Nieuws/Financieel

Column: Fang in de tang

Facebook, Amazon, Netflix en Google. Deze vier tech-bedrijven hebben zoveel macht vergaard, dat Wall Street ze inmiddels aanduidt met het acroniem ‘Fang’. Deze beursfondsen hebben een turbo gezet op de Amerikaanse aandelenmarkt, en die gestuwd naar een marktkapitalisatie van meer dan 2700 miljard dollar. Toch krijgen de Fang-bedrijven sinds kort felle kritiek van zowel politici als toezichthouders.

De vlucht die deze techbedrijven hebben genomen, heeft een enorme impact op samenleving. Consumenten zijn te spreken over het gebruiksgemak van de diensten en zijn onder de indruk van de prijstransparantie. Daardoor ontbrak het aan animo om de dominantie van deze bedrijven te breken. Maar een kentering is zichtbaar. Zo deelde de Europese Commissie onlangs een recordboete uit aan Google wegens machtsmisbruik, en zette het stappen om illegale staatssteun die door Luxemburg aan Amazon wordt gegeven, terug te draaien.

De autoriteiten zijn er blijkbaar op gespitst om de marktdominantie van Fang en vergelijkbare bedrijven te drukken. Worden de meesters van de technologische ontwrichting binnenkort zelf ontwricht?

De digitale advertentiemarkt is bijvoorbeeld een lastige. Bots en automatische algoritmes hebben de advertentiemarkt op zijn kop gezet, en dat heeft de bedrijven miljarden opgeleverd. Maar er zijn twijfels gerezen over deze advertentiepraktijken en de doeltreffendheid ervan en dat kan de businessmodellen en de winstgevendheid van de Fangs sterk ondermijnen.

Ook al is social media bijna niet meer weg te denken uit het moderne leven, blijft het moeilijk inschatten hoe trouw de gebruikers zijn. Consumenten hebben in onderzoeken aangegeven dat zij bepaalde social mediakanalen links zouden laten liggen als ze ervoor moeten betalen en dan mogelijk zouden overstappen op ‘gratis’ diensten. Dat zegt iets over de levensvatbaarheid van de betreffende bedrijven. Het is niet ondenkbaar dat de Fangs uit de gratie raken. Dit is immers al eerder gebeurd met techbedrijven van vergelijkbare omvang.

De Fangs zijn ongelofelijk winstgevend, maar veel van het verdiende geld blijft op de plank liggen. De miljarden dollars worden niet uitgekeerd aan de aandeelhouders, zijn vaak onbelast en dragen dus niet bij aan de algehele economische groei. De regelgevende autoriteiten zijn dus op zoek gegaan naar manieren om een deel van het geld af te romen.

Big data, voorspellende algoritmes en artificiële intelligentie zijn de pijlers waar Fangs op steunen. Maar wanneer data afkomstig zijn van de levens en gewoontes van gewone burgers, moeten die dan geen inspraak krijgen over hoe die data gebruikt worden? De Europese Unie vindt van wel. Met de invoering van de nieuwe databeschermingswet in mei 2018 krijgen burgers meer inzicht in en controle over hun privacygevoelige gegevens. Daarbij krijgen autoriteiten een machtig wapen in handen om bedrijven aan te pakken die niet handelen in het belang van de consument.

De politieke druk kan ook leiden tot een nieuwe zorgplicht voor de Facebooks van deze wereld, die zich eigenlijk zouden moeten scharen onder de mediabedrijven. Criticasters stellen dat deze bedrijven alles doen om hun succes verder uit te bouwen, maar de verantwoordelijkheid die daarmee gepaard gaat, uit de weg gaan. De kans bestaat dat de Amerikaanse overheid grote techbedrijven binnenkort gaat dwingen om zich te houden aan allerlei regels die nu wel van toepassing zijn op de concurrentie.

De toenemende druk op de Fangs in de VS en Europa -rijke maar kleine markten - staat in schril contrast met die op de Chainese tegenhangers Baidu, Alibaba en Tencent. Voorlopig worden de activiteiten van de Bats niet op dezelfde strenge manier tegen het licht gehouden. De Fangs zullen lijdzaam moeten toezien hoe de Bats de wind in de zeilen krijgen terwijl ze zelf in de tang worden genomen.

Neil Dwane is hoofdstrateeg bij Allianz Global Investors

Bekijk meer van

Gerelateerde artikelen