Nieuws/Financieel

Drama werkloze ouderen moet worden aangepakt

Volgens de economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg  is er sprake van een dramatische ontwikkeling op de arbeidsmarkt. De kans voor oudere werkzoekenden op een baan wordt steeds kleiner. Zij pleitten voor onorthodoxe maatregelen.

Burgers verliezen vertrouwen in politiek

De afgelopen jaren is het vertrouwen in politiek Den Haag onder de bevolking fors gedaald. Die daling hangt samen met talloze beloften die niet zijn waar gemaakt, maar ook met vijf verschillende kabinetten in 10 jaar en 16 fracties in de Tweede kamer.  Daarnaast slaagt Den Haag er telkens weer in een geweldige ophef te maken over onderwerpen waarvan de gemiddelde burger zich afvraagt waarom de politiek zich niet bezig houdt met de echte problemen van dit land.

En dat zijn volgens peilingen de betaalbaarheid en kwaliteit van de zorg, de hoge werkloosheid, veiligheid, immigratie, pensioen en koopkracht.  Deze week wist de coalitie de afstand tot kiezers nog verder te vergroten door een crisisachtig marathonoverleg over de opvang van uit geprocedeerde asielzoekers.

De PvdA steunt de zogenoemde bed, bad en brood regeling die sommige gemeenten hebben ingevoerd om te voorkomen dat deze groep illegalen op straat leeft, overlast oplevert en in de praktijk toch niet wordt uitgezet. Hoewel ook VVD wethouders en burgemeesters in het belang van hun lokale gemeenschap aan deze pragmatische regeling steun geven, vreest de Tweede Kamerfractie van de liberalen een aanzuigende werking. Zeker als Nederland een officieel erkende regeling zou treffen voor de opvang van deze asielzoekers.  De ervaring leert dat deze vrees terecht is. Aan de andere kant zitten veel gemeenten nu met het toenemende probleem van illegalen die niet worden uitgezet. Mede uit het oogpunt van veiligheid hebben ze daarom bed, bad en brood ingevoerd.

Tot voor kort werd deze regeling door Den Haag gedoogd omdat de regeling ondersteund wordt door rechterlijke uitspraken. De regeling is opnieuw op de Haagse politieke agenda gekomen doordat de verantwoordelijke Europese Ministers op dit vlak recent hebben aangegeven dat zij niet gaan over de vraag of Nederland al dan niet verplicht is opvang te regelen. Gezien de tweespalt in de coalitie had het voor de hand gelegen deze kwestie nu niet op de politieke agenda te zetten, maar te wachten op een nieuwe uitspraak van de Nederlandse rechter die waarschijnlijk al medio mei te verwachten is en waaraan ook politiek Den Haag zich zal moeten houden.

Regeling lost niets op

Maar het echte probleem wordt daarmee niet opgelost. Het Nederlandse asielbeleid heeft  de afgelopen tien jaar in alle opzichten gefaald, zowel bij de instroom als het uitzettingsbeleid. Zonder de schuldvraag op tafel te leggen is wel duidelijk dat voor de sociaaldemocraten, gesteund door een kleine betrokken achterban van onder meer asieladvocaten, dit dossier belangrijker is dan voor de liberalen.  Maar ook binnen de kring van de PvdA en de afkalvende aanhang wordt steeds vaker de vraag gesteld hoe het toch komt dat deze partij in de publieke opinie vooral opvalt door thema’s als  immigratie, integratie en asielproblematiek. Het valt niet te ontkennen dat het hier om belangrijke vraagstukken gaat, maar verloren kiezers win je daarmee niet terug.  Die stemden vroeger op een herkenbare PvdA  die zich vooral profileerde als de partij voor werk, een goede sociale zekerheid en een eerlijke verdeling van welvaart.

Dat deze thema’s juist de komende jaren aan gewicht zullen winnen wordt duidelijk als we kijken naar recente voorspellingen over de werkgelegenheid, de toenemende inkomensverschillen en de betaalbaarheid van onze zorg en sociale zekerheid. Met deze onderwerpen zou de coalitie zich vooral moeten bezighouden. De PvdA en de  VVD hebben voldoende ruimte om ieder vanuit eigen  invalshoeken daar werk van te maken in plaats van de samenleving te ergeren met ‘ophef-thema’s . Werkgelegenheid moet daarbij centraal staan.  Ondanks de prille lente binnen de Nederlandse economie en een aantrekkende groei ziet het er niet naar uit dat Rutte 2 er in slaagt om de hoge werkloosheid (rond de 7%) substantieel terug te dringen.

Onorthodoxe maatregelen

Kijken we naar de jongste cijfers dan zien we weliswaar een lichte daling van de werkloosheid, maar ze maken tegelijk ook duidelijk dat er zich een drama ontwikkelt voor oudere werkzoekenden op de arbeidsmarkt.  De langdurige werkloosheid onder werkloze 45-plussers is fors toegenomen en deze trend neemt niet af maar toe. Bijna twee op de drie werkloze 45-plussers hadden in 2014 een verwachte baanvindduur van minimaal een jaar. Van de langdurige WW-ers is tachtig  procent een 45-plusser. 

De afgelopen jaren heeft Rutte 2 gepoogd met verschillende maatregelen zoals speciale (her)scholingsprogramma’s,  premiekortingen voor werkgevers en andere subsidie regelingen de kans op een werkkring voor deze ouderen te vergroten. Het wordt hoog tijd te erkennen dat ze onvoldoende effectief zijn en dat het perspectief op een baan voor deze werkzoekenden eerder af dan toeneemt. Daarom stellen wij een onorthodoxe maatregel voor die niet alleen eenvoudig, maar ook effectief is en die andere subsidieregelingen kan vervangen.

Werkgevers die 45-plussers met een WW-uitkering aannemen, hoeven over het salaris van deze werknemers gedurende een jaar geen werkgeverslasten af te dragen en dat jaar daarop worden deze lasten gehalveerd. Daarna geldt weer de bestaande afdrachtregeling.  Op dat moment hebben ze voldoende tijd gehad om te bewijzen dat ze zodanig waardevol voor het bedrijf zijn om ook zonder deze regeling hun baan te behouden dan wel na deze periode een kans op een andere werkkring te vergroten.

Daarnaast zou uitkeringsinstantie UWV in samenwerking met smartindustry.nl in het gehele land ict-opleidingen moeten starten speciaal voor 45-plussers met een uitkering. Een voorbeeld daarvan is de opleiding die binnenkort in Maastricht van start gaat. Wie deze opleiding met goed gevolg heeft afgerond, mag er op rekenen dat de kans op een baan aanzienlijk is toegenomen.