkoeling steeds duidelijker. Maar in de markt zag je dat iedereen dacht dat China toch wel zou blijven kopen. Producenten staken zich nog verder in de schulden, deden overnames maar pasten zich nooit aan de werkelijke, veel geringere vraag uit China aan."

Het land schakelt op voordracht van Peking zijn hele productie over van de oude zware industrie naar producten voor consumenten. Naar metalen zou er daardoor structureel minder vraag zijn.

Verval

Met het Chinese marktaandeel in aankopen van alle verhandelde partijen ijzererts (ruim 50%), kolen (40%) en koper (40%), zorgt Aziatische tijger zo voor een wereldwijde schok.

Olie is de grote aanjager van het verval onder grondstoffen en de wereldeconomie gebleken. De prijs van een vat Brentolie noteerde in 2014 nog $112. Vrijdag stond $31 op de borden. De oorzaak: een historisch grote voorraad olie. De schalierevolutie in de VS zorgt al vijf jaar voor een enorm aanbod aan brandstof. Komende maanden keert Iran terug met 500.000 vaten per dag in de markt. Terwijl de vraag wereldwijd drastisch is geslonken.

Mijnbouwers

Steenkool werd dankzij die lage olieprijs goedkoper. Dat lijkt gunstig. Maar omdat ook talloze andere op olie gebaseerde producten veel goedkoper zijn, raken prijzen van een ton steenkool ook lager. Voor de mijnbouwers met hun grote schulden is er hierdoor bijna niets te verdienen. Dat geldt ook voor ijzererts, staal en koper. In zijn val neemt het goudgele metaal zink, lood en nikkel mee.

De toekomst? Citigroup heeft beleggers net geadviseerd helemaal uit grondstoffen te stappen, vanwege de structureel lagere groei. ABN Amro is iets optimistischer: prijzen van koper, nikkel en zink kunnen dit jaar iets aantrekken.

Negatieve aanjager

Tarwe, mais en soja - de basis van honderden voedingsproducten voor consumenten - gingen mee omlaag. Ook in de landbouw is de ruwe olieprijs de negatieve aanjager. De lage brandstofprijs bracht de kosten van bijvoorbeeld kunstmest omlaag. Dat zorgde voor extra teelt bij boeren, nog meer aanbod op de wereldmarkt en dus lagere tarieven. Boeren verliezen al jaren op hun oogst. Ze zien in nog meer oogsten de enige oplossing voor de lagere tarieven. Graanvoorraden zijn daardoor nu aangedikt tot de grootste in dertig jaar tijd.

De toekomst? Prijsdalingen door overproductie. Al zorgt het tropisch weerfront El Niño voor enige tijdelijke afname van productie. Met de ontstane droogte, gaat Zuid-Afrika voor het eerst in een kwart eeuw 25 miljoen ton mais importeren.

Soja

Van Dam: ,,De VS produceert al twee jaar hoge soja-oogsten. De prognoses voor het inzaaien van de Amerikaanse akkers ligt nu 1 tot 1,5% boven de oude records. De boeren blijven maar zaaien, terwijl Brazilië en Argentinië nu ook extra produceren. Datzelfde geldt voor de teelt van mais, waar Zuid-Amerika de markt betreedt. Boeren blijven hopen, want het gros van de oogsten ging volgens die hen toch naar China. Die tijd is voorbij."

Onder grondstofproducenten is een fusie- en overnameslag gaande om nog iets van rendement te krijgen. Kredietbeoordelaar Moody's is uiterst sceptisch over hun kansen. Met Shell, Total en BP heeft Moody's 175 bedrijven in de energie- en mijnbouwbedrijven 'under review' geplaatst voor een mogelijke afwaardering. Zelfs bij een betere olieprijs zullen hun marges voor beleggers jaren onaantrekkelijk zijn.

 

Lees DFT Avond

Elke werkdag om 20.00 uur automatisch in uw mailbox.

Meld u hier aan

of

Lees hier de laatste editie