Nieuws/Lifestyle
1496983410
Lifestyle

In de ban van de roofvogel

Al jong raakte Ben Koks in de greep van een ranke roofvogel. „Ik zie de wereld door zijn ogen.” In de ban van de grauwe kiekendief.

Nijdig kijken de gele ogen in de lens, zijn koppie diep weggedoken in het doorweekte verenpak, één pootje kleumend opgetrokken. Zo mistroostig als het weer op dat moment. Voltreffer voor de fotograaf, Ben Koks. „Die chagrijnige blik! Ja, hij dacht natuurlijk: daar heb je die kloothommel weer’. Ik heb hem gesmeekt: zit nou even stil, joh.”

Door al dat hemelwater toch te zwaar om als een speer weg te wieken, deed de grauwe kiekendief dat. Terecht, want hij is de ornitholoog Koks schatplichtig. De 57-jarige natuurbeschermer en akkervogelonderzoeker vecht al jaren voor het voortbestaan van deze roofvogel. Hoe het begon: „Ik was een dromerig jochie, van mijn oma kreeg ik een verrekijker.”

Op 5 mei 1978 spotte hij in Flevoland zijn eerste grauwe kiekendief. „Grauw, grauw, wat is dat nou voor naam! Als je hem in vol ornaat ziet, is hij niet grijs maar prachtig bruin met streepjespatroon. Mijn eerste broedpaar zag ik op 29 juni 1990 in Groningen. Ik wist toen al hoe bijzonder dat was, hij was hier toen al bijna uitgestorven, terwijl we voor de oorlog duizend broedparen hadden.”

Ben Koks.

Ben Koks.

Struif

„Het liep toen tegen oogsttijd, de luzerne – een eiwitrijke plant die voor veevoer is bestemd – moest er bijna af. Ik waarschuwde de boer dat er een nest was. Als de landbouwmachine eroverheen walst, resteert alleen eierstruif of donsveertjes.”

Het was het startschot voor zijn levenslange missie om natuur en boer te verenigen. „De grauwe kiekendief werd voor mij het uithangbord van de bescherming van akkervogels. Ik kijk door zijn ogen naar de wereld.”

„Een nest zoeken is zoeken naar een speld in een hooiberg. We markeren ze met stokken en plaatsen kooiconstructies om ze tegen vossen en wilde katten te beschermen. Boeren werken graag mee, ze zijn er trots op dat ze vogels redden. Ze hebben ook een broertje dood aan muizen die aan de wortels van hun gewassen knagen en muizen zijn hét voedsel voor de havikachtigen.”

Koks dicht zijn vogel bijna menselijke eigenschappen toe. „Ik ben geen zwever, maar ik zie droefheid bij het ouderpaar als de jongen zijn verhongerd of de eieren verbrijzeld onder een maaimachine. ’Verdikkeme, weer niet gelukt.’ Dan is er geen tijd voor een tweede nest omdat ze snel daarna naar Afrika moeten. Gaat het rouwende ouderpaartje toch baltsen, dan heeft het iets treurigs en wanhopigs.”

Met zenders volgt hij de grauwe kiekendief. „Twee mannetjes waren in 2006 praktisch buren in Finsterwolde. De twee vertrokken op 16 augustus tegelijk naar de Sahel in Afrika. De een vloog via de geijkte route: Frankrijk, Spanje, Marokko. Hij streek neer in Mauritanië, waar het stikte van de sprinkhanen. Nummer twee vloog via de Alpen, tussenstopje in Italië, Algerije.”

„Na die omweg van 1500 kilometer landde hij op dezelfde slaapplaats als zijn buurman uit Finsterwolde. En, nou komt het, hij arriveerde daar ook nog op exact dezelfde dag, 20 oktober.”

„Leg het mij maar uit. Wonderlijk!”