Nieuws/Financieel
841347
Financieel

Alles beter dan Grexit

Wij gaan er van uit dat de EU en Griekenland tot een compromis zullen komen. We menen dat een Grexit voor zowel Europa als de Grieken desastreuze effecten zal hebben. Daarom is de beste uitkomt een compromis waarbij de eerder gemaakte afspraken en begrotingsdiscipline uitgangspunt zijn en tegelijk er ruimte komt om de groei in Griekenland aan te jagen.

Doemscenario's

Al bij de aankondiging van de invoering van de euro werd door een bont gezelschap van economen, doemdenkers en politieke tegenstanders van de EU en de euro met veel bombarie de ondergang van de eurozone en het uiteenvallen van de EU voorspeld. Deze doemscenario’s hebben inmiddels tot een flinke boekenkast aan publicaties geleid.

Nu die voorspelling tot op heden niet is uitgekomen is het in deze kringen stiller geworden. Maar als het in de EU wat slechter gaat, zien we deze doemvoorspellers weer in de media verschijnen met stellige beweringen dat het met de eurozone en de EU nu echt is afgelopen.

Dit gezelschap voorspelde eveneens dat de anti-Europa partijen na de Europese verkiezingen van 2014 in het Europees Parlement een machtspositie zouden realiseren. Dat is ook niet uitgekomen; 'pro Europa' heeft in het parlement een zeer ruime meerderheid. Dat neemt niet weg dat Europa bij politieke onrust en economische tegenvallers te maken zal krijgen met ‘deskundigen’ die al bijna twintig jaar de ondergang van de EU en de euro verkondigen.

Sinds de installatie van de nieuwe Griekse regering, die aan het bewind is gekomen door de kiezers gouden bergen te beloven op kosten van de Europese belastingbetalers, wordt er in deze kringen weer volop gespeculeerd over het einde van de EU als gevolg van een mogelijke uittreding van Griekenland uit de EU, aangeduid als 'Grexit'.

Ook verschijnen er weer publicaties waarin wordt aangedrongen op een splitsing van de eurozone, waarbij sterke landen verder gaan met de 'neuro' en zwakkere met de 'zeuro'. De afgelopen jaren hebben de Europese leiders, onder leiding van Duitsland, afgerekend met dit ondoordachte idee en juist doelbewust gekozen voor een verdere versterking van de Europese samenwerking.

De afgelopen jaren zijn er in snel tempo op het Europese niveau ingrijpende maatregelen getroffen die de integratie en samenwerking tussen de lidstaten aanzienlijk hebben versterkt. Met onder meer het noodfonds, stringente begrotingsregels en de bankenunie staat Europa er veel beter voor dan tijdens de schuldencrisis van 2010-2012. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft daaraan eveneens bijgedragen.

Ook op wereldniveau, waar de VS en China toonaangevend zijn, wordt ervan uit gegaan dat de EU met de euro ook de komende decennia tot de belangrijkste politieke en economische machtsblokken van de wereld zal behoren. Voor de wereldeconomie is een economisch en politiek stabiel Europa van essentieel belang. Dat is de reden waarom deze twee landen tijdens de eurocrisis Europa te hulp wilde schieten en de VS nu aandringt op een werkbare oplossing voor Griekenland.

Alles is beter dan Grexit

Om een aantal redenen is alles beter dan een Grexit. In de eerste plaats zou een Griekse uittreding kunnen leiden tot monetaire onrust die de economische groei in Europa kan vertragen of zelfs laten omslaan in een neergang.

In de Europese politiek overheerst het standpunt dat dit hoe dan ook voorkomen moet worden: er is een groot risico op een gigantische schadepost met een oplopende werkloosheid. En dat komt slecht uit nu de Europese economie op stoom begint te komen. Volgens de prognose van de Europese Commissie zal dit jaar de gemiddelde groei in de eurozone rond de 1,3% liggen en in 2016 oplopen tot 1,9%. Ook de werkloosheid daalt. Geen lidstaat wil deze verwachting de grond in boren. Ook de nieuwe Griekse regering niet.

Er is nog een andere, misschien wel de belangrijkste, reden waarom de kans groot is dat de Grieken en de eurolanden tot een compromis zullen komen. Een Grexit leidt voor de Europese politiek op het wereldtoneel tot een onherstelbaar gezichtsverlies en minder internationale politieke invloed waarvan de schade niet valt te becijferen.

Vooral Duitsland, dat politiek een voortrekkersrol heeft vervuld bij het handhaven van de eurozone zal dit willen voorkomen. Ook al omdat het waarschijnlijk is dat de Duitsers als de zondebok worden aangewezen, want in Europa bepaalt Berlijn uiteindelijk of er al dan niet met de Grieken nieuwe afspraken worden gemaakt.

De derde reden voor een compromis is het bedrag van bijna 250 miljard euro dat de eurozone de afgelopen jaren aan steun in Griekenland heeft geïnvesteerd. Bij een Grexit gaat dit bedrag definitief verloren. Duitsland, Frankrijk en Italië draaien samen op voor meer dan de helft. Een vierde reden waarom de EU Griekenland binnen boord wil houden is van geopolitieke aard. Voor de internationale (buitenland)politiek van de EU is deze lidstaat vanwege zijn strategische ligging in Europa van groot belang.

Ook de Grieken zitten klem

Ook het nieuwe Griekse kabinet zit aan alle kanten klem. De vorige regering heeft afspraken met de EU gemaakt en daar kun je niet eenzijdig vanaf. Omdat voor de Grieken een Grexit verreweg de slechtst mogelijke uitkomst is, zullen ze hoe dan ook met de eurozone moeten onderhandelen over mogelijke aanpassingen.

Volgens peilingen wil 80% van de Griekse kiezers in de Eurozone blijven en is een terugkeer naar de drachme ook economisch gezien geen realistische optie. De schuld in euro’s blijft gehandhaafd en de Griekse economie zal bij de invoering van de oude munt volledig in elkaar storten: belastingvlucht, investeerders die weglopen en geen goedkoop Europees geld meer.

Daarnaast beseffen de Grieken heel goed dat kwijtschelding van schulden politiek beschouwd voor Europa onmogelijk is. Andere lidstaten met problemen kloppen dan ook bij Brussel aan en voor de toekomst is er een ongewenste precedentwerking. Daarnaast zou het koren op de molen zijn van de anti-Europa partijen.

Zowel de EU als de Grieken weten dan ook dat de uitkomst hoe dan ook altijd een compromis zal zijn, waarbij over een weer gezichtsverlies zoveel mogelijk wordt voorkomen. De eerder gemaakte afspraken en begrotingsdiscipline zijn het vertrekpunt.

Maar tegelijk moet een compromis bijdragen aan het aanjagen van de groei in Griekenland. Alleen met groei is er een kans op een Grieks herstel en op de lange termijn aflossingen van schulden. Met dit uitgangspunt moet er snel onderhandeld worden. Treuzelen is zowel voor Europa als de Grieken schadelijk.