Lifestyle/Geschiedenis
1543895766
Geschiedenis

1900 jaar oude weg op palen voor snel vervoer troepen en materieel

Romeinse racebaan in Rijnland

Sensatie in het groene Rijnland. Bij werkzaamheden aan de N206 ter hoogte van het dorp Valkenburg zijn liefst 900 palen van een Romeinse weg uit de tweede eeuw na Christus gevonden. Zo’n groot stuk is in Nederland nog nooit opgegraven.

Het gaat om een deel van de Limes, die van Valkenburg langs de Rijn, de toenmalige noordgrens, van het Romeinse rijk via Nijmegen naar Trier en Xanten in het huidige Duitsland liep.

Snelweg

„Het was een soort snelweg”, zegt archeoloog Julia Chorus, die is gespecialiseerd in Romeinse forten. „Ze reden erover met karren met materieel en dergelijke. En de cohorten soldaten konden zich er snel over verplaatsen.”

Een archeloog houdt trots een van de palen van de Romeinse weg vast. Een aantal van de steunpilaren wordt eerst in een bad met chemische vloeistof gelegd zodat ze niet vergaan en vervolgens aan het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) gegeven.

Een archeloog houdt trots een van de palen van de Romeinse weg vast. Een aantal van de steunpilaren wordt eerst in een bad met chemische vloeistof gelegd zodat ze niet vergaan en vervolgens aan het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) gegeven.

„Vergelijk het met onze huidige luchtmobiele brigade”, voegt archeologische adviseur René Isarin eraan toe. „De troepen moesten heel snel kunnen worden ingevlogen.” Hij geeft overheden en bedrijven advies over de rechten en plichten van archeologen bij onderzoek op bouwterreinen voordat de bulldozers de grond komen omwoelen.

Dijk

De Romeinse weg rustte op de palen die zijn gevonden. Ze werden deels in de grond geslagen. Tussen de stukken paal die uit de grond staken, werd zand en grind gegooid. Omdat aan de zijkant ook houten fundamenten waren geslagen, bleef het spul er netjes in. „Van het wegdek zelf hebben we alleen wat los grind teruggevonden. Eigenlijk lag de weg op een soort dijk met een talud aan de zijkant”, legt René Isarin uit.

Vloeistof

Hij toont de palen, die in plastic zakken in een hangar van een voormalige tuinderij liggen. „Ze zijn in de grond goed bewaard gebleven”, legt de adviseur uit. „Nu gaan ze twee jaar in de vloeistof zodat ze niet vergaan. Daarna gaat een deel naar het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, waar er een stuk weg mee wordt gereconstrueerd. Ook wordt een deel verwerkt in een nieuw busstation hier in de buurt. Zo kan iedereen worden herinnerd aan de rijke Romeinse geschiedenis van deze streek ”

Werken aan de Romeinse weg bij Valkenburg in Zuid-Holland. Hij liep 1900 jaar geleden van Katwijk langs de rijn tot Xanten in Duitsland, de noordgrens van het Romeinse rijk.

Werken aan de Romeinse weg bij Valkenburg in Zuid-Holland. Hij liep 1900 jaar geleden van Katwijk langs de rijn tot Xanten in Duitsland, de noordgrens van het Romeinse rijk.

Wie ook even kwam lijken was burgemeester Klaas Tigelaar van het nabijgelegen Voorburg, waar in de tweede eeuw de noordelijkste stad van het Romeinse Rijk, Forum Hadriani lag. Haar naam is ontleend aan de Romeinse keizer Hadrianus die de oorspronkelijk nederzetting van de Cananefaten in 121 bezocht tijdens een inspectietocht van de noordgrens van zijn rijk. „Ik wil wel een paar palen hebben voor op de plek waar de stad zich ooit bevond”, meldt de burgervader, die tevens verantwoordelijk is voor het Zuid-Hollandse deel van de Limes.

Houtverwerkingsplaats

De bomen waarvan de houten pilaren zijn gemaakt komen uit de dichte wouden van Germania Superior, zoals Duitsland ten westen van de Rijn heette. „Ik vraag me af of zij meteen hierheen zijn gebracht”, merkt de in hout gespecialiseerde archeologe Tamara Vernimmen op. „Ik denk eerder dat zij naar een houtverwerkingsplaats hier in de buurt zijn gebracht, alwaar de bomen tot palen zijn verwerkt. Maar die plek hebben we nog niet gevonden.”

Volgens de houtdeskundige kun je precies zien of iemand meerdere palen heeft bewerkt. „Bijvoorbeeld als je steeds dezelfde bijlslag in de palen ziet. We kunnen zelfs vaststellen of die persoon linkshandig was. Als iemand hakte met een bijl met een beschadigd blad kunnen we dat ook zien.”

Na in de zomer een eerste paal met de inscriptie COH II CR, Cohort II Civium Romanorum, te hebben gevonden, werd er deze week weer eentje met dezelfde inscriptie gevonden. De archeologen weten nu helemaal zeker dat het Tweede Cohort van de Romeinse burgertroepen , een soort geniebataljon van civiele ingenieurs, de weg heeft aangelegd.

Na in de zomer een eerste paal met de inscriptie COH II CR, Cohort II Civium Romanorum, te hebben gevonden, werd er deze week weer eentje met dezelfde inscriptie gevonden. De archeologen weten nu helemaal zeker dat het Tweede Cohort van de Romeinse burgertroepen , een soort geniebataljon van civiele ingenieurs, de weg heeft aangelegd.

De constructeurs van de weg waren burgers, die deel uitmaakten van civiele cohorten. Op twee palen hebben de archeologen de stempel van zo’n cohort gevonden: COH II CR, letterlijk Cohors II Civium Romanorum. De palen werden met een soort heimachine de grond ingeslagen.

Het was een militair bouwproject dat zijn weerga niet kende in de lage landen. Julia Chorus: „In de jaren negentig zijn de Romeinen begonnen met de aanleg van de Limes. Hij kwam te lopen langs forten die al in de jaren veertig langs de Rijn waren gebouwd. Soms lagen er ook dorpjes naast, vici, waar de vrouwen en kinderen woonden. Maar het stuk weg dat hier is gevonden is in 124 aangelegd. Er waren al wel paadjes en veel ging per schip maar omdat hier de rijksgrens liep wilden ze een goede weg hebben.”

"Van Germania naar Brittania"

René Isarin voegt eraan toe: „De troepen die naar Brittania, het huidige Engeland, overstaken, konden nu over de weg uit Germania komen. Ze scheepten vermoedelijk in bij de haven Brittenburg, hier vlak bij.” In de zee bij Katwijk liggen nog de overblijfselen.

Behalve palen waar de weg op steunde werden er ook Romeinse voorwerpen opgegraven zoals deze sierschaal.

Behalve palen waar de weg op steunde werden er ook Romeinse voorwerpen opgegraven zoals deze sierschaal.

We zouden best nog meer willen opgraven maar dat mag niet ”, zegt de in wegen gespecialiseerde archeoloog Jeroen Loopik van ADC ArcheoProjecten, staand bij een sauskom en een sierschaal die zijn collega Roderick Geerts en hij hebben gevonden.

Malta

„Volgens het verdrag van Malta mag je alleen maar onderzoek doen op een bouwterrein. De rest moet je in de grond laten zitten voor volgende generaties archeologen. Terecht maar voor ons jammer. Want het Rijnland is interessant, er waren hier veel nederzettingen, ook nadat de Romeinen weg waren gegaan.”