Lifestyle/Wetenschap
1852006102
Wetenschap

Laat eerherstel

Inboorlingen Paaseiland vrijgepleit van kaalslag en kannibalisme

Werd het Paaseiland, dat op Paaszondag 300 jaar geleden werd ontdekt door Jacob Roggeveen, ontvolkt door ontbossing, honger en kannibalisme? In de thriller De Stenen Goden wordt deze ’woke’ theorie vakkundig doorgeprikt door cultureel antropoloog dr. Jeroen Windmeijer.

’De ramp op het Paaseiland zou een voorbode zijn van de apocalyps die de aarde te wachten staat”, zegt dr. Windmeijer. „Het door zijn bewoners onleefbaar gemaakte eiland zou een mini-afspiegeling zijn van de hele aarde aan het eind van de 21ste eeuw.

Deze door de klimaatdoemdenkers gretig omarmde these is van de Amerikaanse wetenschapper William Mulloy, die samen met de Noorse antropoloog Thor Heyerdahl in de jaren vijftig onderzoek deed op het eiland. In 2005 vervolmaakte geoloog Jared Diamond de onheilstijding.

Onbekende boomsoort

Mulloy en Heyerdahl vonden in een moeras stuifmeel van een onbekende boomsoort en concludeerden dat er vroeger een groot bos op het eiland is geweest. Dat het woud is verdwenen, wijten ze aan de moai, reusachtige beelden die de inboorlingen maakten van hun voorouders. Die werden uitgehakt in een steengroeve en op boomstammen naar hun plek van bestemming gerold.

Door de ontbossing ontstond voedselschaarste, die ertoe leidde dat de Paaseilanders elkaar afslachtten en zelfs aan het spit regen. Als gevolg hiervan waren er van de oorspronkelijk 15.000 inboorlingen nog maar 3000 over toen Jacob Roggeveen op Eerste Paasdag 1722 op het toen nog naamloze stukje land in de oceaan arriveerde.

"Thriller weerlegt ’woke’ doemscenario"

Jeroen Windmeijer weerlegt in zijn thriller dit doemscenario op basis van onderzoek van milieuwetenschapper prof. Jan Boersema. „Hij concludeert dat er geen enkel bewijs voor is.”

Eerste bewoners

Om te beginnen leefden er volgens de Leidse prof nooit 15.000 mensen op het eiland. Hij redeneert als volgt: de eerste bewoners, Polynesiërs, landden er rond 1100. Stel dat het er 100 waren, dan zouden er, gemeten naar de bevolkingsgroei in de pre-industriële wereld van 0,5 procent per jaar, in 1772 2200 hebben gewoond. Ongeveer het aantal dat Jacob Roggeveen aantrof.

Van een decimering van de bevolking is dus helemaal geen sprake geweest. Forensisch antropologen hebben bovendien 17e- en 18e-eeuwse skeletten van eilandbewoners bestudeerd en geen van hen had verwondingen die wijzen op oorlogvoering en kannibalisme.

Antropoloog dr. Jeroen Windmeijer (l.) overhandigt zijn splinternieuwe thriller De Stenen Goden (uitg. Harpers en Collins) aan bioloog en milieuwetenschapper prof. Jan Boersema, op wiens onderzoek hij zijn bestseller baseert. Het boek is al aan de tweede druk toe.

Antropoloog dr. Jeroen Windmeijer (l.) overhandigt zijn splinternieuwe thriller De Stenen Goden (uitg. Harpers en Collins) aan bioloog en milieuwetenschapper prof. Jan Boersema, op wiens onderzoek hij zijn bestseller baseert. Het boek is al aan de tweede druk toe.

Blijft nog over het raadsel van de ontbossing. Die was volgens prof. Boersema niet het gevolg van overvloedige bomenkap. De Paaseilanders versleepten hun beelden namelijk met touwen. Nee, het kwam door Polynesische ratten.

Die waren meegelift in de kano’s van de eerste kolonisten. Bij gebrek aan natuurlijke vijanden plantten ze ze zich rap voort en vraten de zaden van alle bomen op. Gevolg: het bos stierf uit.

Zoete aardappels

„Maar de bewoners waren inventief en gingen op de kaalgeslagen grond zoete aardappels verbouwen.” vertelt de thrillerauteur. „Dat deden ze heel slim: ze legden kleine steentjes op de plantjes om ze te beschermen tegen de wind en om vocht en warmte vast te houden. Hierdoor was de voedselproductie hoger dan voor de ontbossing.”

Het Paaseiland is dus eerder een symbool van hoop dan van wanhoop. „Het is een ode aan het aanpassingsvermogen en de inventiviteit van de mens.”