Nieuws/Financieel
668608491
Financieel

Column: braaf Nederland verliest slag om multinationals

Laten zij zich weglokken door het buitenland?

Laten zij zich weglokken door het buitenland?

Volgens de Europese Commissie krijgt de Europese Unie te maken met de zwaarste economische recessie ooit. De EU-economie krimpt dit jaar met 7,5% en de eurozone met ruim 7,7%. Nederland zit met bijna 7% in de middenmoot.

Laten zij zich weglokken door het buitenland?

Laten zij zich weglokken door het buitenland?

Voor 2021 verwachte Europese een groei van ruim 6% – de groei in ons land komt onder dat gemiddelde uit. Nederland behoort samen met Italië en Spanje tot de landen die het langst moeten wachten tot de verliezen van de krimp weer zijn ingelopen. Dat komt vooral door onze open economie en het feit dat we als handelsland voor een belangrijk deel met export ons brood verdienen. Door de recessie is de handel in de wereld sterk teruggevallen, waardoor onze schatkist minder inkomsten ontvangt en ook onze werkloosheid oploopt.

Multinationals

Ruim 30% van de totale werkgelegenheid in Nederland is afkomstig van export. Buitenlandse en Nederlandse multinationals spelen daarbij een dominante rol.

Hoewel bij veel van deze bedrijven het aantal arbeidsplaatsen het afgelopen decennium is gedaald, zijn ze op dit moment goed voor ruim twee miljoen directe en indirecte voltijdbanen en belangrijk voor innovaties, onderzoek en ontwikkeling, en voor onze mkb-sector. Cruciaal is ook dat ze zorgen voor bijna 40% van de werkgelegenheid in het Nederlandse bedrijfsleven. De meeste multinationals vallen onder buitenlandse zeggenschap: ze hebben in hoofzaak Amerikaanse eigenaren.

Overheidssteun

Het bedrijfsimago van multinationals heeft door verschillende factoren, zoals belastingontduiking, schade opgelopen. Desalniettemin staan de meeste landen in de rij om deze bedrijven welkom te heten en ze te paaien met omvangrijke overheidssteun. Door de coranacrisis en de mondiale trend van anti-vrijhandel en de keuze voor eigen nationaalbeleid met als voorbeeld America First, spannen landen zich nog meer in om deze bedrijven binnen hun grenzen te halen of ze te behouden.

Tot voor kort was Nederland succesvol bij het werven van internationale bedrijven. Dat is helaas minder geworden. In het internationale bedrijfsleven wordt opgemerkt dat er zowel binnen als buiten politiek Den Haag sprake is van een groeiende antistemming tegen multinationals en dat de buitenlandse eigenaren daarmee rekening houden.

Ook de gedachte bij sommige politieke partijen in ons land, dat de miljardenrekening van de crisis vooral met forse belastingverhogingen op deze bedrijven betaald moet worden, is daar niet goed gevallen, ook al niet omdat andere landen juist kiezen voor verlagingen.

Aanjagen

Steeds meer landen lanceren plannen om hun economie aan te jagen met behulp van belastingverlagingen voor burgers en bedrijven en overheidsinvesteringen in de fysieke en digitale infrastructuur. Daarnaast zien we landen die met specifieke stimuleringspakketten (fiscale voordelen, subsidies, goedkope leningen, aandelenkapitaal, …) zich richten op slimme techstart-ups en scale-ups.

Vooral Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië trekken miljarden uit om deze groeibedrijven in eigen land te bevorderen, maar ook om ze met promotiecampagnes vanuit het buitenland aan te trekken.

Belastingoorlog

Daarnaast heeft de coranacrisis tot een opleving van de belastingoorlog tussen landen geleid. Landen menen dat ze juist nu het bedrijfsleven nodig hebben, vooral innovatieve ondernemers op het terrein van ict, digitalisering nieuwe technologieën, om de economie uit het slop te halen.

Daarom bieden ze deze niet alleen extra belastingverlagingen, maar ook lagere loonlasten, goedkope bedrijfsgronden, bedrijfssubsidies, simpele regelgeving enzovoort. Daarmee gaan ze ook internationaal actief de boer op. Zo slaagde Duitsland er recent in om autofabrikant Tesla binnen te halen, die in de buurt van Berlijn een megafabriek gaat bouwen.

Legale ontwijking

Bij de meeste regeringen staat het scheppen van banen hoog op de agenda en daarvoor hebben ze vooral het bedrijfsleven nodig. Het verlies aan winstbelasting door zelf mee te werken aan legale belastingontwijking en stimuleringspakketten vinden ze minder belangrijk.

Voor Nederland wordt wel de volgende ruwe rekensom gehanteerd. Elk internationaal bedrijf dat in ons land blijft of vanuit het buitenland met belastingvoordelen naar Nederland wordt gelokt, schept banen en veelal ook bij het mkb. Vaak investeren ze ook in R&D.

Aanzienlijke voordelen

Bij het creëren van een modale arbeidsplaats gaat het, los van de opbrengst van winstbelasting, om een jaarlijks bedrag aan loonbelasting en sociale premies van ongeveer €17.000. Om die reden heeft ons land altijd volop meegedaan aan de internationale concurrentiestrijd en lagen regeringen niet echt wakker van minder winstbelasting voor de schatkist. Critici van dit beleid hoor je alleen over dit belastingverlies, maar niet over de aanzienlijke voordelen en opbrengsten die daartegenover staan.

Vooral het afgelopen decennium is in veel landen de onvrede over de huidige belastingstelsels toegenomen, mede gevoed door internationale publicaties over belastingparadijzen en belastingbesparende constructies. Dat heeft geleid tot internationale voorstellen, zoals van de Oeso, maar ook van de Europese Commissie, om deze ontduiking aan te pakken en ook om de fiscale concurrentie (een race to the bottom) in te dammen.

Minder aantrekkelijk

Omdat ons land van oudsher mede door ons wereldwijd belastingverdragennetwerk en een slimme fiscale structuur een gewild vestigingsland voor internationale bedrijven is geworden, heeft Nederland onder druk van deze voorstellen en Europese staatssteunregels maatregelen moeten nemen waardoor we voor een aantal bedrijven minder aantrekkelijk zijn geworden.

Tot op heden is er helaas weinig terecht gekomen van de internationale aanpak van belastingontwijking en het tegengaan van belastingconcurrentie, vooral doordat landen als de Verenigde Staten, China en Rusland niet meewerken. Bovendien kiezen steeds meer landen kiezen voor eigen nationale oplossingen en protectionisme.

Daarnaast heeft de Europese Commissie vanwege de recessie de staatssteunregels versoepeld, waardoor de concurrentie tussen landen verder is toegenomen; alle remmen zijn nu los. In een eerdere column hebben we het voorstel gedaan om met een simpel digitaal belastingstelsel voor internationale bedrijven de positie van ons land als bedrijfsvestigingsplaats te versterken.

Politieke agenda

Door deze ontwikkelingen dreigt Nederland belangrijke internationale bedrijven te verliezen aan het buitenland, terwijl we een afname zullen zien van buitenlandse bedrijven die zich in ons land willen vestigen. In politiek Den Haag staat dit nog niet op de agenda, maar dat zal niet lang meer duren, omdat we deze bedrijven juist nu hard nodig hebben.

Reageren? Mail naar [email protected].