Lifestyle/Natuur
999782928
Natuur

Uniek moment voor Freek Vonk: eerste das van heel dichtbij gespot!

Bioloog prof. dr. Freek Vonk schrijft elke twee weken een column op VRIJ. Vandaag over dassen, ooit de grootste landroofdieren in Nederland.

Het is in de middag wanneer ik de weidsheid van de Drentse heide inruil voor het bos. Met onze crew zijn we op weg naar een dassenfamilie. Beter gezegd: twee dassenfamilies! Met dassen is het als met veel inheemse zoogdieren in ons land: ze zijn er wel, maar ze weten zich onwijs goed te verstoppen. Je hebt veel geluk als je er eentje ziet; vaak gaan ze ’s avonds laat pas op pad.

Daarbij moeten we, om een dassenburcht te filmen, dichtbij komen en dat ruiken de bewoners meteen. Het zal dan te lang duren voordat ze bovengronds komen. De boswachter heeft ons op daarom twee dassenburchten gewezen die een stuk uit elkaar liggen.

We sluipen de laatste paar honderd meter en zorgen ervoor dat we met onze neus in de wind lopen zodat de dassen ons niet ruiken. Dan is het op een meter of vijftig afstand doodstil zitten en wachten.

De schemering valt eindelijk in en daar verschijnt ineens een zwart-wit gestreepte, platte kop boven de grond. Mijn eerste das van heel dichtbij! Er verschijnt een tweede. Ze ravotten met elkaar, prachtig om te zien. Ze verkennen samen de omgeving en verzorgen hun vacht. Ze hebben veel lichaamscontact.

Dassen smeren zichzelf en elkaar in met muskus uit klieren onder hun staart voordat ze ’s avonds op pad gaan om regenwormen en ander lekker voedsel te scoren. Ze trekken niet altijd samen op en foerageren tot een paar kilometer van de burcht. Als ze elkaar voor de ochtend weer tegenkomen, ruiken ze voor elkaar nog steeds als familie.

"Grote tenen met graafklauwen"

Dassen waren de grootste landroofdieren in Nederland, maar zijn natuurlijk door de wolf van die eerste plek verstoten. Ze kunnen bijna een meter lang worden en een kilo of vijftien wegen. Ik kan de grote tenen met de lange, kromme nagels goed zien: echte graafklauwen. Dassen bouwen hun onderaardse gangenstelsel met vele tunnels, kamers en in- en uitgangen helemaal zelf. Sommige tunnels zijn enkele honderden meters lang!

Een groepje dassen dat in Nederland uit drie à vier dieren bestaat (een dominant mannetje met een of meerdere vrouwtjes en nakomelingen), heeft een territorium van dertig tot vijftig hectare. In gebieden waar minder voedsel is te vinden, zijn die territoria een stuk groter.

Dassen doen het in ons land echt goed! De meeste leven op de Veluwe, in oostelijk Noord-Brabant en in Zuid-Limburg. Zestig jaar geleden was dat wel anders.

Flinke vervolging van dit roofdier zorgde ervoor dat er slechts een tiende van de populatie over was (in 1900 zo’n 12.000). Ook daarna bleef de populatie dalen doordat hun leefgebied steeds meer werd versnipperd.

Gelukkig gaat het weer de goede kant op; naar schatting zijn er 6000 dassen in ons land. Bijzonder om ze van dichtbij te mogen bewonderen.