Lifestyle/Natuur
1001753037
Natuur

De eikelmuis is de meest bedreigde diersoort van Nederland (en Artis wil daar wat aan doen)

Ze eten geen eikels en het zijn geen muizen. Wel is de eikelmuis de meest bedreigde diersoort van het land.

De eikelmuis komt in Nederland alleen voor in de hellingbossen van Zuid-Limburg. Er leven nog enkele tientallen exemplaren in het Savelsbos en op de Bemelerberg. En in de Amsterdamse dierentuin kunnen ze sinds een paar dagen hun geluk niet op. Er zijn zes eikelmuisjes geboren. Gehoopt wordt dat ze er daarvan enkele in Zuid-Limburg kunnen uitzetten.

Savelsbos

Met nog maar honderd tot 150 exemplaren in het wild gaat de populatie van het ernstig bedreigde dier in heel Europa hard achteruit. In het Savelsbos, hun originele leefruimte in Nederland, leven er naar schatting nog zo’n dertig exemplaren.

Vanaf het moment dat de eerste eikelmuizen in de Amsterdamse dierentuin arriveerden ging het goed en werd er snel gepaard. Dat was toen de diertjes nog in quarantaine zaten. Pas sinds vorige week heeft de familie Eikelmuis een verblijf in het Kleine Zoogdierenhuis in Artis.

Wie overdag voor het verblijf staat, heeft weinig kans om de eikelmuis te zien. Ze zijn beter zichtbaar bij het vallen van de avond. Zaterdagavond lieten ze zich voor het eerst zien aan het publiek.

Tjerk ter Meulen, hoofd Dier en Plant bij Artis, houdt zich bezig met het fokprogramma. „De mens is veruit de grootste vijand van de eikelmuis. Doordat steeds meer gebieden worden bebouwd, wordt de eikelmuis steeds verder het bos ingedreven. Daardoor zijn er in ons land nog maar twee kleine locaties te vinden waar ze voorkomen.”

Ook heeft de eikelmuis natuurlijke vijanden. Het is een lekker hapje voor uilen en marters. „Maar”, zo zegt Ter Meulen. „De eikelmuis is razendsnel. En het diertje kan heel goed springen.”

Hoe kansrijk is het fokprogramma dan? „We mogen zeker niet klagen”, reageert Ter Meulen. „De eikelmuizen die we uitzetten gaan zich steeds verder verspreiden in de gebieden waar ze zitten. Wel is het van belang dat er voldoende voedsel beschikbaar is en voldoende schuilplekken zijn. Bosranden zijn ideaal. In februari waren er winterstormen en waaiden vele bomen om. Dat is een prima gebied waar de eikelmuis kan overleven. Op die plekken komen insecten en kunnen bijvoorbeeld bramenstruiken groeien. Dus ja: de eikelmuis heeft zeker kans om te herrijzen.”

De eikelmuis is familie van de slaapmuizen. „Het dier zit een beetje tussen een muis en een eekhoorn in”, aldus Ter Meulen.

Dit jaar is uitgeroepen tot het jaar van de eikelmuis. Doel daarvan is dat iedere Nederlander weet dat de eikelmuis überhaupt bestaat in Nederland. „Wij kunnen daarin een belangrijke rol spelen, want veel mensen zullen hier voor het eerst een eikelmuis zien”, zegt de Artis-medewerker.

Urgentie

Ter Meulen is van mening dat de urgentie voor de redding van de eikelmuis hoog is. „Ik ben blij wat we onderzoek zijn gaan doen. Maar dat doen we pas sinds 2017. Niet alleen bij Artis, maar ook bij de Gaia Zoo en de dierentuin in Amersfoort. We hebben ook pas sinds tweeënhalf jaar beelden van de eikelmuis in de Nederlandse natuur. De aantallen van het dier zijn zo laag, dat er gewoon geen beelden beschikbaar waren. We kunnen nu iets doen voor de vaderlandse natuur. Dit is bij wijze van spreken een diertje uit onze eigen achtertuin. Dat besef moet groeien.”

De Artis-medewerker is hoopvol over de toekomst van de eikelmuis. „De dieren worden in de natuur uitgezet in de nestkasten die je in ons verblijf ziet. Alle dieren worden gechipt en zijn te volgen. Zo zullen we steeds meer leren over het diertje. We kunnen pas serieus aan bescherming gaan doen als we veel over de eikelmuis weten.”

De enkele families eikelmuizen die er nog zijn, leven een teruggetrokken bestaan in Zuid-Limburg. Ze zijn vooral ’s nachts actief, de helft van het jaar in winterslaap, en verschansen zich graag tussen dichtbegroeid struikgewas.