996289
Financieel

Sluiten van grenzen kost banen

Uit recente cijfers blijkt dat er sprake is van een versneld herstel van de Europese economie. Ook Nederland presteert met een groei van 0,7% beter dan verwacht. Maar sinds de uitslag van een Zwitsers referendum maken Europese politici zich zorgen dat het economische herstel schade oploopt.

Tegenstanders van de EU zouden profijt kunnen trekken van de situatie in Zwitserland, waar een rem wordt gezet op immigratie. Anti-Europa partijen houden de bevolking voor dat veel banen in hun land worden ingepikt door werknemers en ondernemers uit andere EU-landen die op grond van Europese regelgeving toegelaten moeten worden en overal in de EU mogen werken.

Zondag 9 januari 2014 was een feestdag voor deze partijen. De Zwitserse bevolking gaf met een flinterdunne meerderheid van 50,3% via een referendum te kennen dat de regering in Bern met wetgeving moet komen waarmee de instroom van werknemers uit de EU moet wordt ingeperkt.

Het was een verrassende uitslag omdat de Zwitserse regering, de werkgevers en de vakbonden de kiezers juist gezamenlijk hadden opgeroepen om tegen immigratiebeperkingen te stemmen. Dit tegen-front waarschuwde voor de desastreuze economische gevolgen voor de Zwitserse economie; deze beperkingen leiden tot een vertrek van buitenlandse bedrijven, verlies aan banen en minder mogelijkheden voor Zwitsers om in EU-landen te werken.

Zwitsers weren EU-werknemers

De rechts-populistische partij SVP, de initiatiefnemer van het referendum, hield de kiezers voor dat er geen enkele schade voor Zwitserland zou zijn en dat door het weren van buitenlanders er meer Zwitsers een baan in eigen land zouden krijgen. De SVP beschuldigde het tegen-front van bangmakerij en kreeg bijval van andere anti-Europa partijen, zoals de PVV van Geert Wilders. Naar aanleiding van de uitslag liet de PVV-leider weten dat hij het voorbeeld van de Zwitsers zo snel mogelijk wilde volgen.

De vraag is of hij daarmee bij zijn kiezers kan aankomen nu uit het Zwitserse voorbeeld blijkt dat de waarschuwing van het tegen-front terecht blijkt te zijn. De EU-buurlanden van Zwitserland, zoals Oostenrijk, Duitsland, maar ook Italië en Frankrijk, hebben al laten weten dat ze de uitslag respecteren, maar niet zullen accepteren dat werknemers en bedrijven uit hun land door Zwitserland worden geweerd.

Op dit moment telt Zwitserland een groot aantal werknemers uit EU-landen, vooral uit Duitsland, Oostenrijk, Frankrijk en Italië en ook bedrijven uit die landen. Brussel heeft Zwitserland er op gewezen dat immigratiebeperkingen gevolgen hebben voor de verdragen die Zwitserland met de EU heeft gesloten.

Op grond van deze verdragen kunnen de Zwitsers volop profiteren van de handelsvoordelen van de EU en mogen Zwitsers in EU-landen werken. Maar in die verdragen is ook opgenomen dat Zwitserland zich dan wel moet houden aan de EU-wetgeving, waarin staat dat deze beperkingen niet toelaatbaar zijn.

Zwitserland staat het vrij om de immigratie te beperken, maar moet dan ook conform de gemaakte afspraken met de EU de gevolgen accepteren. En die zijn helder: Zwitserland zal handelsvoordelen verliezen en voor Zwitsers die buiten hun land aan de slag willen, zullen er dan werkbeperkingen in EU-landen gaan gelden.

Toen de Zwitsers deze verdragen met de EU sloten, wisten ze dat verdragen lusten en lasten met zich meebrengen. Daarom zullen de EU-landen niet accepteren dat Zwitserland alleen de krenten uit de pap haalt. De EU weet dat het op dit punt klare wijn moet schenken en niet kan schipperen. Anders is het hek van de dam.

Economische klap voor Zwitserland

Gaan we af op Zwitserse berichtgeving dan is de juichstemming bij de winnaars van het referendum al weer voorbij. Veel buitenlandse bedrijven in Zwitserland, maar ook Zwitserse bedrijven kunnen niet zonder vakmensen uit EU-landen, omdat er onvoldoende Zwitsers aanbod is.

