Financieel/Stan Huygens Journaal
7295550
Stan Huygens Journaal

Koninklijke familie vanaf begin betrokken bij plechtigheid op 4 mei

Oranjes gaven herdenking vorm

Het koningspaar, precies een jaar geleden op de Dam. Vanavond zal het leeg zijn achter hen.

Het koningspaar, precies een jaar geleden op de Dam. Vanavond zal het leeg zijn achter hen.

De koninklijke familie is altijd nauw betrokken geweest bij de nationale Dodenherdenking. Het staatshoofd was sinds 1957 steevast aanwezig, van koningin Juliana tot haar kleinzoon koning Willem-Alexander. Hij spreekt vanavond als eerste Oranje op 4 mei op de Dam, die voor het eerst bijna leeg zal zijn.

Het koningspaar, precies een jaar geleden op de Dam. Vanavond zal het leeg zijn achter hen.

Het koningspaar, precies een jaar geleden op de Dam. Vanavond zal het leeg zijn achter hen.

De eerste landelijke herdenking was eigenlijk spontaan. Op de avond van 30 augustus 1945, zo’n vier maanden na de Bevrijding van de Duitse overheersing, trokken nabestaanden en anderen naar de plaatsen waar verzetsstrijders waren doodgeschoten. Zo vonden er door het hele land stille tochten plaats voor degenen die in de oorlog het leven lieten.

Alleen zo wilde de bevolking namelijk op de dag erna Bevrijdingsdag vieren. Hiervoor had de toenmalige regering 31 augustus gekozen, de verjaardagsdatum van koningin Wilhelmina, die in de oorlog de hoopgevende stem was geweest van Radio Oranje.

Koningin Wilhelmina was er tegen dat Bevrijdingsdag ook in de jaren daarna op haar verjaardag zou worden gevierd. Zo werd het 5 mei, de enige echte Bevrijdingsdag, met daaraan voorafgaand de herdenking van de gevallenen op 4 mei, altijd met leden van de koninklijke familie.

Op allerlei manieren en op meerdere plaatsen in het land werd herdacht en gevierd, totdat koningin Juliana in 1956 het Nationaal Monument onthulde op de Dam. In het jaar daarna, in het bijzijn van koningin Juliana en prins Bernhard, startte de traditie van de herdenkingen zoals we die nu nog kennen.

Koningin Beatrix was nauw betrokken bij de oprichting van het Nationaal Comité 4 en 5 mei, dat nu nog beide gelegenheden organiseert. Pas nadat deze organisatie in het leven was geroepen, ruim veertig jaar na het beëindigen van de oorlog, werd de Dodenherdenking vanaf 1987 voor het eerst gelijktijdig in het hele land gehouden.

Nadat Bevrijdingsdag een vijfjaarlijks feest was geworden, wordt 5 mei vanaf 1990 weer ieder jaar gevierd. Vanaf 1996 is er die dag het inmiddels vertrouwde Bevrijdingsconcert op de Amstel in Amsterdam. Hier was koning Beatrix altijd bij en na haar koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Het concert wordt morgen in een andere vorm uitgezonden op NPO1 vanwege de coronacrisis.

Om dezelfde reden is er geen openbare herdenking op de Grebbeberg in Rhenen, die steeds werd bijgewoond door prinses Margriet en prof.mr. Pieter van Vollenhoven, afgelopen twee jaar samen met hun zoon prins Pieter-Christiaan, reservekolonel bij de Koninklijke Marechaussee. Ook is morgen de gebruikelijke herdenking afgelast van de capitulatie in Wageningen. Prins Bernhard was er altijd bij en de laatste jaren was het Van Vollenhoven.

safe-and-fast iconVeilig betalen
box icon14 dagen bedenktijd
safe-and-fast iconVeilig betalen
box icon14 dagen bedenktijd