Nieuws/Financieel
967189
Financieel

De grote Europese stoelendans

Elke vijf jaar is het raak na de Europese verkiezingen. Dan gaat de grote Brusselse stoelendans van start. Dit jaar lijkt de tombola groter dan ooit. Wie maken kans op de topfuncties ? En zijn er ook Nederlanders in beeld ?

Dit artikel wordt regelmatig geactualiseerd

 

Donderdag praten de Britse premier Cameron en de Duitse bondskanselier Merkel in Londen voor het eerst uitvoerig over hun ideale invulling van de topposities. Al zullen ze de namen nog wel even voor zich houden in de spannende maanden die gaan volgen.

 

Crisis ?

"Mark ? Wil jij het misschien niet doen ?"

Zo kan het zomaar gaan ergens aan het eind van de zomer tijdens een nachtelijk crisisberaad van de EU-leiders. Europa worstelt dan al sinds de verkiezingen met de vraag wie de EU-kanonnen Barroso en Van Rompuy moeten opvolgen, maar alle kandidaten zijn om uiteenlopende redenen allemaal afgeschoten.

Rutte, Dijsselbloem, Timmermans. Ze zullen allemaal ontkennen dat ze stiekem warmlopen voor een Europese topbaan. En misschien is dat ook echt wel zo. Maar hebben ze dat uiteindelijk zelf wel in de hand....

 

Zes topbanen

Na de verkiezingen van 22 mei komen in de tweede helft van 2014 liefst vijf Brussselse topbanen beschikbaar, plus een prominente Nederlandse plek in het nieuwe team van 27 eurocommissarissen. Cruciale functies voor de Europese én Nederlandse economie.

Welke posten komen vacant en wie staan mogelijk klaar in de coulissen ? Wie is wellicht te licht, of vaak lastiger nog, te zwaar voor bepaalde posten ?

 

En hoe wordt elk land en elke partij eerlijk bedeeld lettend op de volgende zaken:

 

Man - Vrouw

Noord - Zuid

Grote landen - Kleine landen

Oude lidstaten - Nieuwe Lidstaten

Christendemocraten - Socialisten - Liberalen

 

Een aantal lidstaten zal sowieso een van de zware posten opeisen. Duitsland en Frankrijk, maar ook het eurocritische Groot-Brittannië. Maar wat staat daar tegenover ?

 

Cocktail

Alles bij elkaar dus een razend ingewikkelde cocktail aan persoonlijke, politieke en nationale belangen, die tot langdurig gesteggel maar ook wel eens tot zeer verrassende keuze's kan gaan leiden.

Krijgen we bijvoorbeeld voor het eerst vrouw aan het hoofd van de Europese Unie ? Of iemand uit een ex-Warschaupact land als baas van de NAVO ? Moet Dijsselbloem eerst opstappen als mr. Euro, om vervolgens in Brussel terug te kunnen keren ?

De komende maanden moet het allemaal duidelijk worden en komen we te weten wie Europa politiek en economisch leiding gaan geven.

 

Zo blijft u op de hoogte

Via onderstaand overzicht proberen we u zo goed mogelijk inzicht te geven in de vrijkomende posten. Wie vertrekken en wie keert mogelijk op de stoel terug. Wie zijn de kanshebbers, wie de outsiders en maken Nederlanders ook kans ?

Hieronder het overzicht, dat wij regelmatig zullen actualiseren.

 

 

 

1. Voorzitter van het Europees Parlement

Aftredend: Martin Schulz (Duitsland, socialist)

 

Wanneer:

Juni

 

Termijn:

meestal 2,5 jaar

 

Functie:

De voorzitters kunnen alleen uit het Europees Parlement zelf komen, dat in mei opnieuw wordt gekozen. In de afgelopen jaren is de post steeds verdeeld tussen de twee grootste partijen, de Europese socialisten en christen-democraten. Beide leveren daarbij voor 2,5 jaar een parlementsvoorzitter. In 2012 trad de Duitser Martin Schulz aan.

