Nieuws/Financieel

Hoe zeker is een testament eigenlijk?

Ik heb je al eens eerder een gewetensvraag gesteld, namelijk of je heel snel een testament zou opmaken en passeren als iemand bij je komt die terminaal ziek is. Aanleiding hiervoor was een rechterlijke uitspraak waaruit bleek dat een notaris in dat geval dit beter wel kan doen, zelfs als het op dat moment onduidelijk is of het testament stand zal houden in de rechtszaal.

Dit keer wil ik een andere uitspraak aanhalen, waaruit blijkt dat een testament nietig verklaard kan worden zelfs als de notaris geen enkel moment getwijfeld heeft dat de cliënte ook echt wilde wat zij zei. Oftewel: hoe zeker is het dat jouw laatste wens uitgevoerd wordt ?

Wel of niet helder?

Een grootmoeder komt met haar kleinzoon bij de notaris. Ze vertellen dat de zus van de kleinzoon bij oma inwoont en haar mishandelt. De dochter van oma (en moeder van beide (klein-)kinderen) helpt niet en laat haar moeder aan haar lot over.

Oma is duidelijk: ze wil zowel haar dochter als kleindochter onterven en haar kleinzoon tot enig erfgenaam benoemen.

De notaris vindt dat de grootmoeder heel helder is en duidelijk weet wat ze wil. Hij stelt daarom een testament op en als zijn cliënte een paar dagen later terugkomt om dit testament te tekenen, controleert hij nogmaals dat hierin inderdaad haar laatste wil duidelijk is vastgelegd. De kleinzoon was daarbij overigens niet aanwezig.

In de war

Na het overlijden van oma ontstaan er natuurlijk problemen. Haar dochter is het niet eens met het feit dat ze geen erfgenaam is en probeert het testament onderuit te halen. Haar argument: het testament bevat niet de laatste wil van haar moeder omdat moeder geestelijk zó in de war was, dat ze niet echt wist wat ze deed. Er is juridisch gezien sprake van een geestelijke stoornis die tot gevolg kan hebben dat het testament nietig is. Dat is wel een hele andere kijk op de psychische toestand van haar moeder dan die van de notaris.

De rechters moeten er aan te pas komen en die stellen vast dat grootmoeder waarschijnlijk al een jaar voor het passeren van het testament aan een geestesziekte leed. Op dat moment waren er namelijk serieuze aanwijzingen die in die richting wezen. Ook kwam naar voren dat oma drie maanden ná het tekenen van het testament onder curatele is gesteld en dat diverse professionals in de periode daar aan voorafgaand al hebben gerapporteerd dat er problemen waren ten gevolge van een dementie met paranoia.

Nietig

Alles overziend komt de rechtbank tot de conclusie dat grootmoeder al ten tijde van het tekenen van haar testament leed aan deze geestesziekte. Ook wordt gesteld dat deze ziekte haar beoordelingsvermogen (van de situatie waarin zij verkeerde) negatief beïnvloed heeft. Simpel gezegd: toen ze haar testament tekende was oma niet helder en daarom is het testament nietig.

Het oordeel van de notaris zegt dus niets. Dit is misschien wat sterk uitgedrukt, maar de rechtbank hecht in dit geval weinig (tot geen) waarde aan het oordeel van de notaris over de geestelijke toestand van zijn cliënte. Als er achteraf maar voldoende aanwijzingen zijn dat er sprake is geweest van een stoornis, is een testament nietig. Zelfs als de notaris tijdens de gesprekken geen enkele reden heeft om aan de competentie van zijn cliënte te twijfelen.

Verklaring arts

Om dit soort problemen achteraf te voorkomen kan ik zelf eigenlijk alleen maar het volgende bedenken: iedereen die een testament wil laten opstellen, moet een verklaring van een arts overleggen aan de notaris dat er geen medische grond is om te twijfelen aan zijn of haar geestelijke vermogens.

Dit is natuurlijk zeer klant-onvriendelijk en loopt schipbreuk op de zwijgplicht die een arts nu eenmaal heeft.

Dus ik ben bang dat er vaker rechtszaken gevoerd zullen worden over testamenten. Als jij wilt dat jouw uiterste wil ook echt uitgevoerd wordt, doe je er goed aan om niet alleen naar de notaris te gaan maar (dezelfde dag) ook een bezoek te brengen aan je huisarts. Laat deze testen doen en in jouw patiëntendossier vastleggen dat je niet aan een geestelijke stoornis leidt (zoals beginnende dementie). Die conclusie kan later uitermate van pas komen in de rechtszaal.

Wil je hierover wat laten weten, stuur dan een mail.