Nieuws/Financieel

Yellen tussen hoop en vrees

Net 10 dagen in functie als de nieuwe bestuursvoorzitter van het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Fed, toog Janet Yellen vorige week naar de hoorzitting van het congres voor haar eerste publieke optreden. De aandelenmarkten beoordeelden dit positief.

Haar boodschap was een voortzetting van de lijn van haar voorganger, Ben Bernanke. So far so good dus, maar de afbouw van de monetaire verruiming is een heikele klus met de nodige haken en ogen.

Bernanke lijkt zijn plek in de geschiedenis in positieve zin te hebben veiliggesteld. Hij heeft de markten door de crisis geleid middels een geldverruimingsoperatie van historische proporties én hij heeft formeel ook het proces van het weer dichtdraaien van de geldkraan in gang gezet.

Over de erfenis van Bernanke, zeker ten opzichte van zijn verguisde voorganger Greenspan, zal ik het echter een andere keer hebben. Het gaat nu over Yellen. Zij moet de geldkraan daadwerkelijk dichtdraaien. Een ondankbare taak.

Dichtdraaien geldkraan erg risicovol

De markten zijn inmiddels verslaafd geraakt aan een overvloedige liquiditeit en de geschiedenis leert dat een verkrapping vaak tot grote systeemschokken leidt met typisch forse aandelencorrecties tot gevolg.

Wij hebben hier al eerste tekenen van gezien. Zo begon eerst de lange rente in de VS plots te stijgen. Daarnaast hebben we zowel de aandelenmarkt, de obligatiemarkt als de valutamarkt van menig opkomende economie hard onderuit zien gaan in 2013 en van een herstel aldaar is nog geen sprake.

Voorlopig stijgende aandelenmarkten

Anderzijds reageren de aandelenmarkten in Europa en de VS vooralsnog overwegend positief. We hebben weliswaar net een (gezonde) correctie gezien na het bijzonder sterke aandelenjaar 2013, maar het herstel is alweer ingezet en de trend is nog steeds stijgende.

Dat is in de context van de huidige 'tapering' opmerkelijk en bemoedigend. Het laat zich ook goed verklaren: zolang de lange rentes en de inflatieverwachtingen laag blijven en de economische groei intact, is het klimaat voor aandelenbeleggingen nog steeds gunstig. Dit geldt des te meer in verhouding tot obligaties, waar de verwachte rendementen laag zijn.

Fed beducht voor stijgende rente

De lange rente in de VS is ook één van de belangrijke indicatoren voor de Fed in haar beleidskeuzes terzake geldverruiming. Sterker nog, het plotse afzeggen van de tapering in september 2013 – om daar in december weer even onverwacht op terug te komen – was mede ingegeven door de angst toen van een rap oplopende lange rente.

Inmiddels liggen de kaarten anders, het economische herstel lijkt door te zetten in de VS, de Amerikaanse lange rente is op de 3% gestuit en daarna weer gedaald, Europa laat deflationaire tendensen zien en ook in de VS is de inflatiedruk wat afgenomen. Dit in combinatie met een nog steeds verbeterende arbeidsmarkt in de VS geeft Yellen de 'vrijbrief' en het zelfvertrouwen om inderdaad door te gaan met taperen.

Fragiele balans

Maar laat hier geen misverstand over bestaan, de balans is fragiel. Het risico van een oplopende rente is benoemd. Anderzijds neemt de angst voor deflatie – zij het voornamelijk in Europa – toe. Niet in de laatste plaats kan het huidige negeren van de Fed van de breuklijnen in de opkomende markten zich in een later stadium gaan wreken in termen van een mondiale groeivertraging.

Daarbij blinken centrale banken typisch niet uit in hun timing om tijdig de voet weer iets van de rem te halen (en andersom van het gaspedaal).

Kortom, een moeilijke markt: kortetermijnkracht met nieuwe toppen ligt waarschijnlijk in het verschiet, maar een 'echte' correctie (daarna) ligt nog steeds op de loer. Yellen, en met haar de belegger, moet navigeren tussen hoop en vrees.

Roger Dayala is senior beleggingsadviseur bij Insinger de Beaufort. Zijn bijdragen worden op persoonlijke titel gedaan.