Lifestyle/Geschiedenis
1631536235
Geschiedenis

Koning Willem II zou door dronken kroonprins zijn doodgeschoten. Biografen twijfelen

Hield hof vadermoord ’onder de kroon’?

Koning Willem II zit dood in zijn stoel terwijl zijn medewerkers en zijn vrouw, koningin Anna Paulona, rouwen.

Koning Willem II zit dood in zijn stoel terwijl zijn medewerkers en zijn vrouw, koningin Anna Paulona, rouwen.

Is koning Willem II tijdens een wilde orgie op paleis Het Loo door zijn dronken zoon, de latere koning Willem III doodgeschoten? Journalist Frans Peeters heeft dit in hofkringen circulerende gerucht gereconstrueerd en acht het plausibel. De biografen van beide vorsten hebben echter hun twijfels.’

Koning Willem II zit dood in zijn stoel terwijl zijn medewerkers en zijn vrouw, koningin Anna Paulona, rouwen.

Koning Willem II zit dood in zijn stoel terwijl zijn medewerkers en zijn vrouw, koningin Anna Paulona, rouwen.

De kroonprins van toen, dat was dus de latere koning Willem III, gaf een feest op Het Loo en liet blote meisjes dansen op de statietrap. Helemaal onverwacht verscheen in het geroezemoes plotseling zijn vader, de koning, bovenaan de trap. De kroonprins, die aangeschoten was, trok zijn revolver en schoot hem pardoes dood.”

Detective

Deze passage uit de Roman Hagois die hij in 1998 in zijn postvak vond, inspireerde Frans Peeters om als een historische detective te gaan uitzoeken wat er waar is van deze vorstelijke vadermoord, die in de nacht van 12 op 13 maart 1849 zou zijn gepleegd.

Auteur Frans Peeters van het boek Koningsmoord op Het Loo voor het paleis dat binnenkort na een grondige restauratie weer open gaat.

Auteur Frans Peeters van het boek Koningsmoord op Het Loo voor het paleis dat binnenkort na een grondige restauratie weer open gaat.

Achter het pseudoniem van de schrijver van de roman in zijn brievenbus, Homme Eerntsma, bleek jhr. dr. Feyo Sixma baron van Heemstra schuil te gaan, toen 82 jaar oud. Zijn vader was particulier secretaris geweest van de koninginnen Emma en Wilhelmina. En het verhaal van de moord ging al decennia in de familie rond maar er werd al die tijd geen ruchtbaarheid aangegeven. Ooggetuigen was destijds namelijk te verstaan gegeven dat ’op doorvertellen de straf des doods’ stond.

Het pamflet Uit het leven van Koning Gorilla uit 1887 meldt de koningsmoord al.

Het pamflet Uit het leven van Koning Gorilla uit 1887 meldt de koningsmoord al.

Het gerucht dat koning Willem III zijn vader zou hebben vermoord, staat ook in het schotschrift Uit het leven van koning Gorilla van de charlatan Sicco Roorda van Eysinga uit 1887. Het publiek herkende in koning Gorilla onmiddellijk hun licht ontvlambare, wispelturige en onbehouden vorst, die het glas aan de lip had hangen. Hij zou volgens de roddels ook in blinde woede de adjudant van zijn zoon Wiwil de borst hebben ingetrapt. Officieel overleed de arme jongeman aan tbc.

Riooljournalistiek

Het hof bestempelde dit soort verhalen echter als ’riooljournalistiek’.

De gewelddadige dood van koning Willem II staat haaks op de officiële lezing van zijn overlijden: de vorst stierf op 17 maart 1849 in zijn huis in Tilburg aan een hartaandoening, waar hij al tijden last van had. Volgens Frans Peeters, die zijn reconstructie uitvoerig uit de doeken doet in zijn boek Koningsmoord op Het Loo, is Willem II daar meteen na de moord in Apeldoorn naartoe gebracht en is voor de schone schijn tot 17 maart gewacht met de bekendmaking.

