Nieuws/Financieel

Zwitsers goud

Door Alexander Sassen van Elsloo

Op 30 november houden de Zwitsers een (bindend) referendum wat de goudmarkt wel eens op zijn kop kan zetten. Wellicht dat er namelijk nu al centrale banken zijn die hierop vooruitlopen en dat zou wel eens voor problemen kunnen zorgen. Verder kan het referendum ook nog geopolitieke gevolgen zijn.

Het referendum

Het goudinitiatief, gestart door de politicus Luzi Stamm, stelt dat de volgende 3 punten moeten worden uitgevoerd:

1) al het Zwitserse goud van de Zwitserse Centrale Bank (SNB) moet in Zwitserland bewaard worden ( waar het goud nu ligt opgeslagen kon niet eens bekend worden gemaakt, maar het vermoeden is dat het in het VK en Canada ligt)

2) de SNB mag nooit meer haar goud verkopen

3) de SNB moet minimaal 20% van haar reserves in fysiek goud aanhouden.

Mochten de ja-stemmers de overhand hebben, dan moet de SNB (het krijgt hiervoor wel 5 jaar de tijd) dus niet alleen goud repatriëren, maar ook nog eens fysiek goud bijkopen. Op dit moment bestaan de SNB reserves voor 7,6% uit fysiek goud. Om de bovengenoemde 20% te halen zou de SNB of haar balans moeten verkleinen of goud moeten bijkopen. De meeste experts zijn het erover eens dat het verkleinen van de balans er niet in zit en dus moet de SNB fysiek goud bijkopen. Bij de huidige grootte van de SNB balans betekent dit dat zij iets van 1700 ton goud zou moeten opkopen. Dit staat gelijk aan ongeveer 70% van de jaarlijkse productie aan goud.

De geopolitieke invalshoek

Het feit dat de twee grootste geopolitieke antagonisten van de VS cum suis, Rusland en China, al jaren fysiek goud aan het opkopen zijn, is een veeg teken (zie bar chart).

Het lijkt erop dat zij een terugkeer naar een (soort) goudstandaard zien en/of zich willen indekken tegen de continue verwatering van de USD en/of vooruit willen lopen op de grote migratie vanuit papier bezit naar fysiek bezit door een eventuele systeemcrisis (zie deze column van mijn hand ). Hoe dan ook, het is duidelijk dat fysiek goud betrokken is in het geopolitieke spel tussen de grootmachten. Door het Zwitserse goud referendum kan het zo zijn dat bepaalde landen hun goud opkoop- en repatriëringprogramma’s nu gaan versnellen.  

Verborgen effect

De paradox is dat dit nou niet bepaald te zien is in de recente bewegingen van de goudprijs (die is omlaag gegaan). Het probleem met goud is dat er eigenlijk twee prijzen zouden moeten zijn; één voor papier goud en één voor fysiek goud. De totale goudmarkt wordt gedomineerd door papier goud (99% van de handel). Het (ongedekte) papier goud houdt de fysieke prijs kunstmatig laag, totdat er een ommekeer plaatsvindt (bijvoorbeeld door één van de drie voornoemde scenario’s die de Russen en Chinezen blijkbaar verwachten of de uitkomst van het Zwitsers referendum). Meer details over het goud paradox vindt u hier.

Impact op eurozone

Als het Zwitserse goudinitiatief wordt goedgekeurd, dan kan dit ook consequenties hebben voor de eurozone. Al enkele jaren probeert de SNB de Zwitserse frank te linken aan de euro zodat Zwitserse export niet te duur wordt (door aansterkende frank). Dit betekende dat de SNB CHF verkocht om EUR te kopen. Dit gebeurt vaak ook in de vorm van het opkopen van euro staatsobligaties (staatsschulden). De eis dat 20% van de SNB reserves in fysiek goud moeten worden aangehouden, zal de koopbereidheid van de SNB om staatsobligaties uit de eurozone te kopen, vast doen verminderen.

Bedeltactiek

Zwitserland wordt dan het eerste Westerse land dat niet meer meedoet aan de valutarace naar de bodem. Dit zal Zwitserland op korte termijn pijn gaan doen, maar op lange termijn zal het wel eens haar redding kunnen betekenen. Het probleem met depreciërende valuta is namelijk dat de landen die deze tactiek hanteren een snel voordeel kunnen behalen ten opzichte van andere landen die niet depreciëren.

Deze beggar thy neighbour tactiek werkt echter alleen op korter termijn. Op lange termijn gaat het land juist lijden onder deze omstandigheden (zie de structurele verarming van Italië met de continu verzwakkende lire versus de aansterkende mark en economie van de Duitsers). Met deze effecten zou ik nog kunnen leven, maar het wordt een ander verhaal als andere landen mee gaan doen. Dan is het een race naar de bodem en zullen politici op korte termijn winnen (behouden van hun status quo), maar op lange termijn de gehele wereldeconomie een loer draaien. Het referendum kan Zwitserland dus forceren niet meer mee te doen met de monetaire waanzin.  

Curieus

Het Zwitserse goudreferendum is dus niet zo maar een curieus feitje, maar een serieuze bedreiging voor de uiterst fragiele status quo en een potentiële game-changer voor goud. De uitkomst is nog onzeker (peilingen geven lichte voorsprong aan het ja-kamp), maar dat het goudreferendum niet meer aandacht krijgt in de pers is dus uiterst frappant te noemen. The game is afoot, Watson!