Nieuws/Financieel

De politiek schept geen banen, kleine bedrijven wel

Volgens de economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg zal het komende decennium werkgelegenheid bovenaan de politieke agenda staan. Nederland heeft dringend nieuwe banen nodig. Maar het probleem van politiek Den Haag is dat het zelf geen banen schept, de overheid krimpt. Alle politieke partijen die kiezers werkgelegenheid beloven, moeten daarvoor aankloppen bij het bedrijfsleven, met name bij het mkb. Uit onderzoek blijkt dat de meeste nieuwe banen afkomstig zijn van bedrijven met nul tot 10 werknemers.

Werkgelegenheid staat overal in de wereld hoog op de politieke agenda. Ook in ons land. Maar het probleem is dat politiek Den Haag zelf geen banen meer schept. Vroeger toen de publieke sector nog groeide was dat wel het geval. Nu bij een krimpende overheid moeten alle politieke partijen die hun kiezers werkgelegenheid beloven, aankloppen bij het bedrijfsleven. De toekomstige banen worden vooral door kleine bedrijven gecreëerd.

Mede onder invloed van de opmars van het internet en nieuwe technologische ontwikkelingen zien we wereldwijd dat grote concerns fors krimpen. Het komende decennium zal deze afslanking nog worden versneld doordat deze ondernemingen onvoldoende snel kunnen inspelen op allerlei ontwikkelingen in de wereldeconomie. Kleine bedrijven zijn in staat, flexibeler en met lagere kosten veel vlugger in te spelen op de razend snelle veranderingen op internationale markten.

Wereldwijd neemt ook het aantal startende bedrijfjes toe waarvan het bedrijfsvermogen bij de start in hoofdzaak bestaat uit een laptop, tablet, smartphone en website. Met lage bedrijfskosten en een maximale flexibiliteit gaan ze de concurrentiestrijd aan met het traditionele bedrijfsleven. In alle landen zien we voorbeelden van gevestigde gerenommeerde bedrijven die sneuvelen omdat ze onvoldoende hebben ingespeeld op de digitale wereld, zoals in Nederland de Free Record Shop en reisorganisatie OAD.  In de VS was vorig jaar de faillissementsaanvraag van fotografieconcern Eastman Kodak ( ruim 17.000 werknemers) voorpagina nieuws: het had niet adequaat ingespeeld op de digitale wereld en de opmars van kleine concurrerende bedrijven, zoals de fotodienst Instagram ( 14 werknemers).

Kleine bedrijven scheppen banen

Uit onderzoek blijkt dat in Nederland de meeste banen worden gecreëerd door bedrijven met nul tot 10 medewerkers. Daarnaast neemt de werkgelegenheid ook toe bij ondernemingen met 10 tot 50 werknemers. De toekomstige banencreatie in ons land wordt in hoofdzaak bepaald door deze ondernemers uit het mkb. Zowel bij grote concerns als overheden zal er sprake zijn van een afnemende werkgelegenheid. Het zou dan ook voor de hand liggen dat politiek Den Haag alles uit de kast haalt om deze ondernemingen waar mogelijk te ondersteunen. Dat is tot op heden niet het geval. Het kabinet Rutte 2 zet zijn kaarten vooral op ineffectieve banenplannen, terwijl voor de werkgelegenheid een actieplan voor het mkb veel meer zoden aan de dijk zou zetten.

Deze week haalde president Klaas Knot van de Nederlandse Bank (DNB) het nieuws met zijn pleidooi voor een bredere financiering van bedrijven  in het mkb. Hij reageerde daarmee op de klacht van ondernemers dat zij voor hun investeringen in veel gevallen geen financiering bij banken kunnen krijgen. Als gevolg van de economische crisis hebben banken hun kredietverlening fors aangescherpt. Daarnaast worden ze wettelijk verplicht om hun eigen kapitaalbuffers te verhogen en dat leidt ook tot minder ruimte voor kredieten. Uit het jaarverslag van DNB blijkt dat de kredietverlening van banken aan het mkb sinds juli 2013 is gekrompen door een combinatie van een vermindering van vraag en aanbod. 

Een breed actieplan voor het mkb

Volgens Klaas Knot moet het mkb buiten het bankwezen meer mogelijkheden krijgen om eigen vermogen aan te trekken, zogenoemd durfkapitaal. In vergelijking met veel andere landen is er in Nederland nauwelijks een vermogensmarkt voor kleine ondernemingen. De bestaande initiatieven als crowdfunding en kredietunies zijn weliswaar zinvol, maar de omvang daarvan is nog klein. Het pleidooi van Knot moet niet alleen door alle ‘betrokken partijen’ worden opgepakt, maar zou tot een breder actieplan voor het mkb moet leiden. Daarbij kan geleerd worden van succesvolle regelingen uit andere landen. In de eerste plaats is het nodig dat Rutte 2 serieus werk gaat maken van een forse vermindering van de regeldruk rond het mkb.

Nederland behoort tot de kopgroep van landen met een hoge  administratieve lastendruk voor het bedrijfsleven. Daarnaast moeten in het actieplan maatregelen worden opgenomen die de financieringsmogelijkheden voor bedrijven in het mkb verbreden. Op dit terrein kan al snel resultaat worden geboekt door de bestaande staatsborgstelling mkb-kredietregeling te vereenvoudigen en te verruimen.

Ook met een ruimere toepassing van de bestaande (fiscale) innovatieregelingen, zoals de innovatiebox kan het mkb worden gestimuleerd. In het buitenland wordt succes geboekt met fiscale regelingen voor durffinanciers. Vermogende particulieren die investeren in kleine bedrijven in eigen land, mogen een eventueel verlies met hun belasting verrekenen. Ook zijn er regelingen waarbij dergelijke investeringen tot belastingvoordelen leiden

Gezien de dringende noodzaak banen te scheppen zou het kabinet, in goed overleg met de mkb-sector, snel rond de tafel moeten gaan zitten voor het opstellen van een concreet actieplan.