Nieuws/Financieel
579682546
Financieel

Column: hoge lastendruk gaat Nederland banen kosten

Columnisten Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Columnisten Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Bij een nieuw kabinet moet een verlaging van de belasting- en premiedruk hoog op de agenda staan. Deze verlaging is nodig om onze economie aan te jagen en te versterken. Nederland behoort wereldwijd tot de kopgroep van landen met de hoogste lastendruk en dat kost banen en een verlies aan internationale bedrijven.

Columnisten Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Columnisten Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Volgens de nieuwste prognoses heeft de Nederlandse economie nog jaren nodig om van de coronacrisis te herstellen en bestaat ook het risico dat onze economische groei, mede door de Brexit, achterblijft bij Europese landen die economisch beter presteren.

Eerder becijferde het Centraal Planbureau (CPB) al dat een nieuw kabinet de komende jaren rekening moet houden met een lage gemiddelde jaarlijkse groei van rond de 1%.

In de jaren voor de coronacrisis was dat 2%-3%. Recente voorspellingen maken ook duidelijk, dat met name door lage groeicijfers, politiek Den Haag de komende jaren te maken krijgt met een relatief hoge werkloosheid, een fors begrotingstekort, een oplopende staatsschuld, maar ook geen financiële ruimte heeft om dure verkiezingsbeloften te doen. Daarnaast maken ze ook duidelijk dat Nederland als internationaal handelsland extra geraakt wordt door de internationale trend van anti-vrijhandel en protectionistische maatregelen door andere landen.

Tegelijk zijn we onvoldoende voorbereid op internationale ontwikkelingen in het bedrijfsleven en op onze arbeidsmarkt die door de coronacrisis versneld worden. Daarbij gaat het om automatisering, digitalisering van productie en bedrijfsprocessen, het gebruik van nieuw technologieën (o.a. kunstmatige intelligentie), de cloud, de inzet van slimme robots en de immense gevolgen van klimaatverandering.

Geen hogere lasten

We schreven al eerder dat in de verkiezingsprogramma’s met deze ontwikkelingen onvoldoende rekening wordt gehouden. In ieder geval passen daarin geen voorstellen voor belastingverzwaringen voor bedrijven en burgers, maar ook geen bezuinigingsoperaties.

Ook over de grotere rol van de rijksoverheid, waarvan de meeste partijen voorstander zijn, moet nog eens diep worden nagedacht. De animo voor dit idee zal zeker beïnvloed worden door het vernietigende rapport van de parlementaire commissie over de kinderopvangtoeslag.

Daarin wordt een ontluisterend beeld geschetst van het functioneren van de rijksoverheid. Het ligt dan ook niet voor de hand bij het herstel van onze economie de nadruk te gaan leggen op de door de politiek en ambtenaren aangestuurde instellingen en het creëren van gekunstelde laagbetaalde overheidsbaantjes die in sommige programma’s worden voorgesteld.

Herstel

De geschiedenis leert dat we voor economisch herstel vooral de motor van onze economie moeten aanjagen. Dat houdt in dat we in Nederland de nadruk moeten leggen op het stimuleren van het midden- en kleinbedrijf (mkb). Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor slimme tech start-ups en scale-ups die bijdragen aan toekomstgerichte nieuwe banen. Deze week verscheen het rapport Regeren is vooruitzien waarin het Nederlandse Comité voor Ondernemerschap de overheid adviseert het ondernemingsklimaat klaar te stomen voor de tijd na corona.

Daarin worden vooral praktische voorstellen gedaan om het bedrijfsklimaat voor het mkb te verbeteren. Het gaat daarbij onder meer om maatregelen die bedrijfsinvesteringen en innovaties bevorderen door fiscale stimulansen, het bevorderen van banengroei door omscholing en het verlagen van werkgeverslasten.

Daarnaast worden subsidies voorgesteld voor bedrijven die actief willen worden in de onlinewereld. Deze mkb voorstellen zouden moeten worden aangevuld met publiek-publiek-private investeringen om de energietransitie naar een groene economie te versnellen en om de inzet van nieuwe technologieën aan te moedigen.

Verschillende landen zijn inmiddels bezig zijn met het scheppen van een optimaal vestigingsklimaat voor techstart-ups. Deze voegen veel waarde toe en scheppen nieuw banen voor de toekomst. Nederland loopt hier achterop en verliest in snel tempo creatieve startups aan andere landen, vooral aan het VK.

Belastingen

Bij verbeteringen van het ondernemingsklimaat spelen belastingstelsels overal een belangrijke rol; met name als het gaat om de belastingdruk op bedrijven en investeerders. Vooral het afgelopen decennium is dit klimaat in Nederland minder aantrekkelijk geworden door verhogingen van de lastendruk, door bureaucratische regelgeving voor ondernemer en door een ‘vijandige’ opstelling in de politiek tegenover multinationals. Maar ook doordat andere EU-landen speciale maatregelen hebben ingevoerd om buitenlandse bedrijven te werven, met belastingverlagingen, investeringssubsidies en ander faciliteiten. Daardoor verliest Nederland bedrijven en banen.

In verschillende programma’s worden terecht voorstellen gedaan om het ingewikkelde systeem van belastingtoeslagen af te schaffen. Het probleem is wel dat deze afschaffing voor veel belastingplichtigen tot een aanzienlijk koopkrachtverlies zal leiden en tot een vergroting van de inkomensongelijkheid.

Wij hebben eerder becijferd dat voor een evenwichtig inkomensbeeld het nieuwe kabinet bereid zou moeten zijn om voor deze operatie ten minste €10 miljard uit te trekken. Maar het echte probleem bij ons belastingstelsel is de hoge belasting- en premiedruk.

Hoge lastendruk

De afgelopen jaren zijn verschillende studies verschenen over de lastendruk in verschillende landen. Recent presenteerde de OESO een internationaal overzicht van 35 landen over de ontwikkeling van de lastendruk van belastingen een sociale premies. Het omvat alle belastingen die in deze OESO-landen geheven worden. Daarnaast geeft deze publicatie ook cijfers over de lastendruk van de verplichte premies die burgers en bedrijven moeten betalen.

In Nederland gaat het daarbij vooral om de sociale premies, maar ook premies voor ziektekosten die nog steeds blijven stijgen. Dit OESO-overzicht, verplichte leesstof voor alle politieke partijen, laat zien dat ons land op dit moment tot de internationale kopgroep behoort van landen met de hoogste lastendruk.

Volgens de meeste recente cijfers (2019) ligt de gemiddelde belasting en premiedruk in de OESO, uitgedrukt in een percentage van het binnenlandsproduct (bbp) op 33,8%. Nederland zit met 39,3 % ver boven het gemiddelde. Bij de premiedruk zit Nederland ook in de kopgroep. Uit andere studies blijkt dat in ons land ook met hoge werkgeverslasten fors uit de pas loopt en dat kost banen.

Groot probleem

Er zijn politieke partijen die menen dat deze hoge lastendruk niet problematisch is. Dat is een misvatting. In de eerste plaats worden deze hoge belastingen en premies niet aangewend voor een noodzakelijke versterking van onze economie, maar vooral voor het financieren van sociale uitgaven en zorgkosten. Mede door de vergrijzing dreigen deze kosten onbetaalbaar te worden.

De praktijk laat zien dat onze hoge lastendruk nu al leidt tot een verlies aan banen en bedrijven, tot een verlies aan koopkracht en tot belastingvlucht. Juist in belang van onze economische toekomst en het kunnen waarborgen van ons goede sociale stelsel moet de lastendruk omlaag.