Nieuws/Financieel
965711
Financieel

’Helft banen laagopgeleiden verdwijnt’

Over nog geen tien jaar is de helft van de banen voor laagopgeleiden verdwenen. Dat stelt hoogleraar Regionale Arbeidsmarktanalyse Jouke van Dijk van de Rijksuniversiteit Groningen. „Het proces is al aan de gang, maar het gaat steeds sneller.”

Van Dijk deed voor de Sociaal Economische Raad (SER) onderzoek naar de ruimtelijke concentraties mbo-afgestudeerden in het noorden. De bevindingen daarvan gelden voor heel Nederland, denken de onderzoekers. „Op dit moment hebben 1 miljoen mensen laaggekwalificeerde banen met een mbo-2 of mbo-3 diploma. Daarvan verdwijnen waarschijnlijk 500.000.’’

De banen worden overbodig door snelle ontwikkelingen in de informatie- en communicatietechnologie. „Verzekeringen worden elektronisch verwerkt. Er komt niet meer iemand aan te pas die het in een mapje hoeft te doen. Dat geldt ook voor heel veel ander administratief werk.’’ Waar vroeger mankracht nodig was om nieuwe computers of printers te installeren, doen die apparaten dat nu met een druk op de startknop vaak zelf.

Crisis

Juist de crisis versnelde dat proces. Omdat veel bedrijven de afgelopen jaren hebben gekeken wat goedkoper kan, is de technologie en software vaak verbeterd.„Er wordt te veel van uit gegaan dat de vergrijzing de tekorten op de arbeidsmarkt oplost. Maar veel bedrijven zijn blij wanneer iemand met pensioen gaat en hebben voor diegene geen vervanging meer nodig.’’

Sommige beroepen zullen geen last hebben van het automatiseringsproces van bedrijven. „Een timmerman blijft timmeren. Mensen gaan echt niet ineens hun dak in China laten repareren.’’ Ook schoonmaakwerk en bijvoorbeeld bediening zal geen last hebben van het proces.

Een deel van de mbo’ers kan na mbo-2 of 3 doorstromen naar 4 of verder. Voor niet iedereen is dat weggelegd. „Het zou kunnen dat je dan Amerikaanse toestanden krijgt. Baantjes als iemand die de boodschappen voor je in het mandje doet, maar daarmee verdien je nog niet het minimumloon.’’Mbo

Een aantal oplossingen kan de klap een beetje opvangen, zegt Wim van de Pol, lid van het College van Bestuur van het Noorderpoort college, de grootste mbo-school in Groningen. „Wij proberen leerlingen zo breed mogelijk op te leiden. We rekken dat wat in de wet staat maximaal op.’’Nu al ziet Van de Pol dat voor veel leerlingen geen plek meer is op de arbeidsmarkt. „We zijn het heel duidelijk het aantal stageplekken.’’

Ook ’job carving’ kan banen redden. „Taken voor laaggeschoolden uit banen voor hooggeschoolden halen en samen voegen. Bij de politie bijvoorbeeld, kunnen mensen met mbo-2 en 3 administratieve functies overnemen en kunnen de agenten die dat nu moeten doen meer op straat werken. Een simpel sommetje bij 20 agenten: het administratieve werk van hen voeg je samen en laat je door een paar mbo-opgeleiden doen. De rest kan meer de straat op.’’

Van de Pol denkt dat hetzelfde principe goed in het onderwijs kan werken. „Veel docenten klagen over het administratieve werk dat ze bij het onderwijswerk moeten doen. Die taken kun je bij de docenten weghalen.’’ Het Noorderpoort college beslist deze week of op de school een proef wordt gedaan met in aantal onderwijsteams. Maar het aantal functies dat ermee vrij komt is beperkt. „Wij zijn eerlijk gezegd ook aan het verbeteren. Bij ons verdwijnen ook functies.’’

Ten slotte hoopt Van de Pol dat leerlingen na mbo-2 en 3 verder leren en bijvoorbeeld mbo-4 volgen. „Voor veel leerlingen is dat op hun 18de en 19de niet haalbaar. Maar een paar jaar later ziet hun leven er heel anders uit en zou het wellicht wel kunnen.’’