Nieuws/Gesponsord
450515993
Gesponsord
Gesponsord door Theater Rotterdam
Deze inhoud valt buiten de verantwoordelijkheid van de hoofdredactie van De Telegraaf.

Theater Rotterdam presenteert vergeten verhalen uit Nederlands-Indië

Martien (77) is een van de vertellers

Martien (77) is een van de vertellers

De theaters zijn weliswaar gesloten. Toch krijgt de Nationale Dodenherdenking van 4 mei een extra theatrale betekenis tijdens het landelijke Theater Na de Dam. Theater Rotterdam doet mee met Terlantar / Ontheemd, een digital magazine en een podcast. Vol verhalen over onze oorlogen in Nederlands-Indië.

Martien (77) is een van de vertellers

Martien (77) is een van de vertellers

Persoonlijke verhalen

Ook op deze elfde editie geven jonge theatermakers meer zeggingskracht aan de jaarlijkse Nationale Dodenherdenking op de Dam. Meteen na de herdenking was er de afgelopen jaren veel bijzonder theater te zien. Dat kan dit jaar niet en daarom zijn er in heel Nederland alternatieven bedacht. In opdracht van Theater Rotterdam maken Pleun Peters en collega-theatermaker Jasper Vaillant met studenten van middelbare scholen een digital magazine en een podcast met als titel Terlantar / Ontheemd.

Peters: „In de podcast nemen de jongeren je mee in een zoektocht naar de geschiedenis van Nederlands-Indië. Door het spreken van mensen die de verhalen zelf hebben meegemaakt of wiens grootouders en ouders dat hebben, komen verhalen dichterbij. Ook komen de jongeren erachter dat deze verhalen meer met hen te maken hebben dan ze in eerste instantie dachten. ’Terlantar’ is Indonesisch voor ’Ontheemd’. Het digital magazine bevat de verhalen van de vier vertellers, maar ook onder meer een dagboek, een reisverslag, amateurfoto’s van toen en zelfs tekeningen, gemaakt met plakkaatverf. Ik ben zo blij dat we die tegenkwamen. Telkens als ik denk: nu weet ik hoe het project in elkaar zit, dan ontroert en verrast het me weer.”

Gammel bootje

Een van de studenten is de 16-jarige uit Syrië afkomstige Syrar Halloum. Hij zit op de HAVO in een speciale klas waar hij goed Nederlands heeft geleerd. Zijn vader vluchtte voor de oorlog in Syrië en maakte een levensgevaarlijke reis, deels in een gammel bootje op zee. Toen in Nederland alles goed was geregeld, haalde hij zijn vrouw en drie kinderen veilig met het vliegtuig naar hun nieuwe thuisland. Halloum: „De grootouders van Axel, de verteller die ik sprak, voelden zich niet welkom toen ze uit Nederlands-Indië naar Nederland kwamen. Maar voor ons is iedereen echt aardig. Vroeger was het dus heel anders dan nu. Ik ga gedichten schrijven over Axels verhalen en ook over mijn eigen ervaringen.”

Syrar schrijft gedichten over zijn eigen verleden en dat van een van de vertellers

Syrar schrijft gedichten over zijn eigen verleden en dat van een van de vertellers

Geboren in Jappenkamp

Voor even vraagt Martien van Veen (77), een andere van de vier vertellers, om een pauze. Via Skype heeft hij verteld hoe hij tijdens zijn eerste zeven levensjaren is getekend door oorlogsgeweld. „Tot mijn 55e bleven nachtmerries me achtervolgen.” In dat levensjaar volgden een mentale crisis en therapieën. Nu gaat het weer goed met hem. „Maar er blijft altijd een restje hangen”, verontschuldigt Van Veen zich.

Hij herinnert zich hoe bang hij was voor zijn vader. Niet omdat hij onaardig was, maar omdat Van Veen hem voor de bevrijding nog nooit had gezien. In 1943 was hij geboren in een Japans gevangenenkamp in Nederlands-Indië. Hij woonde er tot de bevrijding in 1945 met zijn moeder, twee zussen en twee tantes. De kleine Van Veen wist over mannen alleen dat je daarvoor maar beter kon oppassen. „Ook voor mannelijke familieleden was ik doodsbang.”

Leren van vroeger

Niet lang na de bevrijding volgden vier nieuwe oorlogsjaren: de ’politionele acties’ waarmee de Nederlanders uiteindelijk vergeefs hun kolonie wilden behouden. „We hoorden schoten en we mochten de velden niet in. Daar kon je overhoop worden geschoten. Daar heb ik een behoorlijke tik aan overgehouden.”

Van Veen groeide op in Nederland waar het leven hem toelachte. Toch knaagde er iets dat hij lang onder controle wist te houden. „Op mijn 55e en 56e liep het uit de klauwen. Zo at ik niet meer en reed ik met de auto door rood zonder het te beseffen. Ik was in totale paniek. Gelukkig hebben instanties me goed geholpen. Ik vertel mijn verhaal omdat ik hoop dat luisteraars een verbinding leggen tussen het Jappenkamp waarin ik opgroeide en de vluchtelingenkampen van nu waarin mensen in erbarmelijke omstandigheden leven. Het doet me goed als jonge mensen daar iets aan hebben.”

En dat is precies waar het theatermaker Peters om gaat. „Ik ben blij dat we ruimte bieden aan verhalen die anders verloren gaan. Misschien begrijpen we de wereld van nu daarmee ietsje beter.”

Het digital magazine en de podcast Terlantar / Ontheemd vind je vanaf maandag 4 mei om 10.00 uur via deze link.