Lifestyle/Natuur
1550264137
Natuur

Freek Vonk spot in Namibië het meest gestroopte zoogdier ter wereld

Bioloog prof. Dr. Freek Vonk schrijft elke twee weken een column op VRIJ. Vandaag vertelt hij hoe hij in Namibië op zoek gaat naar het Kaaps schubdier.

Ik maak een vlammende zonsondergang mee in Namibië. De dag is bijna ten einde, maar na uren filmen op de savanne ben ik nog niet klaar om in mijn slaapzak te kruipen. Als het helemaal donker is geworden, gaan mijn crew en ik op zoek naar een bijzondere nachtbraker: het Kaaps schubdier. Daar krijgen we gelukkig hulp bij, want schubdieren zijn ontzettend moeilijk te vinden. Daar heb je veel geluk voor nodig of... een zendertje!

We hebben afgesproken met een dierenarts van de organisatie AfriCat die de Kaapse schubdieren in dit gebied monitort. De onderzoekers vangen dieren, voorzien ze van een zender en volgen hun activiteiten. Zo komen ze meer te weten, bijvoorbeeld op welke momenten van de dag en in welke maanden de dieren het meest actief zijn, welke prooien ze kiezen en welke overlevingsstrategieën ze hebben.

"Droogte funest voor populatie"

Die kennis is nuttig, want het gaat niet goed met schubdieren. Het zijn zelfs de meest gestroopte zoogdieren ter wereld. In de afgelopen tien jaar zijn er naar schatting een miljoen verhandeld, de meeste van Afrika naar Azië. Hun vlees komt op de lokale en internationale markt terecht en de honderden schubben van keratine waarmee bijna hun hele lichaam is bedekt, worden in traditionele Chinese medicijnen verwerkt.

Dan is er nog een gevaar dat speelt voor de populatie Kaapse schubdieren in het gebied waar wij nu zijn: droogte. Namibië heeft al een aantal extra droge jaren achter de rug, maar het afgelopen jaar was extreem. Onderzoekers kwamen erachter dat bijna alle schubdieren onder de 6 kilo door ondervoeding en uithongering sterven. Afgelopen jaar ruim de helft! Door droogte worden de dieren gedwongen overdag hun veilige en koele holen te verlaten omdat ze ’s nachts niet genoeg voedsel hebben kunnen vinden. Want de droogte raakt ook hun prooien: mieren en termieten.

De dierenarts verwelkomt ons. De zender van het schubdier dat in de buurt moet rondlopen, is kortgeleden afgebroken. We lopen van de zandweg af, door het dorre gras en dan vinden we haar. Dit is een van de meest bizarre zoogdieren die ik ooit heb gezien. Wat een prachtdier!

Het is van belang dat ze zo min mogelijk stress heeft. We lichten onszelf daarom bij met rood licht en praten zachtjes. Het dier blijft inderdaad rustig en snuffelt wat rond. Ik bedenk me dat dat ook meteen haar zwakke plek is. Schubdieren verdedigen zich niet door weg te rennen, maar door zich tot een bal op te rollen. Dat werkt voor natuurlijke vijanden zoals leeuwen en luipaarden, maar maakt het voor stropers alleen maar makkelijker om ze op te pakken. Ik hoop van harte dat dit vrouwtje niet in de verkeerde handen terechtkomt.

Ik draai de nieuwe zender vast met een kleine schroef, in hetzelfde gaatje in de schub waarin de vorige vastzat. Dat is niet gevoelig; de schubben zijn net als onze nagels. Dit schubdier is weer online. Het ga je goed, dame!