Nieuws/Lifestyle
1844586303
Lifestyle

Nederland barst van de street art

In Amsterdam-Noord bevindt zich sinds oktober het grootste street art-museum ter wereld. Alle kunstenaars zijn naar het museum gekomen om het werk ter plekke te maken. Hier in actie de Ierse kunstenaar Finbarr Dac.

In Amsterdam-Noord bevindt zich sinds oktober het grootste street art-museum ter wereld. Alle kunstenaars zijn naar het museum gekomen om het werk ter plekke te maken. Hier in actie de Ierse kunstenaar Finbarr Dac.

Street art is wereldwijd niet meer weg te denken uit het straatbeeld en ook in ons land zie je deze kunstvorm steeds vaker. In Amsterdam staat het grootste street art-museum ter wereld, maar ook buiten de Randstad kun je terecht voor een kleurrijk stadsgevoel. Eindhoven en Heerlen doen het goed op het wereldtoneel.

In Amsterdam-Noord bevindt zich sinds oktober het grootste street art-museum ter wereld. Alle kunstenaars zijn naar het museum gekomen om het werk ter plekke te maken. Hier in actie de Ierse kunstenaar Finbarr Dac.

In Amsterdam-Noord bevindt zich sinds oktober het grootste street art-museum ter wereld. Alle kunstenaars zijn naar het museum gekomen om het werk ter plekke te maken. Hier in actie de Ierse kunstenaar Finbarr Dac.

Amsterdam-Noord kent sinds oktober het grootste street art-museum ter wereld: STRAAT. Vanaf de jaren 80 en begin jaren 90 veranderde de Nederlandse street art-cultuur. „Veel bekende internationale kunstenaars kwamen hierheen om graffiti op bijvoorbeeld trams te spuiten”, legt Curator David Roos uit. „Sindsdien is deze kunstvorm onderdeel van de stad geworden. Het maakt van Amsterdam een ideale plek voor het museum.”

Het STRAAT-museum.

Het STRAAT-museum.

Na een tijd evolueerde street art vanuit die graffiticultuur en Nederland deed het goed op het wereldtoneel. Maar wat is het verschil tussen graffiti en street art? Bij graffiti wordt meestal een tag op de muur gespoten. Zodoende staat de maker vaak centraal terwijl bij street art de boodschap achter het werk belangrijker is.

Die kunstvorm met boodschap is booming. Roos: „De laatste jaren zie je veel muurschilderingen, maar lopend langs die werken mis je het verhaal erachter. In het museum vertellen wij daarover.”

Vanwege de coronamaatregelen is het museum, gevestigd in de voormalige Lasloods op de Amsterdamse NDSM-werf, gesloten. „Als we weer open mogen, kunnen we de 150 werken van nationale en internationale kunstenaars tonen”, vertelt Roos. Zo vind je er een volledig beschilderde truck. „Twee kunstenaars reden met een vrachtauto door Europa waarbij ze in diverse steden met vrienden het voertuig kleur gaven. De truck werd in elke stad opnieuw geschilderd.”

Kunstenaar Wayne Horse in actie voor street art-museum STRAAT.

Kunstenaar Wayne Horse in actie voor street art-museum STRAAT.

Ook de Nederlandse streetartist Mr. June heeft behalve in New York, Miami en Berlijn nu werk in STRAAT hangen. Zijn uitingen ziet hij als een speeltuin. „Ik maak vooral abstract werk met de hexagoon, een zeshoek, als kenmerk”, legt Mr. June uit. „Ik heb stukjes van een hexagoon van een eerder kunstwerk nagemaakt en van donker naar licht gewerkt voor een illusie van diepte.”

Straat of museum?

Is street art nog wel street art als het in een museum hangt? „Alle kunstenaars zijn naar het museum gekomen om het werk ter plekke te maken. Iedereen is vrijgelaten om te creëren wat hij wil. Wat ons betreft is het nog steeds heel dicht bij de oorspronkelijke kunstvorm, maar we laten het antwoord over aan de bezoeker.” Behalve in het museum zijn overal op de NDSM-werf street art en graffiti te vinden.

Nog zo’n walhalla voor liefhebbers is Heerlen. Wandelend door de stad wanen we ons in een openluchtmuseum.

Een zwart-wit portret van street artist Hendrik ECB Beikirch in Heerlen.

