Nieuws/Financieel
795079
Financieel

Duizenden ondernemers willen zekerheid, maar lopen financiële schade op

Renteswapdrama mkb’er

Een renteswap, je zal er als kleine ondernemer maar aan vast zitten. Ingewikkelde financiële producten, bedoeld om ondernemers te beschermen tegen een stijging van de rente op hun lening bij de bank blijken een financiële strop nu de rente fors is gedaald.

Duizenden kleine ondernemers hebben te kampen met de renteswaps die een financiële strop zijn geworden, blijkt uit onderzoek van toezichthouder AFM.

Want nu de rente niet is gestegen maar juist enorm is gedaald, komen de nadelen van de swaps aan het licht en blijkt het bezit van een renteswapcontract met de bank ondernemers flink in de weg te zitten.

Uit gesprekken van deze krant met meerdere ondernemers komt een vrij eenduidig beeld naar voren van hoe hardwerkende ondernemers door hun bank zijn opgezadeld met een product waarvan ze voorheen nooit hadden gehoord en waarvan ze ook nooit hadden gedacht dat ze er behoefte aan hadden.

Laat staan dat ze zelf vroegen om de renteswap.

Maar de verkooppraat van de accountmanagers en specialisten van de afdeling Treasury van de bank moet wel aalglad zijn geweest: „Je weet zo tenminste zeker wat je maandlasten zijn, maak je geen zorgen over die opslagen want die zijn al in járen niet meer verhoogd – dat gebeurt eigenlijk nooit en je hebt geen last meer van een stijgende rente. Eigenlijk alleen maar voordelen, dus”, aldus de bankiers.

Dus als die bank dan aandringt op een renteswap bij de lening, omdat dat de enige manier is om ’zekerheid’ te krijgen over de maandelijkse rentelasten of omdat de bank zich daar zelf comfortabeler bij voelt, dan zeggen de ondernemers gewoon ’oké, als jullie dat zo graag willen, prima’.

Want eigenlijk willen en wilden de ondernemers die wij spraken maar twee dingen: een lening om mee te kunnen ondernemen en vooral, vooral op goede voet blijven met hun huisbank. Dat is ook de reden dat maar weinig ondernemers bereid zijn om met naam en toenaam in de krant te praten.

Twee ondernemers durven wél in openheid te praten.

’Comfortabel’

Enno Belderok uit Oostburg, groothandel in meubels op maat en keukens: „Ik wou eigenlijk helemaal geen swap, die heb ik me in m’n mik laten douwen bij een nieuwe financiering. Maar de bank voelde zich er comfortabeler bij als ik dat deed. Dan zou ik tenminste weten waar ik aan vast zat qua rente. Ik hoor het zo nog zeggen…”

Bijna tien jaar geleden stond de Zeeuwse ondernemer voor een herfinancieringsvraag van in totaal €700.000, waarvan een deel voor nieuwbouw van een bedrijfspand. „Ik wilde een variabele rente, want ik hou niet zo van vast. Maar de bank zei: ’Doe er nou maar en swap bij. Dan dek je je risico’s af. En wij voelen ons er comfortabeler bij’. Maar ik wist helemaal niet wat een renteswap was. En als je het me nu vraagt moet ik eerlijk zeggen dat ik het nog steeds niet weet.”

Belderok was juist overgestapt van Rabo naar ABN Amro, vestiging Terneuzen, en wilde goed van start met zijn nieuwe huisbank. Een renteswap beschermt de ondernemer namelijk tegen een stijgende rente, benadrukken bankiers. Maar wat er gebeurt als de rente daalt, dat blijft maar al te vaak onderbelicht.

In het geval van Belderok betekende het dalen van de rente in de afgelopen 3 à 4 jaren dat hij naar eigen zeggen zo’n €30.000 per jaar teveel aan rente heeft betaald aan de bank. Volgens zijn swapcontract zat hij namelijk vast aan een rente van 6,2%, terwijl hij op basis van een variabel tarief, zoals hij eigenlijk wilde, slechts euribor (bijna 0% nu) plus een opslag had hoeven betalen.

„In de bouw hebben we de afgelopen jaren behoorlijke tikken gehad. En ik heb toen hulp gevraagd aan de bank. Maar dan geven ze dus niet thuis. Kijk, ik heb zelf getekend, maar uit mezelf was ik van ze lang zal ze leven niet op die swap gekomen.’’

’Beste keuze’

Ruud Waardenburg van Waardenburg auto’s BV uit Amersfoort kocht in 2005 een bedrijfspand, dat hij financierde met een lening met een variabele rente. Omdat hij de rente in de volgende jaren zag oplopen, vroeg hij zijn bank (ABN Amro) of de rente vastgezet kon worden. Dat kon natuurlijk, maar dan wel met een renteswap, zo stelde de bank voor. „Er kwam zo’n snel figuur mee van de afdeling Treasury met twee telefoons aan zijn oor. En die zegt dan dat je nu moet beslissen en dat er echt geen betere deal komt. Nou, weet ik veel van swaps?! Ik zit al dertig jaar in de autohandel en ik ga ervan uit dat de bank mij helpt bij het maken van de beste keuze, dat doe ik namelijk ook met mijn klanten. Daarom komen ze terug. Maar daar ga je met de bank dus de fout in.”

Waardenburg sloot zijn renteswap af in 2007 met een looptijd tot 2017 met de bedoeling om zekerheid te krijgen over zijn maandlasten. Maar ook dat viel vies tegen. „Drie jaar na afsluiten kwam de zoveelste accountmanager langs om te vertellen dat de rente op de lening met drie procent omhoog ging omdat ze vonden dat ze meer risico op mij liepen. Ik dacht juist dat ik de rente had vastgezet. Maar nu bleken zij de rente te kunnen aanpassen via de opslagen. Ik heb die man dus de deur uitgeduwd, want mijn onderpand voor de lening is meer dan genoeg waard, alleen zij berekenen dat op een idiote manier. Dus hoezo risico? Zijn chef kwam mij de volgende dag vertellen dat het risico voor de bank wel meevalt en dat er dus geen renteverhoging zou plaatsvinden. Dat is toch te zot voor woorden? Als je een grote mond openzet hoef je niet te betalen. Maar al die mensen dan die dat niet doen?”

De ondernemer vindt dat de bank hem de swap nooit had mogen verkopen. „Omdat het een verre van transparant product is. Er worden dingen niet verteld, zoals dat zij wel eenzijdig de rente mogen verhogen en dat je je pand niet zomaar kan verkopen. Waarom zou ik in godsnaam tekenen voor het vastzetten van de rente als zij de rente toch eenzijdig blijken te kunnen verhogen. En ik ben niet vrij meer in mijn bedrijfsvoering. Als ik dat van tevoren had geweten, dan had ik natuurlijk nooit getekend. Het ging mij om de zekerheid.”