Lifestyle/Geschiedenis
3579178
Geschiedenis

Uitgelicht: generaal Henri Winkelman

’Man met gezag en visie’

Generaal Henri Winkelman, getekend in 1943 door een mede-krijgsgevangene.

Generaal Henri Winkelman, getekend in 1943 door een mede-krijgsgevangene.

„De dag van de capitulatie was de zwartste dag van mijn leven. De capitulatie was onvermijdelijk, vooral omdat de weerloze bevolking groot gevaar liep”, zei de Nederlandse oud-opperbevelhebber, generaal Henri Winkelman, een jaar na de oorlog in een interview in het Nieuw Utrechts Dagblad.

Generaal Henri Winkelman, getekend in 1943 door een mede-krijgsgevangene.

Generaal Henri Winkelman, getekend in 1943 door een mede-krijgsgevangene.

De voormalig militair, die in 1876 in een protestants gezin werd geboren, herinnerde zich zes jaar na dato deze zwaarste opdracht uit zijn militaire loopbaan nog als de dag van gisteren: In Rijsoord een klein dorp tussen Rotterdam en Dordrecht ondertekende hij op 15 mei 1940 in het gebouw van de christelijke lagere school de overgave van ons land aan de Duitse bezetter.

Na de vlucht naar Londen op 13 mei van koningin Wilhelmina en het kabinet droeg generaal Winkelman het regeringsgezag in Nederland. Dus was hij de aangewezene om in aanwezigheid van de bevelhebber van het Duitse XVIII leger, generaal Georg von Küchler, te tekenen.

Bombardement

Het verwoestende bombardement van Rotterdam en de dreiging van Berlijn om ook Utrecht plat te gooien gaven voor de Nederlandse opperbevelhebber de doorslag om de wapens neer te leggen: „Vrijwel geheel aangewezen op eigen kracht, waren wij niet in staat ons land, onze burgerbevolking voor dit lot te behoeden. Het waren deze harde feiten , die mij noopten mijn hoogst ernstig besluit te nemen: wij hebben den strijd gestaakt”, sprak de generaal in een radiotoespraak tot het volk.

Na de capitulatie wilde Winkelman niet meewerken met de Duitse bezetter en kwam hierdoor regelmatig in conflict met de Duitse militair leider Hermann Göring.

Anjerdag

Op 29 juni oftewel Anjerdag, tekende de generaal hoogstpersoonlijk in Den Haag het felicitatieregister voor de jarige prins Bernhard. Als gevolg hiervan werd hij gevangen genomen en verbleef tijdens de gehele oorlog in krijgsgevangenschap in Duitsland.

Na zijn dood in december 1952 roemde De Telegraaf hem als ’een man van formaat’. De New York Times noemde hem ’ General Winkelman. Dutch war hero’. Volgens zijn biograaf Teo van Middelkoop wordt de generaal ten onrechte alleen maar met de capitulatie geassocieerd. „Hij begreep waar het om ging: de vorstin en het Huis van Oranje uit de handen van de vijand houden. Doortastendheid heeft hij ook getoond in het beraad met het weifelende, onstandvastige kabinet. Zijn adviezen gaven meer dan eens de doorslag. Hij sprak en handelde met gezag en visie.”