Nieuws/Financieel

Interview

Topman Ballast Nedam bouwt aan discipline

Na jaren van ellende en affaires maakt de nieuwe topman Van der Noordaa snel schoon schip bij Ballast Nedam. Lees hier het gesprek dat DFT in september met de nieuwe topman had.

Erik van der Noordaa zag „veel nare dingen” toen hij Ballast Nedam googlede. Hij las over een steekpenningenaffaire, enorme projectverliezen en herfinancieringsoperaties.

Toch heeft hij zich tot de nieuwe topman laten benoemen van het geplaagde bouwbedrijf.Garanties geeft de 53-jarige bestuurder niet, maar hij wil proberen het bouwbedrijf weer winstgevend te maken.

Met het aantreden van Van der Noordaa in juni heeft Ballast Nedam „een halve Duitser” aan boord gehaald, zegt hij zelf. De kersverse topman werkte, na een lange periode in de scheepsbouw, van 2010 tot en met 2013 voor de Germanischer Lloyd Group. „De discipline in Duitsland vond ik wel heel erg lekker. In Nederland komt altijd wel iemand te laat op een vergadering. Wachten op mensen is niet leuk. In de file staan? Dat is een kwestie van op tijd vertrekken…”

Van der Noordaa zegt het met een kwinkslag. Maar aan discipline heeft het bij Ballast Nedam nogal eens ontbroken in het verleden. Toen de nieuwe topman op 1 juni begon, trof hij een bedrijf aan „met behoorlijke krassen” op het imago. „Ik ben me te pletter geschrokken toen ik het bedrijf googlede. Ik las heel veel nare dingen. De steekpenningenaffaires (in Saudi-Arabië en Suriname, red.) en de schikking met het OM. De zaak Gé Oomen. Grote projectverliezen en reorganisaties. Maar vooral dat OM-dossier was heel prominent.”

Toen u gevraagd werd voor deze functie, dacht u: dit is een kolfje naar mijn hand?

„Nee, dat dacht ik niet. Maar het zou wel jammer zijn als dit bedrijf ter ziele zou gaan, dacht ik. En dit is een bedrijf waar een hoop te winnen valt.”Een van de eerste afspraken in uw agenda was een gesprek met het OM. Een goed begin?

„Dat betrof een eindgesprek met de nieuwe en de oude ceo, georganiseerd door het OM. Ik vond het wel prettig want het gaf mij het inzicht dat het hele traject is afgekaart.”Maar de strafzaken tegen uw ex-medewerkers moeten nog beginnen. Verwacht u dat er zittende medewerkers van Ballast Nedam worden opgeroepen om te getuigen?

„Daar gaan wij niet over. Wij hebben een schikking met het OM (eind 2012 voor €17,8 miljoen, red.). Als er nog getuigen moeten opdraven, dan is dat een besluit van het OM. Wij hebben daarover niets gehoord.”Weet u zeker dat er bij Ballast Nedam geen rotte appels meer in de mand zitten?

„Mijn voorganger Theo Bruijninckx is zeer voortvarend te werk gegaan. Veel mensen die hier toen waren zijn er niet meer. Er is een enorme uittocht geweest op allerlei plekken. Ik ga daarom niet zelf ook nog een keer onderzoek doen. Er is met Bruijninckx afgesproken dat hij alles zou afronden. Hij heeft dat gewoon uitstekend gedaan.”Tegen hoeveel mensen heeft Ballast disciplinaire maatregelen genomen?

„Dat weet ik niet.”Maar als integriteit zo belangrijk is, dan zou u dat toch willen weten?

„Ik vind het vooral belangrijk hoe de compliance nu is geregeld. Er is een enorme inspanning geweest om integriteit op de agenda te zetten. Dat is al onder Bruijninckx en in zeer nauw overleg met de commissarissen gebeurd. Inmiddels zijn de mensen hier erg doordrongen van het zero tolerance-beleid dat van kracht is.”

 Toen u googlede kwam u ook de monsterlijke verliezen op de A15 tegen. Wat is daar nou mis gegaan?

„Er is sprake geweest van onderschatting van de complexiteit van dit project. Dat geldt voor alle betrokkenen. Je kunt best een mooi ontwerp hebben, maar zoiets kan zo maar heel anders uitpakken. Bij dit project moesten verschillende partijen zo’n duizend vergunningen afgeven. Er zijn partijen als het havenbedrijf, Rijkswaterstaat, de gemeente Rotterdam en Prorail bij betrokken. Allemaal stakeholders die in de openbare ruimte bezig zijn en daarbij soms conflicterende belangen hebben.”Maar dat weet u toch van tevoren?

„Ja, maar we zijn kwetsbaar gebleken, omdat we behalve met Rijkswaterstaat geen contractuele relatie hebben met de belanghebbenden. We zijn als uitvoerder vooral vaak een vragende partij, bijvoorbeeld als het gaat om vergunningen. En we zijn op tegenstrijdige eisen gestuit waardoor het ontwerp technisch niet uitvoerbaar was, bijvoorbeeld vanwege veiligheidseisen. Dan blijkt er bijvoorbeeld een controlegebouw ten behoeve van het spoorvervoer op het tracé te staan dat niet weg kan; om maar een voorbeeld te noemen.”Dat levert dus meerwerk op?