Een zwart-wit portret van street artist Hendrik ECB Beikirch in Heerlen.

De zogenoemde street art-hoofdstad van Nederland kende sinds de sluiting van de mijnen grote problemen op sociaal-economisch vlak zoals werkloosheid en armoede. Die grauwe reputatie veranderde sinds 2013, mede dankzij zowel lokale als wereldberoemde kunstenaars die werden uitgenodigd de muren van de stad op te sieren.

Onze route begint in de Honigmannstraat bij de ’De Koolpiet’. Op het eerste gezicht een vrolijke schildering van een hoofd met gasmasker en daaronder een kooi met kanariepiet. Deze afbeelding, in het teken van het mijnverleden, won in 2016 de Dutch Streetart Award.

Vroeger namen mijnwerkers kanaries mee naar beneden. Kwamen er gevaarlijke gassen vrij, dan stierven de vogels en wisten mijnwerkers dat ze moesten vluchten. „De Koolpiet spreekt veel inwoners aan omdat ze het kennen”, legt Volmar Delheij van Stichting Street Art uit. „Mensen zijn sowieso enthousiast over de street art. De VVV Limburg ziet het als een game-changer.

We vervolgen onze weg door het centrum waar de vervallen panden minder lijken op te vallen door de vrolijke werken. Een van de blikvangers is de zijkant van een advocatenkantoor. De wereldberoemde kunstenaar DALeast presenteert dieren als draadachtige sculpturen, afgebeeld als half dier en half machine. Zo ook bij dit prachtige werk met een robotachtige kat.

De ambitie in Heerlen is torenhoog. Op galerijflats in de wijk Heerlerbaan worden dit jaar de laatste van negen 33-meter hoge murals gemaakt met absolute topkunstenaars. Ook wordt gestart met de beschildering van een wooncomplex bij het nieuwe station; straks het grootste street art-kunstwerk in Europa.

Ook Eindhoven toont ambitie. Bij een verzameling fietstunnels, de Berenkuil genaamd, spreken we street art-artiest Patrick van den Horst. Met zijn bedrijf Can Gallery geeft hij in samenwerking met City tours Eindhoven street art-tours door de stad. „Omdat vanaf de jaren 80 erg veel graffiti in de stad werd gespoten, koos de gemeente deze plek uit om de kunstvorm te legaliseren.”

Wereldberoemd

Hoewel menig street art-kunstenaar er niet aan moet denken om een aangewezen plek te krijgen, is deze locatie wereldberoemd. Meteen valt een kunstwerk van Arnol Kox op, een van de bekendste Eindhovenaren. Zijn kenmerkende hoofd met grote bril en baard schittert op de muur met de tekst ’onsterfelijk’; een ode aan deze overleden stadsprediker.

Actuele thema’s als de coronacrisis worden eveneens op de muren afgebeeld zoals Pokemon-figuren met een mondkapje en sneeuwpoppen. „Vroeger was de Berenkuil een verlaten en redelijk onveilige plek. Tegenwoordig is het, mede dankzij de street art van kunstenaars uit de hele wereld, een trekpleister voor toeristen.”

Street art in Eindhoven

Street art in Eindhoven

Vanuit de Berenkuil verplaatsen we ons naar de wijk Strijp-S, ook getransformeerd in een culturele hotspot. De wijk aan de rand van het centrum van Eindhoven behoorde vroeger Philips toe. Vanaf 2000 werd de buurt opgeknapt en nieuw leven ingeblazen. „Street art was het instrument om de wijk weer hip te maken.”

Terwijl we verder lopen, staan we even stil bij The Sound of Strijp-S, een muur van wel 8 meter hoog en 140 meter lang achter een voormalig fabriekspand. Hier staan artiesten afgebeeld die in het gebouw hebben opgetreden zoals Motörhead, Fresku en Faithless. Het was even zoeken, maar dan heb je ook wat: kleurrijke geschiedenis.

En dan nog...

Ook in andere Nederlandse steden kijk je je ogen uit. Breng een bezoek aan Rotterdam, waar de gemeente kunstenaars de kans gaf om hun werk op de muren van de stad achter te laten. In Den Helder wordt jaarlijks het 3D Street Art-festival georganiseerd. Ook in Arnhem, Den Bosch en Ede spot je de mooiste muurschilderingen.