976390
Financieel

De belastingherziening van Halbe Zijlstra (VVD)

Volgens de economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg laten recente cijfers zien dat de groei van de wereldeconomie aan het toenemen is. Ook de economie van de EU begint op stoom te komen. Omdat de Nederlandse economie sterk afhankelijk is van de Europese economie vinden de economen dit goed nieuws voor ons land.

Deze week verscheen een rooskleurig rapport van het Internationaal Monetaire Fonds (IMF) over de wereldeconomie en de verwachtingen voor 2015. De groei,3,6%, is ongeveer weer terug op het gemiddelde niveau van voor de economische wereldcrisis van 2008-2009. Wel zijn er risico’s waardoor de groei kan tegenvallen, zoals de crisis rond de Oekraïne en slechtere economische prestaties van opkomende economieën.

Maar wel staat vast dat in de meeste westerse industrielanden er sprake is van economisch herstel. Ook in Europa is er reden voor een gepast optimisme. Hoewel een bontgezelschap van economische doemdenkers, onheilsprofeten en tegenstanders van de euro al sinds de geboorte van de euro in 1999 de ontploffing van de EU en de euro aankondigen is die uitgebleven en wijzen de feiten en cijfers een andere richting uit.

 

De eurozone groeit weer

Volgens het IMF zal de economie van de eurozone, die in 2013 nog een krimp liet zien (-0,5), dit jaar groeien met 1,2% en in 2015 met 1,5%. Ook de als zwak aangeduide zuidelijke eurolanden Spanje, Portugal, Griekenland en Italië laten een voorzichtig herstel zien. De afgelopen jaren waren deze landen door critici van de euro al afgeschreven. Maar het kan verkeren: dit jaar doet de Spaanse economie het met 0,9% groei zelfs iets beter dan de Nederlandse (0,8%). Opvallend is dat de meest geplaagde economie van de eurozone, Griekenland, ondanks een gigantische staatschuld en hoge werkloosheid, ook aan het opkrabbelen is.

Mogen we uit deze gegevens afleiden dat een Europese schuldencrisis nu voor goed achter ons ligt. Dat niet, maar wel dat Europa de weg naar herstel is ingeslagen. Bovendien heeft de EU de afgelopen jaren voldoende instrumenten gekregen, onder meer het noodfonds, strikte begrotingsregels en de bankenunie, om met steun van de Europese Centrale Bank een zware crisis als die van 2010-2012 te voorkomen. De EU moet nu hard gaan werken aan extra groei, extra werkgelegenheid, een gezamenlijk energiebeleid en een socialer Europa.

Goed nieuws voor ons land

Nederland is voor economische groei en werkgelegenheid sterk afhankelijk van de wereldeconomie en vooral van economie van de Europese Unie. De cijfers van het IMF zijn dan ook goed nieuws. Ons land heeft als exportland veel last gehad van de Europese schuldencrisis en kan nu die wegebt zich gaan opmaken voor een groeispurt. Met een verwachte groei van 1,6% in 2015 zijn de vooruitzichten gunstig. Bovendien maakt deze groei en het beleid van het kabinet Rutte 2 het mogelijk dat het begrotingstekort de komende jaren blijft dalen en in 2018 kan uitkomen rond de 1% BBP. Ook het Centraal Planbureau heeft recent aangegeven dat het kabinet op dit terrein succesvol is. Voor 2015 wordt een tekort geraamd van 2,1% BBP ( in 2012 was dat nog 4,1%).

Belastingherziening met een extra groeistimulans

In eerdere columns hebben wij een pleidooi gehouden voor een verlaging van de lastendruk op burgers en bedrijven die gecombineerd zou moeten worden met een belastingvereenvoudiging. Belastingverlaging leidt tot extra groei en extra banen. Dat is ook de opvatting van Halbe Zijlstra, fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer, zo blijkt uit een ingezonden stuk in de Volkskrant van gisteren.  Daarin roept hij het kabinet op tot een radicale wijziging en vereenvoudiging van ons belastingstelsel.