„Ja, want door het type contract dat wij hebben met Rijkswaterstaat zijn wij gedwongen aanpassingen uit te voeren. Het vervelende is dat wij dan pas achteraf met onze opdrachtgever een oplossing voor dit meerwerk moeten proberen te vinden. Wij moeten ondertussen gewoon doorgaan, zelfs als we niet meteen weten wat de oplossing is. Dat is een enorme onevenwichtigheid in het contract.”Hoe groot is de schade?

„Tot op heden €87 miljoen. Daar draaien de claims gedeeltelijk om. Wij hebben nu al 200 verzoeken tot wijziging gehad. Toegegeven, Rijkswaterstaat kan niet alles voor zijn. Je hebt met zo’n project altijd te maken met voortschrijdend inzicht. Maar een opdrachtgever moet wel zorgen dat zijn opdrachtnemer de ruimte krijgt om problemen op te lossen.”Is alle verlies hierop nu genomen?

„Dat is pas genomen als het project klaar is. We kunnen dat pas zeggen als de hele nacalculatie bekend is. Aan het einde van dit jaar is circa 90% van de weg gereed. Eerste kwartaal volgend jaar moet de A15 beschikbaar zijn. Wat nu bekend is, is niet meer dan een voorlopige inschatting. Maar in de laatste fase van een project kunnen nog dingen gebeuren. Het kan dus nog slechter worden.”

 Wat heeft u hiervan geleerd?

„Dit soort projecten worden in essentie met een te lage marge aangenomen. Eigenlijk altijd. Dat is de ziekte van dit soort projecten. De marges zijn zo dun dat een fout direct een verlies veroorzaakt. En je weet dat er bij dit soort projecten altijd dingen verkeerd gaan. Maar een verlies van €87 miljoen bij een bedrijf dat slechts iets meer dan een miljard omzet heeft, is bizar. Dan klopt niks meer. Dat is zo pervers. We zullen dus terughoudender moeten zijn in de toekomst.”Toch heeft u vorige maand het project A9-Gaasperdammerweg gewonnen. Ook zeer complex. Hoe weet u dat het nu wel goed gaat?

„Geen project is hetzelfde. Het feit dat de A15 mis gaat, wil niet zeggen dat wij geen groot project kunnen doen. Bij de A9 hebben we eigenlijk vooral te maken met opdrachtgever Rijkswaterstaat en de gemeente Amsterdam als vergunningverlener. Ook is de structuur van de projectorganisatie eenvoudiger, met kortere lijnen en kleinere teams die niet langer meer zelfstandig over budgetten beschikken. Ik zeg ook niet wij dit soort projecten niet meer moeten doen. Wij moeten er wel eerst voor zorgen dat er een grote onderstroom is van kleinere en middelgrote projecten. En dan kunnen we ons best van tijd tot tijd een groot project permitteren.” Andere leden van het A9-consortium, met daarin onder meer Heijmans, werden nerveus van alle berichten over Ballast. Heeft u veel moeite moeten doen om iedereen binnen boord te houden?

„Ik begrijp de zorgen bij Heijmans wel. Ook daar lezen ze de berichten over onze financiële situatie. Maar ik stel wel vast dat de samenwerking nu hartstikke goed loopt.”U maakt al drie jaar verlies. Werkt u inmiddels niet vooral voor uw financiers?

„We zijn bezig om nieuwe afspraken over de bankleningen te maken. Dat doen we op basis van realistische aannames. Van belang is dat we een goede onderliggende business hebben. Maar helaas ook een project dat zo disproportioneel slecht is dat de hele performance wegzakt. Die onderliggende business maakt dat deze onderneming echter niet out of control is. Dat zien de banken ook wel.”Bent u weer in gesprek met uw weggelopen kredietverzekeraars?

„Dat doet vooral onze cfo, maar ik ben wel bezig om stap voor stap met henal deze partijen in gesprek te komen. Dat zij de contracten hebben opgezegd, toont wel aan dat vertrouwen heel belangrijk is.”

 Zijn er leveranciers die eisen dat u eerst betaalt voor u krijgt geleverd?

„Nou, zij lezen ook de kranten. Soms willen ze dat we meteen betalen, maar dat hebben wij liever niet. Ik stel wel vast dat we keurig op tijd betalen. Daarover zijn ook geen klachten.”Wanneer belooft u weer dividend?

„Ik doe geen belofte. De doelstelling is dat dit bedrijf weer winstgevend moet worden. Die A15 is toch wel heel cruciaal. Op welk moment krijgen wij welke claims van Rijkswaterstaat terug? Dat kan de stabiliteit van het bedrijf maken of breken. Je moet ambitieus zijn, maar ook realistisch. Het heeft geen zin om steeds terug te komen met de mededeling dat we alles weer moeten bijstellen. En als die claims toegewezen worden, word je weliswaar een heel stuk gezonder, maar wel in een ongezonde markt. De winst zal uiteindelijk toch uit onze projecten moeten komen.”