Het huis in Tilburg waar koning Willem II volgens de officiële lezing overleed aan hartfalen.

Het huis in Tilburg waar koning Willem II volgens de officiële lezing overleed aan hartfalen.

De Prins van Oranje zou na zijn gruweldaad meteen naar Engeland zijn gevlucht. Als alibi werd gedaan of hij al tijden aan de overkant van de plas verbleef. Inderdaad was de kroonprins volgens de officiële geschiedschrijving ten tijde van het overlijden van zijn vader in het Verenigd Koninkrijk.

Archieven

„Ik heb over deze affaire niets kunnen vinden in de archieven, behalve pamfletten”, zegt Frans Peeters, die vermoedt dat koningin Emma, de tweede vrouw van koning Willem III, alles naar diens dood heeft verdonkeremaand. „Dus ik kan niet bewijzen dat het zo is gegaan.” Maar reconstrueren kan hij de dramatische gebeurtenissen wel. „De officiële versie rammelt aan alle kanten.”

Koning Willem III omstreekt 1865

Koning Willem III omstreekt 1865

Willem III’ s biograaf dr. Dik van der Meulen vindt het bezwaar van het moordverhaal dat er maar één bron is. Verder heeft hij nooit één aanwijzing gevonden voor het ’roze ballet’, het soort orgieën waarop het fatale schot is gelost.

Fantast

„Ook lijkt het me onwaarschijnlijk dat je zo’n spectaculaire gebeurtenis verborgen kunt houden” meent de biograaf, volgens wie baron Van Heemstra in zijn familie bekend stond als ’een merkwaardige fantast.’

Dik van der Meulens collega, historicus dr. Jeroen van Zanten, die in zijn biografie van koning Willem II schrijft dat de vorst allang met zijn gezondheid tobde zodat zijn plotselinge overlijden geen verrassing was, lijkt het verhaal van Frans Peeters ook ’zeer onwaarschijnlijk’.

Verslagen

„De argumenten die hij in zijn boek noemt zijn allemaal indirect, en worden tegengesproken door diverse bronnen in de archieven”, aldus de docent aan de Universiteit van Amsterdam. „Zo zijn er over Willem II’ s ziekte en overlijden uitvoerige verslagen te vinden, waaronder in het archief in Weimar.”

Daar ligt een brief met een uitgebreid verslag met allerlei details van Willems lijfarts P.F. Everard. „Die was voor zijn dochter Sophie. Het zou wel heel wrang zijn als deze arts haar keihard zou hebben voorgelogen over de oorzaak van het overlijden van haar vader. Everard was de man er niet naar om zoiets te doen.”

Dik van der Meulen, biograaf van koning Willem III (l), Jeroen van Zanten, die koning Willem II voor zijn rekening nam (m.) en Jeroen Koch, levensbeschrijver van koning Willem I (r.) voor de hoofdzetel van de Universiteit van Amsterdam aan de vooravond van de presentatie van hun ’koningentrilogie’ in april 2013.

Dik van der Meulen, biograaf van koning Willem III (l), Jeroen van Zanten, die koning Willem II voor zijn rekening nam (m.) en Jeroen Koch, levensbeschrijver van koning Willem I (r.) voor de hoofdzetel van de Universiteit van Amsterdam aan de vooravond van de presentatie van hun ’koningentrilogie’ in april 2013.

Verder zijn er volgens de historicus brieven van notabelen uit Tilburg, waarin wordt beschreven hoe de koning overleed en beschrijvingen van zijn toestand na zijn overlijden.

Spannend

Beide biografen zijn desondanks vol lof over het werk van Frans Peeters. „Ik vind het op zich zelf een heel leuk en spannend verhaal, hij heeft het leuk opgeschreven”, vindt dr. Van Zanten. „Geschiedenis is geen exacte wetenschap - er is altijd ruimte voor interpretatie, maar het is wel van belang zorgvuldig bronnenonderzoek te doen.”