Nieuws/Financieel
827324
Financieel

Column: Niemand lijkt bezorgd – da’s pas griezelig!

Sinds de financiële crisis in 2007 werd bijna elke jaarvergadering van het IMF en de Wereldbank gedomineerd door angst. Maar die vrees lijkt nu helemaal te zijn verdampt. Ik heb de indruk dat de meeste beleggers en beleidsmakers zich tegenwoordig griezelig veilig voelen.

Ik was laatst op een conferentie over macro-economisch beleid. De gesprekken daar deden me denken aan onze eigen analyse bij PIMCO: de wereldeconomie en de beleidsmakers ‘rijden zonder reservewiel’. Bij een volgende recessie lijkt het namelijk onwaarschijnlijk dat beleidsmakers met dezelfde kracht kunnen reageren als bij de vorige recessie.

Natuurlijk kan een recessie nog een tijd op zich laten wachten. Econoom Larry Summers sprak van een ‘tijdperk van makkelijk macro-economisch beleid’: door de aanhoudend lage inflatie hoeven centrale banken niet meer fel op de rem te staan om oververhitting van de economie te voorkomen. Er is bovendien betere regulering om kredietzeepbellen te voorkomen.

In Australië hebben ze al ruim een kwart eeuw geen recessie meer gekend; waarom zou dat niet ook in de VS kunnen?

Irrationele beleggers

Toch blijf ik sceptisch: de afgelopen dertig jaar heb ik al te vaak de dood van de economische cyclus horen verklaren. Je mag nooit onderschatten hoe makkelijk beleidsmakers het verknallen, en hoe irrationeel bedrijfsleiders, consumenten en beleggers kunnen doorschieten in somberheid of euforie.

Ik vroeg FED- en ECB-medewerkers hoe ze een volgende recessie willen aanpakken. Bij de Fed was het antwoord simpelweg: precies hetzelfde als de vorige keer: eerst de rente verlagen tot (dicht bij) nul, en dan via ‘forward guidance’ het verwachte rentebeleid uitstippelen om de rentecurves laag te houden. Ten slotte: Amerikaanse staatsobligaties en staatsgegarandeerde hypotheken opkopen.

Negatieve rentes? Onwaarschijnlijk, omdat onbekend is wat daarvan de gevolgen zijn op de geldmarktfondsen, en op de politiek als spaarders moeten gaan betalen. Bedrijfsobligaties en aandelen opkopen? Onmogelijk zonder goedkeuring van het Congres (en veel succes daarmee…).

Rente voorlopig niet omhoog

De ECB heeft deels een groter, en deels een kleiner arsenaal. Terwijl de Fed tegenwoordig 100 basispunten kan wegsnijden, zit de ECB nog op -40 basispunten – daar blijft heel weinig marge over voor verdere verlagingen. Bovendien onderstreepte ECB-president Mario Draghi nog eens dat de rente niet snel zal stijgen.

De ECB dreigt ook tegen de uitgifte/uitgever-limiet van 33% aan te lopen. De ECB beslist hierover op de volgende vergadering van 26 oktober, maar vanwege politieke en juridische belemmeringen lijkt het onwaarschijnlijk dat deze limieten verdwijnen.

In tegenstelling tot de Fed heeft de ECB nog wel de mogelijkheid om bedrijfsobligaties en aandelen op te kopen, maar de verwachte effectiviteit daarvan is niet hoog. Het is dus duimen dat de eurozone de komende jaren geen ernstige hindernissen tegenkomt.

Het enige reservewiel

Dan resteert het begrotingsbeleid als enige mogelijke reservewiel, maar ook daarover is de hoop onderkoeld. Door de grootschalige stimuleringsmaatregelen tijdens de afgelopen recessie zijn de schuldniveaus van overheden nu veel hoger. Menigeen denkt dat het begrotingsbeleid zo goed als uitgeput is, behalve in Duitsland – dat er geen gebruik van wil maken – en in de VS, waar ze de begrotingsmunitie op precies het verkeerde moment gaan inzetten: namelijk op het einde van een expansie, in plaats van wat kruit droog te houden voor de volgende recessie.

Gebrek aan vrees

En dus keerde ik enigszins verwonderd van die conferentie terug. Waarom was bijna iedereen zo griezelig opgewekt, terwijl er nauwelijks nog beleidsmaatregelen op de plank liggen? De beroemde woorden van president Franklin D. Roosevelt dat ‘we enkel de angst moeten vrezen’ zou ik in dit verband graag aanpassen: ‘Het enige wat we (op de financiële markten) moeten vrezen, is het gebrek aan vrees.’