De voorzitters hoeven niet per se de huidige fractievoorzitters te zijn. Zo worden Schulz en zijn liberale collega Verhofstadt waarschijnlijk herkozen, maar beide zijn ook in de running voor de zwaardere post van voorzitter van de Europese Commissie (zie hieronder)

 

Kandidaten:

Een groot aantal prominente Europarlementariërs komt in aanmerking voor de post. Een van hen is Guy Verhofstadt (België, liberaal). De Belg is ook kandidaat voor Europese Commissie maar de liberalen zullen die als derde partij van Europa waarschijnlijk niet mogen leveren.

 

Voorgangers:

1958 - 1960 Robert Schuman Frankrijk

1960 - 1962 Hans Furler Duitsland

1962 - 1964 Gaetano Martino Italië

1964 - 1965 Jean Duvieusart België

1965 - 1966 Victor Leemans België

1966 - 1969 Alain Poher Frankrijk

1969 - 1971 Mario Scelba Italië

1971 - 1973 Walter Behrendt Duitsland

1973 - 1975 Cornelis Berkhouwer Nederland

1975 - 1977 Georges Spénale Frankrijk

1977 - 1979 Emilio Colombo Italië

1979 - 1982 Simone Veil Frankrijk

1982 - 1984 Piet Dankert Nederland

1984 - 1987 Pierre Pflimlin Frankrijk

1987 - 1989 Charles Henry Plumb Verenigd Koninkrijk

1989 - 1992 Enrique Baron Crespo Spanje

1992 - 1994 Egon Klepsch Duitsland

1994 - 1997 Klaus Hänsch Duitsland

1997 - 1999 José María Gil-Robles y Gil-Delgado Spanje

1999 - 2002 Nicole Fontaine Frankrijk

2002 - 2004 Pat Cox Ierland

2004 - 2007 Josep Borrell Spanje

2007 - 2009 Hans-Gert Pöttering Duitsland

2009 - 2012 Jerzy Buzek Polen

 

 

2. Voorzitter van de Europese Commissie

 

Aftredend: Jose Manuel Barroso (2004-2014, Portugal, christendemocraat)

 

Wanneer:

Januari 2015 (maar rond augustus 2014 moet opvolger bekend zijn, die vervolgens zijn team eurocommissarissen kan formeren)

 

Termijn:

5 jaar

 

Functie:

De voorzitter of president van de Europese Commissie leidt het team van 27 eurocommissarissen, dat verantwoordelijk is voor het dagelijks bestuur van de Europese Unie en ook nieuwe Europees beleid en Europese wetten kan initieren.

De Europese leiders moeten het gezamenlijk eens worden over een kandidaat, waarbij nog meer dan in het verleden rekening zal worden gehouden met de uitslag van de Europese verkiezingen van 22 mei en welke partij daarna de grootste fractie in het Europees Parlement levert. Die strijd gaat tussen de Europese christen-democraten en de Europese socialisten.

Nieuw is ook dat de grote partijen een soort lijststrekker/voorkeurskandidaat naar voren schuiven. Bij de socialisten is dat de Duitser Martin Schulz en bij de Liberalen de Belg Guy Verhofstadt. De christen-democraten hebben nog geen gezamenlijke naam naar buiten gebracht. Wel zingt de naam van de Luxemburger Juncker rond, die zich zelf dit voorjaar als kandidaat meldde.

Daarnaast gonst het zoals altijd van de namen, waarbij in potentie iedere (ex-)-premier uit een van de lidstaten theoretisch een kanshebber is.

Cruciaal bij de definitieve voordracht is dat de EU-leiders het unaniem eens zijn over de uiteindelijke kandidaat, die volgens sommigen niet te sterk en machtig moet zijn en volgens anderen juist niet. Daardoor sneuvelden in het verleden regelmatig sterke kandidaten en doken plots onverwachte outsiders op.

 

Kandidaten:

Jean Claude Juncker (Luxemburg, christendemocraat)

Martin Schulz (Duitsland, socialist)

Guy Verhofstadt (België, Liberaal)

Michel Barnier (Frankrijk, christendemocraat)

Donald Tusk (Polen, socialist)

Errki Liikanen (Finland, socialist)

Helle Thorning Smidt (Denemarken,

Enda Kenny (Ierland, christen-democraat)

Valdis Dombrovski (Letland, christendemocraat)

 

Ook geschikt:

In theorie alle zittende plus een zeer groot aantal voormalige Europese regeringsleiders. Van Balkenende tot Rutte en van Blair tot Zapatero.

