Nieuws/Lifestyle
1292347
Lifestyle

Van Gogh Museum twijfelt aan echtheid

Schetsboek met 65 tekeningen van Vincent van Gogh ontdekt

Bogomila Welsh-Ovcharov presenteerde haar boek in Parijs, maar was eerder in Amsterdam.

Bogomila Welsh-Ovcharov presenteerde haar boek in Parijs, maar was eerder in Amsterdam.

De internationale kunstwereld staat op zijn kop, nu 65 onbekende tekeningen van Vincent van Gogh zijn opgedoken. De tekeningen zijn afkomstig uit een schetsboek dat, na 126 jaar in en rondom het beroemde Café de la Gare en het Gele Huis in het Zuid-Franse Arles te hebben gelegen, eindelijk aan de vergetelheid is ontrukt.

Bogomila Welsh-Ovcharov presenteerde haar boek in Parijs, maar was eerder in Amsterdam.

Bogomila Welsh-Ovcharov presenteerde haar boek in Parijs, maar was eerder in Amsterdam.

Althans, dat stelt de Canadese kunsthistorica en Van Gogh-kenner Bogomila Welsh-Ovcharov vandaag in Parijs. Zij onderzocht de tot voor kort totaal onbekende schetsen, die de Nederlandse kunstenaar tussen 1888 en mei 1890 zou hebben gemaakt. Ze publiceert over de tekeningen in haar vanmiddag, in de Franse hoofdstad gepresenteerde boek Het verloren schetsboek uit Arles.

’Revolutionaire ontdekking’

De Britse Van Gogh-expert Ronald Pickvance spreekt van ’de meest revolutionaire ontdekking in de hele geschiedenis van Van Goghs oeuvre’. In 1990, bij de herdenking van de honderdste sterfdag van Vincent, had hij al kenbaar gemaakt dat hij het betreurde dat er geen schetsboeken uit Arles en Saint-Rémy waren teruggevonden. ’Die leemte is nu majestueus opgevuld’, aldus de 86-jarige Pickvance.

Behalve portretten, zoals van zijn collega-kunstenaar Paul Gauguin, zijn ook andere vertrouwde onderwerpen van de wereldberoemde Hollandse schilder terug te vinden in het schetsboek, zoals het Provençaalse landschap met de Montmajour en een veld zonnebloemen onder een verzengend hete zon.

Schetsboek

De herontdekte tekeningen, gemaakt met rietpen en inkt op lichtblauw papier, zaten in een allesbehalve standaard-schetsboek. Van Gogh gebruikte een rechthoekig grootboek, in het Frans een brouillard genoemd, waarin ondernemingen in de 19de eeuw hun financiële administratie bijhielden. Bogomila Welsh-Ovcharov vermoedt dat Vincent het kloeke kasboek, dat 40,5 bij 26 centimeter meet, kreeg van zijn huisbazen Joseph en Marie Ginoux. Zij waren de uitbaters van Café de la Gare in Arles, waar Van Gogh van mei tot september 1888 een kamer huurde.

Het bijzondere schetsboek is drie jaar geleden al opgedoken bij een hoogbejaarde Franse dame die zegt dat zij het na de Tweede Wereldoorlog cadeau heeft gekregen voor haar twintigste verjaardag van haar moeder. Zij wenst anoniem te blijven. De eenvoudige vrouw, noch haar moeder had enig idee dat het om tekeningen van Van Gogh zou gaan. De moeder had het kasboek met de schetsen in 1944 gevonden, kort na de geallieerde bombardementen op Arles, tussen de vergeten bezittingen van de familie Ginoux-Crevoulin.

Afgewezen werken

Opvallend is dat het Amsterdamse Van Gogh Museum niet betrokken is geweest bij het langjarige onderzoek naar de tekeningen. Volgens Bogomila Welsh-Ovcharov had het Nederlandse museum geen interesse. „Ze wilden niet in gesprek gaan over het schetsboek, omdat ze eerder al op basis van foto’s van de tekeningen de werken hadden afgewezen. Maar zoiets kun je niet op basis van louter foto’s beoordelen, je moet de originele werken zien.”

De kunsthistorica, die emeritus hoogleraar is aan de Universiteit van Toronto, is aan de Universiteit van Utrecht gepromoveerd op het werk van Vincent van Gogh. Ook stelde ze meerdere tentoonstellingen samen van zijn schilderijen en tekeningen, onder meer in het Musée d’Orsay in Parijs. Zij is ervan overtuigd dat het wel degelijk om een authentiek Provençaals schetsboek van de Hollandse meester gaat.

„Ik heb de herkomst van het schetsboek kunnen natrekken tot in 1888. Uit een eveneens opgedoken notitieboekje van het Café de la Gare weten we dat niemand minder dan dokter Félix Rey, de arts die Vincent behandelde toen hij zijn oor had afgesneden, op 20 mei 1890 het café bezocht om in opdracht van de kunstenaar het grote schetsboek te overhandigen aan mijnheer en mevrouw Ginoux”, vertelt Welsh Ovcharov.

Afwezig

Het echtpaar was echter wegens ziekte niet aanwezig in hun zaak. Een medewerker nam het grootboek met de tekeningen aan. Mogelijk heeft hij het bij de andere kasboeken in een kast gelegd. Waarna de schetsen zijn vergeten. Feit is dat Joseph Ginoux, die na de zelfverkozen dood van Vincent van Gogh alle schilderijen die de kunstenaar bij hen in Arles had achtergelaten heeft verkocht aan de Parijse kunsthandelaar Ambroise Vollard, het schetsboek vol tekeningen in het café liet.

Na de dood van het echtpaar Ginoux kwam het kasboek in bezit van een nichtje van Marie Ginoux, Marguerite Crevoulin geheten. Via andere verwanten is het verloren schetsboek uiteindelijk in handen van de moeder van de huidige eigenaresse gekomen. Of zij de tekeningen wil verkopen is niet bekend. „Daar bemoei ik mij niet mee”, stelt Welsh-Ovcharov.

Voor de Canadese is het nu eerst en vooral belangrijk, dat ook andere Van Gogh-experts, de authenticiteit van de tekeningen onderschrijven. Vooral naar de reactie van de conservatoren van het Amsterdamse Van Gogh Museum kijkt ze uit. „Ik hoop dat ze nu alsnog serieus de schetsbladen willen bestuderen. Vincent van Gogh verdient dat.”