Nieuws/Financieel
702175021
Financieel

Column: minimumloon omhoog? Dat kan slimmer!

Een hoger minimumloon raakt werknemers in de horeca, voorspellen columnisten Willem Vermeend & Rick van der Ploeg.

Een hoger minimumloon raakt werknemers in de horeca, voorspellen columnisten Willem Vermeend & Rick van der Ploeg.

Als we afgaan op de verkiezingsprogramma’s, is de kans groot dat een nieuw kabinet het wettelijk minimumloon verhoogt.

Een hoger minimumloon raakt werknemers in de horeca, voorspellen columnisten Willem Vermeend & Rick van der Ploeg.

Een hoger minimumloon raakt werknemers in de horeca, voorspellen columnisten Willem Vermeend & Rick van der Ploeg.

Tot voor kort was een politieke meerderheid tegen een verhoging omdat hogere loonkosten voor werkgevers tot een verlies aan banen leiden en de verhoging bovendien tot hogere overheidsuitgaven. Het valt op dat sinds de opmerking van onze minister van Financiën, Wopke Hoekstra, dat Nederland diepe zakken heeft, aan deze bezwaren in de programma’s minder zwaar wordt getild.

Unieke regeling

De verhoging van het minimumloon heeft twee belangrijke effecten: hogere loonkosten voor werkgevers en extra overheidsuitgaven. Nederland kent internationaal gezien een unieke regeling waarbij een verhoging van het minimumloon in beginsel tevens leidt tot een stijging van sociale uitkeringen, waaronder de AOW en de bijstand (de zogenoemde koppeling aan sociale zekerheid).

Die koppeling kost de schatkist jaarlijks al gauw enkele miljarden, terwijl een hogere bijstand er ook toe leidt dat mensen minder snel werk gaan zoeken. Daarom zijn er politieke partijen die het minimumloon wel willen verhogen, zoals de VVD, maar dan een volledige koppeling met de uitkeringen willen loslaten.

Armoede

Er zijn een aantal redenen waardoor de verhoging van het minimumloon opeens hoog op de politieke agenda staat. Er zijn partijen die vinden dat het huidige minimum loon te laag is om van rond te komen en dat het tot armoede leidt. Ze vinden het bovendien ook belangrijk dat via de koppeling de uitkeringen van de AOW en bijstand omhoog gaan.

Andere partijen leggen meer de nadruk op het feit dat nationale en internationale studies aangeven dat een mogelijk verlies aan banen meevalt, waardoor ze voorrang willen gegeven aan armoedebestrijding. Daarbij speelt ook rol dat meer koopkracht bij deze groep goed voor de economie is. De feiten en argumenten zetten we hier op een rijtje en ook onze afweging.

Nu al hoog

Op 1 januari 2021 bedraagt het minimumloon voor werknemers van 21 jaar en ouder bruto €10,24 per uur. Dat komt neer op €1684,80 bruto per maand (gemiddeld netto circa €1560). Ten opzichte van andere westerse landen kent Nederland met dit bedrag nu al een hoog minimumloon.

Bovendien behoort ons land tevens tot de kopgroep van Europese landen met hoge loonkosten voor werkgevers. Deze werkgeverslasten liggen tussen 25 en 30% van het bruto loon. Bij het sympathieke pleidooi voor hogere lonen wordt meestal voorbijgegaan aan ons relatief hoge minimumloon en de hoge werkgeverslasten.

Werkgelegenheid

Een hoger minimumloon leidt tot hogere loonkosten voor werkgevers en kan daardoor tot minder banen leiden. De afgelopen jaren zijn over deze werkgelegenheidseffecten een groot aantal studies verschenen. Deze zijn in een CPB-studie (Update minimumloonbeleid, april 2020) geanalyseerd en samengevat.

De hoofdconclusie van die onderzoeken is dat de werkgelegenheidseffecten van een verhoging van het minimumloon kleiner zijn dan tot voor kort werd gedacht, maar niettemin vooral bij een volledige koppeling nog steeds aanzienlijk. Voor voorstanders van een hoger minimumloon, waaronder vakbonden, een extra aansporing om bij de politiek aan de bel te trekken. Het CPB heeft mede op basis van deze studies voor Nederland een aantal effecten doorgerekend, waarbij nog geen rekening is gehouden met de huidige economische situatie.

Koppeling

Volgens het CPB leidt een verhoging van het minimumloon van 5% (met koppeling) tot een daling van de werkgelegenheid met ongeveer 18.000 banen. Bij vroegere berekeningen was dat banenverlies ruim het dubbele. Vanwege de koppeling kost deze verhoging daarnaast jaarlijks ruim €3 miljard aan extra overheidsuitgaven, vooral hogere AOW-uitkeringen.

Naarmate het percentage van de verhoging stijgt, is er sprake van een meer dan evenredige daling van de werkgelegenheid. Zo wil de SP de komende jaren een stapsgewijze verhoging van het huidige minimumloon van circa €10 per uur naar €14. Dat kost de schatkist bij een koppeling jaarlijks bijna €25 miljard en leidt tot een daling van de werkgelegenheid met 3,5% (bijna 300.000 banen). Aan de andere kant staan partijen die alleen het minimumloon willen verhogen. In dat geval is het banenverlies gering.

Zwakke argumenten

In Nederland wordt ongeveer 6% (een half miljoen banen) van het totaal aantal banen volgens het minimumloon betaald. Daarnaast zijn er een groot aantal banen met lonen lager dan 110% van dit minimum. Politieke partijen die menen dat ze met een minimumloonsverhoging de armoede willen bestrijden, hebben geen sterke argumenten.

Het aantal armen in loondienst in Nederland is relatief klein, minder dan een vijfde, terwijl een groot deel daarvan in deeltijd werkt. Door de hoge belasting- en premiedruk in ons land en mogelijke kortingen op toeslagen en heffingskortingen, levert een loonsverhoging voor veel minimumloners netto weinig op. Ze lopen door de loonkostenstijging bovendien de kans hun baan te verliezen, juist op het moment dat als gevolg van de coronacrisis de werkloosheid oploopt.

Horeca, cultuur, sport

De sectoren waarin het vaakst het minimumloon wordt betaald zijn de horeca, cultuur, landbouw, uitzendwerk, zakelijke diensten en sport en recreatie. Daarbij gaat het vooral om jongere werknemers in de leeftijdsgroep 21 jaar en ouder, die werkzaam zijn in het mkb.

Die groep dreigt de dupe te worden van het ondoordachte armoedebeleid van sommige politieke partijen. Door een verhoging van het minimumloon gaan hun loonkosten omhoog en worden ze voor werkgevers duurder. Dit leidt vooral in het mkb tot een verlies aan banen. Door de hogere loonkosten zullen minder productieve werknemers sneller werkloos worden. Gerichte loonkostensubsidies bieden daarvoor geen echte oplossing.

Belastingverlaging

Een veel betere optie is om het netto-inkomen van minimumloners te verhogen via een gerichte belastingverlaging voor deze werknemers. Dat kan op eenvoudige wijze door een verruiming van de fiscale arbeidskorting. Daardoor krijgen ze een hoger netto-inkomen zonder de kans te lopen dat ze door hogere loonkosten hun baan verliezen.

Reageren? Mail naar [email protected].

safe-and-fast iconVeilig betalen
box icon14 dagen bedenktijd
safe-and-fast iconVeilig betalen
box icon14 dagen bedenktijd