Volgens Zijlstra is de inkomstenbelasting die in 2001 (Kabinet Kok 2) ingrijpend is herzien en vereenvoudigd in de jaren daarna veel te ingewikkeld geworden. Dat komt volgens hem vooral door de invoering van allerlei fiscale prikkels om de keuzes van mensen te beïnvloeden en toeslagen, zoals de zorgtoeslag, die leiden tot het rondpompen van geld. De VVD-fractievoorzitter meent ook dat de BTW vereenvoudigd moet worden.

In zijn roep om vereenvoudiging en een verlaging van de lastendruk op arbeid zal Zijlstra veel bijval ondervinden. Ook van ons, we doen mee aan grondslagverbreding en lagere tarieven. Maar plaatsen wel een aantal constructieve kanttekeningen op basis van onze ervaring met de belastingherziening 2001. Bij de vereenvoudiging moet niet alleen het toeslagensysteem op de helling, maar moet ook kritisch worden gekeken naar de verschillende fiscale aftrekposten en de fiscale behandeling van het eigen huis (die missen we in het stuk van Halbe en dat valt op).

Maar de hamvraag is de financiering van de vereenvoudiging en belastingverlichting. De les van de herziening 2001 is dat een budgettair neutrale operatie niet mogelijk is. Vereenvoudigingen en tariefswijzigingen leiden onvermijdelijk tot onevenwichtige koopkrachteffecten, die tussen de verschillende inkomensgroepen fors kunnen oplopen. Om een parlementaire meerderheid voor je herziening te krijgen, zo leert de geschiedenis, heb je geld uit de schatkist nodig om ongewenste effecten te ‘repareren’. Bovendien zijn die middelen ook nodig om per saldo een lastenverlichting te realiseren.

Zijlstra maakt niet echt duidelijk waar dat geld vandaan moet komen. In zijn stuk wijst hij hogere belastingen op vermogen of winst als financieringsmethode af en stelt dat het logischer is om de groeiende uitgaven aan zorg en sociale zekerheid te beperken. Met het idee geld te verdienen via bezuinigen op deze posten en dat te gebruiken voor zijn herziening zal Zijlstra niet ver komen. Niet alleen coalitiepartner de PvdA slaat op tilt, maar waarschijnlijk ook andere fracties in de Tweede Kamer. Bovendien heeft de PvdA al kenbaar gemaakt dat de belastingherziening niets mag kosten en mede gefinancierd moet worden uit extra heffingen op milieu en het zwaarder belasten van vermogen. Een slecht plan. Bij de doorrekening zal blijken dat dit idee per saldo negatief  kan uitpakken voor groei en werkgelegenheid.

 

Halbe kan geschiedenis schrijven

Het voorgaande maakt duidelijk dat het voorstel van Halbe Zijlstra waarschijnlijk een stille dood zal sterven. En dat is jammer. Voor extra groei en banen hebben we een eenvoudiger belastingstelsel en een lagere belastingdruk op arbeid nodig. De herziening 2001 heeft aangetoond dat dit kan. Daarvoor is wel een bedrag nodig van rond de 5 miljard euro. Met dit bedrag kan binnen een vereenvoudigingoperatie de lastendruk op arbeid worden verlaagd en tegelijk evenwichtige inkomenseffecten worden gerealiseerd. Door de aantrekkende groei en het beleid van het kabinet is dit bedrag de komende jaren beschikbaar.

Het Nederlandse begrotingstekort daalt veel sneller dan verwacht en de risico’s op tegenvallers nemen ook af. De komende jaren kan ons land gemakkelijk voldoen aan de Europese begrotingstekortnorm van 3% BBP en zelfs richting 1% koersen. Maar een betere keuze is wat vaart te minderen en 5 miljard in te zetten voor een ingrijpende belastingherziening. Met dit bedrag kan binnen de Tweede en Eerste Kamer een breed parlementair draagvlak voor deze herziening worden gecreëerd, die tot extra groei en werkgelegenheid zal leiden. Voor Halbe moet dit geen moeilijke keuze zijn. Even slikken dat het tekort wat langzamer naar 1% gaat, maar daar krijg je wel wat voor terug: een historische belastingherziening.