 

En door velen als droomkandidaat gezien:

IMF-president Christine Lagarde (Frankrijk, christendemocraten)

 

Aan de beurt ?

Een Skandinavisch land of een nieuwe lidstaat ?

 

Eerdere voorzitters:

Walter Hallstein 1958-1967 (Duitsland, christendemocraat)

Jean Rey 1967-1970 (België, liberaal)

Franco Malfatti 1970-1972 (Italië, christendemocraat)

Sicco Mansholt 1972-1973 (Nederland, socialist)

François Ortoli 1973-1977 (Frankrijk , christendemocraat)

Roy Jenkins 1977-1981 (Groot-Brittannië, socialist)

Gaston Thorn 1981-1985 (Luxemburg, liberaal)

Jacques Delors 1985-1995 (Frankrijk, socialist)

Jacques Santer 1995-1999 (Luxemburg, christendemocraat)

Romano Prodi 1999-2004 (Italië, socialist)

 

 

3. Voorzitter van de Europese Raad

 

Aftredend:  Herman van Rompuy (België, christendemocraat)

 

Wanneer:

November

 

Termijn:

2,5 jaar (maximaal twee termijnen)

 

Functie:

De voorzitter van de Europese Raad leidt en organiseert de vergaderingen van de Europese leiders. Hoewel hij naar buiten toe een gezicht van Europa is heeft hij minder macht en invloed op het Europese beleid dan de voorziter van de Europese commissie.

Of dit de komende jaren verandert hangt erg af van de persoon die straks op de stoel komt te zitten. Zo werd de verassende benoeming van de nogal bleke Van Rompuy gezien als een bewuste keuze van de EU-leiders om de voorziter van de raad niet te machtig en gezichtsbepalend te laten zijn.

 

Kandidaten:

In principe alle regeringsleiders en veel van hun voorgangers.

 

Ook in de markt:

Olli Rehn (Finland)

 

Eerdere voorzitters:

geen

 

 

 

4. Europese buitenlandvertegenwoordiger

 

 

Wanneer:

Januari 2015, maar naam moet in oktober/november bekend zijn.

 

Termijn:

5 jaar

 

Functie:

Officieel betreft het hier de Hoge vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid van de Europese Unie, maar kortweg wordt ook wel gesproken over de Europese minister van Buitenlandse Zaken. Deze 'minister' vertegenwoordigt de EU internationaal op punten waar de lidstaten het onderling over eens zijn. Zoals bijvoorbeeld recente bij de bemiddeling in Oekraïne.

 

Termijn:

5 jaar

 

Kandidaten:

Alexander Stubb (Finland, christendemocraat)

Radoslav Sikorski (Polen, christendemocraat)

Timmermans (Nederland, socialist)

Carl Bildt (Zweden, christendemocraat)

Franz Walter Steinmeier (Duitsland, socialist)

plus aantal ex-premiers en ex-ministers van Buitenlandse Zaken

 

Eerdere buitenlandvertegenwoordigers:

Javier Solana 1999-2009 (Spanje, socialist)

 

 

 

5. Voorzitter Eurogroep

 

Wanneer:

Formeel in 2015, maar wellicht al in november/december

 

Termijn:

2,5 jaar (maximaal twee termijnen)

 

Functie:

Hoewel Jeroen Dijsselbloem in januari 2013 voor een termijn van 2,5 jaar tot Eurogroep-voorzitter werd gekozen is de kans reeel dat hij deze functie eind dit jaar alweer moet opgeven. Daaraan ligt vooral de Frans-Duitse wens ten grondslag om tot een vaste voorzitter te komen in plaats van een eurozone-minister die dit in deeltijd doet. Daarmee willen Parijs en Berlijn de functie nog verder versterken en de eurozone een sterker economisch bestuur geven.

Of Dijsselbloem vervroegd plaats moet maken of blijft zitten hangt echter ook heel erg af van het verloop van het steekspel rond de andere topposities, die daarvoor moeten zijn ingevuld.

