861122
Financieel

Werkloosheid en vrijwilligerswerk

'NL Doet', het jaarlijkse initiatief waarbij bekende en vooral onbekende Nederlanders zich inzetten voor een maatschappelijk doel, heeft weer laten zien hoe belangrijk vrijwilligerswerk is. Vrijwilligers maken het mogelijk dat de sportclub draait, de kerk of moskee zijn diensten kan houden, of de plaatselijke scoutinggroep wordt bestuurd. Begrijpelijk dat wij steeds vaker vragen krijgen over vrijwilligerswerk naast een uitkering.

Veel mensen die geen werk hebben, willen de tijd die zij ‘over’ hebben nuttig besteden. Vrijwilligerswerk is dan een uitkomst. Maar let op: als iemand een WW-uitkering heeft, dan gelden er wel regels. Uitgangspunt van de werkloosheidswet is dat de uitkeringsgerechtigde zich inspant om zo snel mogelijk weer aan het werk te komen en beschikbaar is voor de arbeidsmarkt. Door vrijwilligerswerk kan die beschikbaarheid in het gedrang komen en een WW-er vraagt daarom toestemming aan UWV.

UWV spreekt van vrijwilligerswerk als het gaat om niet-betaalde werkzaamheden die behoren tot ‘traditioneel’ vrijwilligerswerk. Daaronder verstaan we niet-verplichte activiteiten binnen een organisatie die een ideële doelstelling heeft of een maatschappelijk nut nastreeft. Denk aan een kerk of een sportclub. Deze organisaties zijn voor hun activiteiten overwegend afhankelijk van de inzet van onbetaalde medewerkers. De werkzaamheden worden niet beloond en worden normaal gesproken ook niet door betaalde werknemers verricht.

 

Dat klinkt heel formeel – ik schrijf deze tekst met de beleidsregels naast me – en dat is het ook. Wat namelijk niet moet gebeuren is verdringing van betaald werk door vrijwilligers. Een sector waar dit in het bijzonder geldt is de zorg, waar veel vrijwilligers activiteiten ondernemen met (hulpbehoevende) ouderen. Het is fantastisch dat er vrijwilligers zijn die regelmatig een praatje maken en een kopje koffie drinken met mensen die dat heel goed kunnen gebruiken. Dat moet ook vooral zo blijven. Maar meteen even de kamer stofzuigen, de ramen lappen en de keuken opruimen, dat mag niet. Schoonmaken is namelijk een betaalde baan. Ook de functie van activiteitenbegeleider komt veel voor in de zorg en van verdringing is dan al sprake.

De regels leiden soms tot onduidelijkheid en in sommige gevallen ook onbegrip. In de Telegraaf las ik dat UWV vrijwilligerswerk zou dwarsbomen. Dat is voor mij een signaal dat wij (nog) duidelijker moeten uitleggen wat er onder vrijwilligerswerk wordt verstaan en wat niet. Anderzijds, op de website van de krant waren ook opvallend veel reacties te lezen waarin ook de andere kant van het onderwerp werd belicht en voorbeelden aan de orde kwamen waarbij betaald werk was vervangen door werk dat op vrijwillige basis werd verricht.

 

Het onderwerp vrijwilligerswerk houdt de gemoederen al een tijdje bezig. Praktijksituaties worden uitgelicht in de media en veel partijen roeren zich in de discussie. Wij zijn met deze partijen over de regels in gesprek, zoals vertegenwoordigers van vrijwilligersorganisaties, de landelijke cliëntenraad, vakbonden en het ministerie van Sociale Zaken. In deze gesprekken wordt gekeken naar mogelijke knelpunten bij het uitvoeren van vrijwilligerswerk door mensen met een uitkering bij UWV. In overleg met de minister bekijken we of regels moeten worden aangepast.

Voor acties als NL Doet is het overigens geen enkel probleem om een dag de handen uit de mouwen te steken. Met of zonder WW-uitkering.