Lifestyle/Gezondheid
380254614
Gezondheid

Hierom is ’niets doen’ goed voor je

Nu velen van ons aan huis zijn gekluisterd, is dit het ideale moment om rust te pakken. We zijn gewend om alsmaar actief te zijn, maar je creativiteit en geheugen hebben baat bij stilte.

Voor mijn werk reis ik normaliter elke dag twee uur met de trein. Als mensen vragen of ik dat niet lang vind, zeg ik altijd dat je genoeg kunt doen in die 120 minuten: wat werken, een boek of krant lezen, muziek luisteren... Maar wat als de batterij van mijn laptop leeg is of als ik mijn boek ben vergeten? Is zo’n reis dan niet opeens een kwelling?

Volgens de Franse neurowetenschapper Michel Le Van Quyen zijn we verslaafd aan dingen doen. In zijn boek Wat stilte met je hersenen doet vertelt hij over een experiment uit 2014 waarbij mannen en vrouwen werden gevraagd 15 minuten in een lege kamer te zitten. Zij kregen alleen een machine mee die kleine elektrische schokjes geeft. Na een paar minuten begonnen de meesten zichzelf al schokjes toe te dienen. „Je kunt concluderen dat mensen zichzelf liever pijn doen dan zich te vervelen.”

We voelen ons volgens de auteur goed wanneer we bezig zijn. Dit heeft te maken met de wens om productief te zijn en bang te zijn om iets te missen. „Wij denken wel dat we vrij zijn om al dan niet te handelen, maar in werkelijkheid zijn we verslaafd aan ’doen’.”

"Rustmomenten maken je creatiever"

„Ga maar eens in een fauteuil of op een comfortabele bank zitten, sluit je ogen en probeer ruim vijf minuten stil te blijven zitten en nergens aan te denken. Het zal je verbazen dat zo’n moment van rust snel onplezierig wordt. Na zo’n twintig à dertig seconden zou je je zelfs zomaar heel onbehaaglijk kunnen gaan voelen.”

De kunst is volgens de neurowetenschapper om even helemaal in je gedachten weg te zinken. „We doen duizend dingen tegelijk waardoor we steeds worden aangezet om te veel in een te hoog tempo te doen. Kleine kinderen geven zich tijdens het spelen spontaan over aan wat ze ervaren en voelen; ze verzinnen een eigen wereld en gaan volledig op in hun dromerijen.”

Prikkels

„Maar in deze moderne wereld worden ze al gauw overstelpt met geluiden en prikkels. Gemiddeld is de duur van onafgebroken concentratie bij jongeren die op een computer bezig zijn, afgenomen van drie minuten in 2004 tot een minuut en 15 seconden in 2012. Inmiddels is dat slechts 45 seconden.”

Elk beetje geluid geeft ons volgens de neurowetenschapper een soort stress. Zelfs de geluiden die tijdens je slaap aanwezig zijn. Daarom is het belangrijk om een paar keer per week totale stilte op te zoeken. Le Van Quyen raadt aan om de natuur in te trekken. „Een of twee dagen in het bos of op de hei en je laadt weer helemaal op voor een week in de stad.”

Stilte, niets doen, dagdromen en mijmeren zorgen volgens hem niet alleen voor creativiteit, maar ook je concentratievermogen en geheugen worden erdoor getraind. „Het is belangrijk om niet perfectionistisch te willen zijn. Je moet kwalitatieve pauzes inlassen om je gedachten de vrije loop te laten. Zorg dat je af en toe even alleen bent. Las na je lunchpauze met collega’s tien minuten voor jezelf in. Ga buiten op een bankje zitten of loop een rondje in of om het gebouw. Zolang je maar niets concreets aan het doen bent.”

"We willen te veel in te hoog tempo doen"

Je hoeft niet het bos in; ook door jezelf met een paar minuten stilte per dag te confronteren, verandert een en ander in je brein. Die paar minuten werpen volgens de neurowetenschapper al vruchten af.

Zelfs wanneer je in de trein zit, kun je die stilte ervaren, aldus Le Van Quyen. Maar dat is makkelijk gezegd; overal zijn mensen in gesprek met elkaar of aan de telefoon. en in een stiltecoupé is niet altijd plek. Toch zegt de auteur dat je ook in drukke situaties je ’innerlijke stilte’ kunt vinden.

Bewust

Le Van Quyen geeft twee manieren om in een drukke omgeving de stilte op te zoeken. „Als eerste moet je je bewust zijn van je lichaam en je volle aandacht daarop richten. Begin bijvoorbeeld met het opnoemen van al je ledematen, van top tot teen, en wees met je gedachten ook echt bij die lichaamsdelen.”

„Een tweede manier is om je op je omgeving te concentreren, met alle geluiden en geuren. Probeer ze van elkaar te onderscheiden en te benoemen.”

„Stilte is trouwens ook belangrijk als je contact met iemand hebt”, vertelt Le Van Quyen verder. „Om aandachtig en open te zijn, moet je stil kunnen zijn en goed luisteren naar wat de ander wil zeggen. Ook dat is een vorm van innerlijke rust en bovendien hartstikke productief.”

„Het komt erop neer dat we juist deze rustmomenten voor onszelf moeten inlassen om productief te zijn. Ons brein heeft recht op af en toe een pauze.”

Tot rust?

Twee minuten stilzitten en niets doen? Klinkt gemakkelijk, maar toch hebben veel mensen er moeite mee. Op de website donothingfor2minutes.com kun je je geduld testen. Je kijkt en luistert er naar aanspoelende golven. Als je je muis of toetsenbord aanraakt, springt de teller weer op nul. De bedoeling is dat je niets doet, dus ook niet op je telefoon kijkt of op je stoel ronddraait en op die manier helemaal tot rust komt.