Lifestyle/Natuur
944304749
Natuur

Freek Vonk spot waterbuffels in Sri Lanka: ’Ze zijn territoriaal en heel beschermend’

Bioloog prof. Dr. Freek Vonk schrijft elke twee weken een column op VRIJ. Vandaag vertelt hij over zijn ontmoeting met een kudde waterbuffels in Sri Lanka.

Geen wonder dat ik bijna meer vocht verlies dan ik erbij kan drinken: ik ben in het tropische Sri Lanka. Midden op de dag lopen we in open gebied waar de zon genadeloos op onze hoofden schijnt. Niet het meest ideale moment, maar ik wil graag wilde waterbuffels filmen die verkoeling in het moeras zoeken.

Echt wild zijn ze in Sri Lanka strikt genomen niet, want het zijn verwilderde afstammelingen van gedomesticeerde waterbuffels. Vijfduizend jaar geleden begon men zowel in China als in India met wilde waterbuffels te fokken zodat ze als werkdieren geschikt werden. Zo zijn gedomesticeerde waterbuffels in heel Azië wijdverbreid geraakt. In de loop van zo’n lange tijd zijn er geregeld tamme dieren ontsnapt en zo zijn op veel plekken verwilderde populaties ontstaan.

Nog voordat ik een paar waterbuffels in het gras zie staan, hebben ze mij al ontdekt. Ze zijn meteen alert, staren in onze richting en stoppen met grazen. Waterbuffels zijn natuurlijk niet uit op een hap mensenvlees, maar ze zijn territoriaal en heel beschermend.

Ik duik naar beneden en kruip op mijn knieën verder. Zo benut ik de bijziendheid van een waterbuffel. Ik kruip ook niet in een rechte lijn naar ze toe, maar nader ze vanaf de zijkant. Zo kom ik minder bedreigend over. Die territoriale waterbuffels kunnen een sprintje van vijftig kilometer per uur trekken en komen dan met hun duizend kilo een bommetje op je doen, inclusief hoorns van anderhalve meter lang.

Als we eenmaal een goede plek hebben gevonden, kunnen we ook de rest van de kudde filmen. Het zijn zeker twintig dieren; alleen koeien met hun kalfjes (stieren leven alleen). Juist die jonge dieren maken de dames zo beschermend. Elders zouden ze die tegen leeuwen en tijgers moeten behoeden, maar die komen in Sri Lanka niet voor. Toch zijn ze altijd alert, op alles wat ze ruiken en horen.

Aan het hoofd van zo’n kudde staat het oudste vrouwtje, de matriarch. De kudde volgt haar, net als bij olifanten. De matriarch heeft de meeste levenservaring en weet het beste waar haar familie heen moet om voedsel te vinden, te badderen of bij gevaar in de verdediging te schieten.

Ik zie een aantal buffels het water in lopen en zich onderdompelen. Als ze eruit komen, zijn ze bruin van de modder. Badderen doen waterbuffels niet alleen om af te koelen en om naar waterplanten te duiken, maar ook om even verlost te zijn van vervelende steekvliegen. Voor zo’n kolossaal dier lijkt het een hele opgave om in en uit de modder te komen, maar ze hebben grote, wijduitstaande hoeven en flexibele kogelgewrichten. Zo lopen ze soepel op ongelijke ondergrond en zakken ze niet zomaar weg.

Ik geniet nog even van deze relaxte kudde dieren, helemaal op hun plek in het weidse, drassige landschap. Wat een geweldige afsluiter van de dag!