Lifestyle/Geschiedenis
224411502
Geschiedenis

Kardinaal de Jong deze week 135 jaar geleden geboren en 65 jaar geleden overleden

’IJzeren kerkdienaar’ verzette zich tegen Jodenvervolging

„Jan wordt een ster aan het firmament van de Kerk in Nederland en zijn stem zal nog eens klinken over landen en zeeën”, zei pastoor Scholten in het Amelandse Nes over de pientere bakkerszoon die bij hem in de leer was. Dit bleek een juiste voorspelling, want die bakkerszoon werd als aartsbisschop van Utrecht in de oorlogsjaren hét symbool van het kerkelijke verzet tegen de Duitse bezetter.

Jan de Jong, die altijd bleef corresponderen met zijn pastoor, was in 1936 nog maar net aartsbisschop van Utrecht of hij schreef dat de katholieken beter niet met de NSB konden samenwerken op straffe van uitsluiting van de sacramenten. Tijdens de Duitse bezetting stelde hij samen met de protestanten een protesttelegram op tegen de Jodenvervolging dat in juli 1942 in alle Nederlandse kerken werd voorgelezen. Ook probeerde hij paus Pius XII te overreden stelling te nemen.

Ring

De kerkdienaar werd nooit opgepakt omdat de Duitsers bang waren dat dat te veel onrust zou veroorzaken. Wel kreeg hij een keer bezoek van twee Duitse officieren die volgens katholiek gebruik zijn bisschopsring wilden kussen. „Als u mijn ring wilt kussen, hij ligt op het bureau”, zou ’IJzeren Jan’ toen hebben gezegd.

Na de oorlog werd hij vanwege zijn heldhaftige houding tot kardinaal benoemd. In 1951 ging hij vanwege zijn zwakke gezondheid met emeritaat. Drie jaar later overleed Johannes kardinaal de Jong op 69-jarige leeftijd. In 1982 werd er van hem op ’zijn’ Ameland een standbeeld onthuld. Zijn aartsbisdom heeft, toen vaststond dat hij niet betrokken was bij een gratieverzoek van een SS’er, dit jaar een aanvraag ingediend bij het Israëlisch herdenkingscentrum van de Holocaust Yad Vashem om hem te tooien met de eretitel Rechtvaardige onder de Volkeren. (M.Wi.)