Voor een aantal bedrijven betekenen de immigratiebeperkingen dat ze moeten inkrimpen of hun vestiging moeten verhuizen naar een na- bijgelegen EU-land. En ondernemers uit EU-landen die tot voor kort overwogen ook in Zwitserland actief te worden, haken nu af. Daarnaast zal bij een verlies van handelsvoordelen de Zwitserse handel met de EU een forse klap krijgen.

De kiezers die voor het weren van EU-werknemers hebben gestemd, zitten straks met een forse kater. In plaats van dat er meer banen beschikbaar komen voor eigen Zwitserse werknemers zal de werkgelegenheid in Zwitserland juist dalen.

Werkloze Zwitserse werknemers die buiten hun eigen land een baan zoeken, krijgen bovendien te maken met werkbeperkingen in EU-landen. Volkskrant-columniste Sheila Sitalsing merkte over de Zwitserse uitslag treffend op: 'De spijt komt later, zittend bovenop een enorme berg onverkoopbare chocolade.'

Vrij verkeer goed voor de economie

Sinds de oprichting van de EU is niet alleen het vrije verkeer van personen in Europa sterk toegenomen, maar ook de handel tussen lidstaten. Daarnaast hebben veel Europese bedrijven naast hun oorspronkelijke nationale hoofdkantoor vestigingen in EU-landen geopend. Zo telt ons land een groot aantal buitenlandse bedrijven, afkomstig uit alle lidstaten. Ze bieden werk aan ongeveer 17% van alle werknemers in ons land en zijn goed voor bijna een derde van de totale omzet in het bedrijfsleven.

Aan de andere kant vind je overal in Europa bedrijfsvestigingen van Nederlandse bedrijven. Deze ontwikkeling is sterk bevorderd door de politiek van open grenzen die de basis vormt van samenwerking in EU-verband.

Volgens de EU-wetgeving moeten alle lidstaten zich houden aan de afspraken over het vrije verkeer van personen, goederen, kapitaal en diensten. Deze afspraken die van essentieel belang zijn voor een goed functionerende interne markt binnen Europa hebben in alle lidstaten tot extra bedrijvigheid, werk en groei geleid.

Geen baas in eigen huis

Een van de landen die besloot geen lid van de EU te worden was Zwitserland. De meerheid van de Zwitsers meenden dat ze beter af zijn als ze baas in eigen huis blijven en wilde geen last hebben van EU-regels. Maar ze kwamen, omringd door EU-landen, er al snel achter dat ze in de praktijk eigenlijk niets te zeggen hebben.

De Zwitserse economie draait net als de Nederlandse bijna volledig op Europa. Omdat zonder een verdragsrelatie met de EU de Zwitserse economie zou verpieteren, was Bern al snel gedwongen om bij Brussel aan te kloppen voor handelsverdragen. Die zijn er gesloten, maar daarin is wel bepaald dat de Zwitsers zich aan de EU-spelregels moeten houden. Daarover hebben ze wel geklaagd: geen stemrecht in de EU, maar wel naar de pijpen van Brussel dansen.

En de eigen munt, de Zwitserse Frank, bleek ook al een illusie. Al snel werd de munt een speelbal van de internationale valutahandel. Om die te redden heeft Zwitserland de Frank aan de Euro moeten koppelen. 

Geen bangmakerij

Voor de voorstanders van de EU is de Zwitserse uitslag niet alleen waarschuwing, maar biedt ook een mooi voorbeeld om partijen en kiezers die de EU willen opblazen in de praktijk te laten zien dat er geen sprake is van bangmakerij. De desastreuze effecten zijn echt!

Dat vraagt wel om een duidelijke uitleg en argumentatie en die moet veel beter zijn dan tot nu het geval is. Daarbij hoort ook de ontmaskering van de door EU-tegenstanders bejubelde eigen beleidsvrijheid van landen die uit de EU stappen en die Zwitserland als het beloofde voorbeeldland zien. Die vrijheid is er alleen op papier. In de praktijk is de economie de baas en die is voor landen in Europa vooral Europees.