Lifestyle/Gezondheid
1552968606
Gezondheid

Internationale dag van de lach: waarom lachen we eigenlijk?

We lachen wat af in ons leven. Om een goede grap, maar ook om dingen die eigenlijk helemaal niet lollig zijn. Sterker nog: waarom we lachen, heeft in de meeste gevallen weinig met humor te maken. Waarom doen we het dan? Hoog tijd om daar op 3 mei, de Internationale Dag van de Lach, eens wat dieper op in te gaan.

Een uiting van vrolijkheid en blijdschap, zo omschrijft het woordenboek het fenomeen lachen. Dat klopt ook, maar lang niet altijd. Robert Provine, een Amerikaanse neurowetenschapper en hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Maryland, onderzocht voor zijn boek Laughter: A scientific investigation wanneer we precies lachen.

In tien jaar tijd bestudeerde Provine 1200 zogenoemde lachepisodes in winkelcentra, kantines en straathoeken door nauwkeurig te noteren wat er werd gezegd voordat de ander in de lach schoot. Het viel hem op dat tachtig procent van de vrolijkheid het resultaat was van doodnormale uitspraken als: ’Hoe gaat het met je?’, ’Ik zie jullie later’ en ’Ik snap wat je bedoelt’.

De Amerikaan kon uit zijn analyses bovendien opmaken dat de spreker 46 procent vaker lachte dan de luisteraar. Ook nu werd niet om humoristische situaties of grapjes gelachen, maar tijdens frases als ’Ik ga nu naar huis, haha’ en: ’Het gaat goed met me, haha’. De lach werd in de meeste gevallen ingezet om de woorden kracht bij te zetten en volgde altijd aan het einde van een zin.

Sociaal fenomeen

Lachen, zo stelt de neurowetenschapper, heeft dus niet zoveel te maken met (gevoel voor) humor. Het lijkt in de kern vooral een vorm van communicatie en daardoor een sociaal fenomeen. Want samen lachen zorgt voor verbinding. Door met elkaar te lachen, willen we duidelijk maken dat we bij elkaar horen.

Dat beaamt Frank van Marwijk, sociotherapeut en auteur van het boek Lichaamstaal. „Mensen lachen minder en gematigder als ze alleen zijn”, zegt hij. „Als je bijvoorbeeld alleen op de bank naar een grappige film kijkt, proest je het minder hard uit dan wanneer je met vrienden of familie naar dezelfde film kijkt. Lachen werkt aanstekelijk door de aanwezigheid van spiegelneuronen in onze hersenen. Als je iemand ziet of hoort lachen, ben je snel geneigd om dit over te nemen.”

Dat is ook de reden waarom in comedy’s een lachband is te horen als er een grap wordt gemaakt. Van Marwijk: „Het roept een gezellig ’wij-gevoel’ op dat het plezier weer vergroot.”

Lachen en lol hebben gebeuren dus vooral wanneer je met anderen bent. De lichaamstaaldeskundige schetst een herkenbare situatie: „Stel dat je gaat bowlen en een strike gooit. Het uitbundige lachen vindt dan pas plaats wanneer je je weer omdraait en naar je vrienden terugloopt. Niet als je in je eentje op de baan naar de omgevallen kegels staat te kijken.”

Emoties

Van Marwijk zegt bovendien dat we lachen om vreugde met een ander te delen. „Laatst zette ik in de keuken een kopje thee toen ik mijn vrouw hoorde schaterlachen omdat ze iets geinigs op tv zag. Eigenlijk probeerde ze daarmee mijn aandacht te trekken. Zo van: kom kijken.”

Ook in situaties van ongemak (glim)lachen we wat af, weet Van Marwijk. Zijn we verlegen, nerveus, onzeker of angstig? Dan lachen we het weg. „Lachen heeft zich geëvolueerd tot een sociale omgangsvorm, maar de echte basis ervan ligt bij angst. Als je op straat loopt en iemand botst bijna tegen je aan, dan is een lach waarschijnlijk je eerste reactie. Daarmee wil je laten zien dat je de ander geen kwaad wilt doen”, zegt de deskundige.

De combinatie van angst, gevolgd door opluchting, versterkt de lach. Van Marwijk: „In een achtbaan lachen we ons rot. Omdat we plezier hebben, maar ook omdat we het best spannend vinden om in een karretje met hoge snelheid naar beneden te roetsjen. We bevinden ons immers in een schijnbaar gevaarlijke situatie en zijn opgelucht zodra we ons realiseren dat het goed afloopt.”

Dat verklaart volgens Van Marwijk waarom we homevideo’s soms zo op de lachspieren werken. „Een filmpje van een peuter die hard van een schommel valt, is natuurlijk niet lollig. Maar het onaangename gevoel, de angst dat het verkeerd afloopt, en de opluchting zodra we zien dat het kind weer vrolijk opstaat, zorgt voor de ontlading. Hetzelfde geldt voor een schunnige mop: het gevoel van ongemak laat ons lachen.”

Slappe lach

De combinatie van angst en ongemak kan resulteren in de slappe lach. Zeker als we ons in een situatie bevinden waarin lachen niet zo’n goed idee is, zoals in een serieuze vergadering. „Dan doen we hard ons best om het gelach te onderdrukken, maar daardoor moeten we juist lachen. Vervolgens verliezen we de controle over de situatie en dat maakt ons enigszins angstig. Dan ontstaat een vicieuze cirkel waar we maar moeilijk uitkomen.”

Hoewel lachen niet in alle situaties gepast lijkt, zouden we het volgens Van Marwijk zoveel mogelijk moeten doen. „Lachen zorgt voor sociale binding en vreugde. Het brengt ook een hoop teweeg in lichaam en geest. Het ontspant spieren, vermindert stresshormonen, verlaagt je bloeddruk en versterkt je immuunsysteem. Lachen is ook gezond. Misschien een open deur, maar laat het allemaal maar toe. Lach je rot!”

Dit verhaal verscheen eerder op 25 mei 2018 op de site van De Telegraaf.

Veilig betalen
14 dagen bedenktijd
webshop logo
Veilig betalen
14 dagen bedenktijd
webshop logo