Nieuws/Financieel

Handelaar slijt slecht zout op markt als A-kwaliteit

Strooizout van bedenkelijke kwaliteit wordt steeds vaker als goede pekel aan Nederlandse gemeenten verkocht. Dat bevestigen zouthandelaren. Het rommelzout klontert en dwingt bij vorst geblokkeerde strooiwagens aan de kant.

Gemeenten kiezen door aanhoudende bezuinigingen vaker voor Egyptisch of Turks zout, dat bij vocht hard klontert en de strooischotels soms vernielt.

Prijsvechters stoppen de B-kwaliteit buitenlands strooizout tussen de goede pekel. Rechtszaken door bonafide zouthandelaren om deze praktijken bij gemeenten aan te pakken, hebben nog niet tot uitsluiting van die bedrijfjes geleid.

Lage prijzen belangrijk

„We worden overspoeld en overlopen door bedrijven die het met de kwaliteit niet zo nauw nemen”, zegt zouthandelaar Kuijper. „Lage prijzen zijn voor gemeenten zó belangrijk geworden. Dus schieten er partijen tussendoor die niet de beloofde kwaliteit hebben.”

Esco Frisia Zout in Harlingen, 125 jaar oud, herkent de wanpraktijken in de markt. „Geld doet een hoop. Ieder dubbeltje extra is nu al te veel bij veel gemeenten. Als het even goedkoper ingekocht kan worden, doen ze het. Totdat het fout gaat en strooiers moeten bikken in de machines”, aldus het bedrijf. „Gelukkig zijn er ook verstandige gemeenten die er niet aan meedoen.”

Voorraden

Experts vrezen vooral de langdurige vorstperiode. De winter van 2010 met dertig aaneengesloten vorstdagen putte alle zout- en pekelvoorraden uit. Bij langere vorst komen ook ladingen van schepen met slechter zout uit onder meer Egypte en Turkije op de markt. Via handige tussenhandelaren belanden de witte bergen bij aannemers die aan gemeenten leveren.

„Een handelaar met zo’n partij zei eens: Je mag die hele bulk zout gratis komen ophalen. Zo onbruikbaar is dat zout om bij vorst nog uit te strooien. Er zit geen antiklonter in, alle machines lopen vast”, aldus Kuijper. „Maar het wordt verkocht als superspul.”

Strooien gebeurt ’droog’ en ‘nat’. Anders dan met de droge korrel wordt natzout tijdens het strooien op de schotel gemengd met water en pekel, dat in klodders op de weg komt, niet wegwaait en langer blijft liggen.

Te weinig controle op levering

Gemeenten schrijven voor de aankoop van pekel aanbestedingen met strenge besteksregels uit, waarop zouthandelaren moeten inschrijven. Dat moet de concurrentie binnen overheidseisen garanderen. Sietze de Waard van leverancier Eurosalt ziet echter dat gemeenten daarna vaak niet controleren wat ze geleverd krijgen.

„Ze gaan voor een lage prijs. Maar soms zit daar een lading uit Egypte tussen, onder de kwaliteit, die als het beste zout wordt verkocht. Handelaren komen ermee weg. Ze verdienen er veel geld mee. Gemeenten hebben vaak de kennis niet meer om het verschil te kunnen controleren. Erger is dat ze ook achteraf geen reden zien om die bedrijven uit te sluiten”, aldus De Waard. „Dus die praktijken gaan gewoon door.”

Rechtszaken hebben die rommelende handelaren niet buiten de markt kunnen houden. Zij claimen binnen de regels te werken.

Leverancier wel gekort

Rijkswaterstaat zegt altijd monsters van het strooisel voor zijn rijkswegen te nemen; bij slechte kwaliteit wordt de partij geweerd. Dat is ook gebeurd, aldus de woordvoerster. Leveranciers kregen, volgens het contract, prijskortingen opgelegd. De rijksdienst zegt nu ’tevreden’ te zijn over de geleverde zoutkwaliteit. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten, beheerder van de lokale wegen, verwijst door naar de verenigde reinigingsdiensten NVRD. Die kon niet reageren.

Ondanks het huidige, zachtste jaar sinds 1833 wanhopen handelaren niet. Zij kennen de tijd dat tot in april de loodsen met miljoenen tonnen pekel tot de laatste korrels werden leeggeschept.