 

Kandidaten:

Waarschijnlijk uit Frankrijk of Duitsland

 

Eerdere voorzitters:

Jean Claude Juncker 2006-2013 (Luxemburg, christendemocraat)

 

 

 

6. Europese Commissie (1 per lidstaat)

Vertrekkend: Neelie Kroes plus 26 collega's

 

Wanneer:

November

 

Termijn:

5 jaar (meestal maximaal twee, maar soms ook drie)

 

Functie:

De 27 eurocommissarissen zijn in feite de 'vakministers' van Europa die in nauw overleg met de EU-lidstaten - maar ook zelfstandig - EU-beleid kunnen formuleren en toezicht houden op de naleving van EU-wetten.

Waarschijnlijk wordt ongeveer de helft van de huidige zittende commissarissen, waaronder ook Neelie Kroes vervangen. De 72-jarige Kroes heeft er twee termijnen in Brussel op zitten.

Aangezien elk land een lid van de Commissie mag leveren is het natuurlijk vooral interessant wie Nederland straks gaat vertegenwoordigen. Premier Rutte zal echter vooral ook proberen een zo zwaar mogelijke portefeuille voor een landgenoot in de wacht te slepen, waarbij met name de financieel economische posities gewild zijn.

Of dat lukt hangt ook weer heel erg af van de verdeling van bovenstaande posten. Indien Nederland iemand voor een van die posten levert zal de post in de Commissie waarschijnlijk minder zwaar zijn. Maar andersom geldt dat Rutte zal moeten knokken voor een zeer invloedrijke portefeuille.

Los daarvan speelt ook de politieke kleur van de commissaris een rol, waarbij de kans groot lijkt dat de PvdA de grootste claim kan leggen. Sinds 1981 leverde ons land immers CDA-ers en VVD-ers aan Brussel

 

Eerdere Nederlandse commissarissen:

Sicco Mansholt (PvdA) - 1958-1973:

Maan Sassen (KVP) - 1967-1971

Pierre Lardinois (KVP) - 1973-1977:

Henk Vredeling (PvdA) - 1977-1981

Frans Andriessen (CDA) - 1981-1993:

Hans van den Broek (CDA) - 1993-1999:

Frits Bolkestein (VVD) - 1999-2004:

Neelie Kroes (VVD) - 2004-2014

 

Geschikt of aan de beurt voor Nederland ?

Hieronder een lijstje dat ongetwijfeld nog veel langer te maken is

Frans Timmermans

Jeroen Dijsselbloem

Agnes Jongerius

Henk Kamp

Gerrit Zalm

Hans Hoogervorst

Piet Hein Donner

Ernst Hirsch Ballin

Jan Peter Balkenende

 

 

 

7. En dan is er ook nog de nieuwe secretaris/generaal van de NAVO

 

Aftredend: Anders Foch Rasmussen (Denemarken, liberaal)

 

Wanneer:

September

 

Termijn:

5 jaar

 

Functie:

Europa levert traditiegetrouw ook de secretaris-generaal van de Navo. Hoewel hierin ook andere Navo-landen als Turkije, Noorswegen en uiteraard vooral de Verenigde Staten een belangrijke stem hebben, speelt de Europese stoelendans op de achtergrond wel degelijk een rol.

De uitkomst daarvan kan immers bepalend zijn voor een door de tot de Navo behorende EU landen te steunen kandidaat.

Nederland leverde recent (2004-2009) met Jaap de Hoop Scheffer nog een Navo-baas, dus lijkt niet aan de beurt om een kandidaat te leveren.

 

Namen die wel rond gaan:

Franco Frattini (Italië, christen-democraat)

Pieter de Crem (België, christen-democraat)

Radoslav Sikorski (Polen, christen-democraat)

Frans Walter Steinmeier (Duitsland, socialist)

 

Voorgangers:

Hastings Ismay (VK), 1952-1957

Paul-Henri Spaak (België), 1957-1961

Dirk Stikker (Nederland), 1961-1964

Manlio Brosio (Italië), 1964-1971

Joseph Luns (Nederland), 1971-1984

Peter Carington (VK), 1984-1988

Manfred Woerner (Duitsland), 1988-1994

Willy Claes (België), 1994-1995

Javier Solana (Spanje), 1995-1999

George Robertson (VK), 1999-2004

Jaap de Hoop Scheffer (Nederland) 2004-2009

 

RV / DFT / 2014