Nieuws/Financieel
988377663
Financieel

Voormalig topman Gerrit Zalm mogelijk vervolgd

Witwasboete van €480 miljoen voor ABN Amro

AMSTERDAM - ABN Amro is met het Openbaar Ministerie (OM) een schikking overeengekomen voor jarenlange tekortkomingen met witwascontrole. De staatsbank betaalt een boete van €480 miloen. Drie oud-bestuursleden, onder wie oud-ceo Gerrit Zalm, worden mogelijk vervolgd.

In de jaren 2014 tot en met 2020 had ABN Amro de systemen niet op orde, waardoor ’in bepaalde gevallen’ criminelen de bank konden misbruiken om zwart geld wit te wassen. Het gaat om het accepteren van nieuwe klanten, het monitoren van overboekingen en verdachte klanten tijdig de deur wijzen.

Het OM stelt dat uit het strafrechtelijk onderzoek is gebleken dat ABN Amro in die jaren ’ernstig tekortgeschoten is’ in de naleving van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). „Zo is met betrekking tot elk van de vier Business Lines geconstateerd dat klantgegevens of documenten ontbraken dan wel dat de herkomst van gegevens in klantdossiers onduidelijk was.”

"Aannemelijk dat er aanzienlijk wat geld is witgewassen bij ABN Amro"

Gelet op het aantal klanten van ABN Amro en de hoeveelheid verrichte transacties noemt het OM het ’aannemelijk’ dat het van 2014 tot en met 2020 bij de bank witgewassen geld ’zeer aanzienlijk moet zijn geweest’. „Op basis van het onderzoek is het vermoeden gerechtvaardigd dat sprake is geweest van een groot aantal ongebruikelijke transacties dat door ABN Amro niet (tijdig) is onderkend.”

De schikking is wel lager dan die het OM in 2018 met ING Nederland trof voor witwasproblemen. ING betaalde toen €775 miljoen voor eveneens zes jaar aan tekortkomingen, van 2010 tot en met 2016. Het OM stelt de hoogte omzetgerelateerd is. Ook loopt bij ABN Amro al lang een herstelplan. „Gelet op deze omstandigheden is een transactie volgens het OM effectiever dan een rechtsgang.”

Vervolging

In een verklaring stelt het OM dat ’drie natuurlijke personen’ zijn aangemerkt als verdachte van het feitelijk leidinggeven aan het overtreden van de Wwft door ABN Amro. „Het betreft leden van de voormalige raad van bestuur.” Bronnen rondom de zaak meldden dat het gaat om voormalig ceo Gerrit Zalm plus Joop Wijn en Chris Vogelzang, de respectievelijk oud-directeuren van de zakenbank en particuliere bank.

Gerrit Zalm in 2015 bij ABN Amro.

Gerrit Zalm in 2015 bij ABN Amro.

Danske Bank

Zalm en Vogelzang vertrekken bij Danske Bank, zo maakten zij maandag bekend. Vogelzang is daar sinds enige tijd ceo, terwijl Zalm in de raad van commissarissen zitting heeft. In de verklaring laat Vogelzang weten dat hij uit eigen beweging zijn werk in Denemarken neerlegt, maar zegt ’zeer verrast te zijn’ door het besluit van het Nederlandse OM: „Ik ben vier jaar geleden bij ABN Amro vertrokken in de wetenschap dat ik mijn managementverantwoordelijkheden met integriteit en toewijding heb gedaan.” Vogelzang zegt echter te vertrekken om de eerder met een eigen witwasschandaal geteisterde Dankse Bank niet te schaden.

Wijn trad onlangs toe tot de rvc van verzekeraar ASR en de Haagse zakenbank NIBC. Hoewel al langer rondzong dat hij vervolgd kon worden, gaf toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) voor de benoemingen toch een verklaring van geen bezwaar af. ASR en NIBC laten desgevraagd weten dat Wijn op zijn post blijft als commissaris.

Over de mogelijke vervolging zegt het OM in een verklaring dat zij ’vermoedelijk als feitelijk leidinggevende betrokken zijn geweest bij het overtreden van de Wwft door ABN Amro’. Maar tegelijk moet het OM dit nog onderzoeken: „Dit betekent nog niet dat zij ook vervolgd zullen gaan worden door het OM. Als dat onderzoek is afgerond, zal een beslissing over de bewijsbaarheid en de afdoening volgen.”

Geen alarmbellen

Als voorbeeld van de fraude die bij ABN Amro kon worden gepleegd door de matige controle, noemt het OM een klant die tussen 2014 en 2018 voor 49 eigen vennootschappen in totaal 192 bankrekeningen opende bij de bank. De rekeningen van de man, die door ABN Amro als een laag risico werden bestemeld, waren grotendeels inactief.

Via fiscale fraude kreeg hij bijna €200.000 van de Belastingdienst op die rekeningen overgemaakt. Dat geld werd vervolgens naar privérekeningen overgeboekt en contant opgenomen. Hierdoor hadden volgens het OM bij ABN Amro de alarmbellen moeten afgaan. Dat gebeurde echter pas nadat het strafrechtelijk onderzoek tegen de bank in 2019 was begonnen.

Spijt

ABN Amro zegt het hele onderzoek van het OM volledige medewerking te hebben verleend en ’de ernst van de zaak’ te onderkennen. „Als bank hebben we niet alleen een wettelijke, maar ook morele taak om ons uiterste best te doen het financiële stelsel te behoeden voor misbruik door criminelen”, zegt ceo Robert Swaak maandag in een verklaring.

„Met het uitvoeren van deze taak beogen wij substantieel bij te dragen aan een veiligere samenleving. Tot mijn spijt moet ik erkennen dat ABN Amro er in het verleden onvoldoende in is geslaagd om de belangrijke rol van poortwachter goed uit te voeren. Dat is onacceptabel en daar nemen wij de volledige verantwoordelijkheid voor.”

Afscheid

ABN heeft al afscheid genomen van duizenden klanten, sinds de bank in 2019 door De Nederlandsche Bank (DNB) werd opgedragen opnieuw dossiers na te lopen en strenger op witwassen te controleren, meldt de bank maandagochtend in een persconferentie. Volgens het financiële concern gaat het om klanten waarvan het risico op eventuele misstanden relatief erg hoog was.

Het bedrijf is naar eigen zeggen hard op weg om zijn antiwitwasbeleid weer helemaal op orde te hebben. Hiermee verwacht de bank eind 2022 klaar te zijn. Negen op de tien dossiers zijn al opnieuw gecheckt, al zullen bij diverse klanten nog wel vervolgstappen volgen.

Ontneming

Het OM legde ABN Amro voor alle tekortkomingen een schikking van €300 miljoen voor. Daar komt nog eens €180 miljoen bovenop ’ter ontneming’. Dit ’geeft het bedrag aan kosten weer dat ABN Amro volgens het OM heeft bespaard’ in de jaren waarin het tekortschoot met de witwascontrole.

Opmerkelijk blijft dat ABN Amro ondanks dat de witwascontrole in 2014 al onder de maat was, eind 2015 toch een verklaring van geen bezwaar kreeg van DNB om naar de beurs te gaan. De zorgen die er toen publieklijk waren over problemen hiermee, werden toen weggenomen door een verbetertraject. Dit was eind 2016 naar tevredenheid van DNB zo goed als afgerond.